ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์ประสาทวิทยา ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบประสาทและสมอง คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โพสต์ผ่านเพจ สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ เล่ากรณีชายวัย 38 ปี ที่มีพฤติกรรมผิดปกติ พูดซ้ำ ทำซ้ำ และไม่สามารถหยุดพฤติกรรมของตัวเองได้ จนภรรยาสงสัยว่าอาจเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำ แต่เมื่อตรวจอย่างละเอียดกลับพบว่า สาเหตุเกิดจากสมองส่วนหน้าขาดเลือด จากโรคหลอดเลือดสมองชนิดหนึ่ง
พฤติกรรมแปลกไป พูดซ้ำ ทำซ้ำ จนคนใกล้ตัวสงสัย
หมอสุรัตน์ ยกเคสผู้ป่วยหลัง ภรรยาของชายวัย 38 ปี รายนี้สังเกตเห็นพฤติกรรมผิดปกติของสามี เช่น กดรีโมตย้ำ ๆ จนเกิดเสียงดัง ล้างหน้าอยู่นานเหมือนหยุดไม่ได้ รวมถึงเกาศีรษะซ้ำ ๆ ยุกยิกเหมือนอยู่ไม่สุข และพูดประโยคเดิมซ้ำหลายครั้งว่า “แบบนี้หมอ แบบนี้หมอ แบบนี้หมอ” ในช่วงแรกครอบครัวคิดว่าอาจเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำ จึงพาไปพบจิตแพทย์ แต่ผลการประเมินพบว่าไม่ใช่ ก่อนจะได้รับคำแนะนำให้มาตรวจเพิ่มเติมกับแพทย์ด้านสมอง
เมื่อแพทย์ตรวจร่างกายและพบอาการแสดงที่บ่งชี้ถึงความผิดปกติของสมองส่วนหน้า จึงส่งตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง (CT scan) และพบว่าสมองส่วนหน้าทั้งสองซีก หรือ bilateral frontal lobes มีภาวะขาดเลือดอย่างชัดเจน เมื่อตรวจหลอดเลือดเพิ่มเติมยังพบความผิดปกติที่เข้าได้กับโรค Moyamoya disease
รู้จักโรค Moyamoya ทำไมจึงทำให้สมองขาดเลือด
โรค Moyamoya disease เป็นโรคหลอดเลือดสมองที่ทำให้หลอดเลือดแดงซึ่งนำเลือดไปเลี้ยงสมอง โดยเฉพาะหลอดเลือดแดงใหญ่บางตำแหน่ง ค่อย ๆ ตีบแคบลง ส่งผลให้เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ ร่างกายจึงพยายามสร้างหลอดเลือดขนาดเล็กขึ้นมาชดเชย เมื่อเห็นภาพหลอดเลือดจากการตรวจ จะมีลักษณะคล้ายกลุ่มควันที่ลอยฟุ้งอยู่ จึงเป็นที่มาของชื่อ “Moyamoya” ซึ่งเป็นคำในภาษาญี่ปุ่นที่สื่อถึงลักษณะคล้ายควันลอย
กรณีดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า โรคหลอดเลือดสมองไม่ได้แสดงอาการเฉพาะแขนขาอ่อนแรง ปากเบี้ยว หรือพูดไม่ชัดเท่านั้น แต่ความผิดปกติของสมองบางตำแหน่งอาจส่งผลให้พฤติกรรมและบุคลิกภาพเปลี่ยนแปลงไปได้เช่นกัน
Perseveration อาการพูดซ้ำหรือทำซ้ำ หยุดพฤติกรรมไม่ได้
อาการพูดซ้ำ ทำซ้ำ หรือไม่สามารถหยุดพฤติกรรมเดิมและเปลี่ยนไปทำสิ่งอื่นได้ เรียกว่า “Perseveration” ซึ่งอาจพบได้เมื่อสมองส่วนที่ทำหน้าที่ยับยั้งและควบคุมพฤติกรรมเกิดความผิดปกติ
สมองส่วนหน้า หรือ frontal lobe มีบทบาทสำคัญในการควบคุมพฤติกรรม การตัดสินใจ การวางแผน และการยับยั้งการกระทำที่ไม่เหมาะสม เปรียบเสมือนระบบเบรกของสมองที่คอยบอกให้เราหยุดเมื่อทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งมากเกินไปหรือไม่ควรทำต่อ
หากสมองส่วนนี้ได้รับความเสียหาย ระบบยับยั้งพฤติกรรมอาจทำงานผิดปกติ เปรียบเหมือนสมองเหยียบเบรกไม่ได้ ผู้ป่วยจึงอาจทำสิ่งเดิมซ้ำ ๆ หรือพูดประโยคเดิมซ้ำไปมาโดยไม่สามารถหยุดได้ตามปกติ
พฤติกรรมคล้ายโรคย้ำคิดย้ำทำ แต่กลไกแตกต่างกัน
หมอสุรัตน์ ระบุว่า แม้ผู้ป่วยที่มีอาการ Perseveration อาจแสดงพฤติกรรมซ้ำ ๆ คล้ายผู้ป่วยโรคย้ำคิดย้ำทำ หรือ Obsessive-Compulsive Disorder (OCD) แต่กลไกของความผิดปกติแตกต่างกัน
- โรค OCD มักเกี่ยวข้องกับความคิดที่รบกวนจิตใจหรือทำให้เกิดความกังวล และผู้ป่วยทำพฤติกรรมบางอย่างซ้ำ ๆ เพื่อบรรเทาความกังวลดังกล่าว
- ผู้ป่วยที่มีความผิดปกติของสมองส่วนหน้า อาจทำซ้ำเพราะสมองไม่สามารถยับยั้งพฤติกรรมเดิมหรือเปลี่ยนไปทำพฤติกรรมอื่นได้ตามปกติ จึงไม่ควรสรุปว่าเมื่อพบคนที่พูดซ้ำหรือทำซ้ำจะเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำเสมอไป
เตือนสังเกตพฤติกรรมเปลี่ยนกะทันหัน อาจเป็นสัญญาณโรคหลอดเลือดสมอง
หมอสุรัตน์ เตือนว่า โรคทางสมองบางชนิดอาจไม่ได้แสดงออกด้วยอาการทางกายที่เห็นได้ชัด ทำให้มีโอกาสวินิจฉัยคลาดเคลื่อนได้ โดยเฉพาะกรณีที่ผู้ป่วยมีพฤติกรรมเปลี่ยนไปอย่างผิดสังเกต เช่น จู่ ๆ พูดซ้ำ ทำซ้ำ ขาดความยับยั้งชั่งใจ หรือมีบุคลิกภาพเปลี่ยนไปจนดูเหมือนเป็นคนละคน
ดังนั้น หากพบว่าตนเองหรือคนใกล้ชิดมีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไปอย่างฉับพลัน โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับความผิดปกติด้านการพูด การเคลื่อนไหว การรับรู้ หรือระดับความรู้สึกตัว ควรรีบเข้ารับการประเมินจากแพทย์ เพราะอาการเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับโรคหลอดเลือดสมองได้ แม้จะไม่มีอาการแขนขาอ่อนแรงหรือปากเบี้ยวก็ตาม หากสงสัยว่าเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ควรรีบไปโรงพยาบาลหรือโทร. 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน ไม่ควรรอดูอาการหรือคิดว่าเป็นเพียงพฤติกรรมผิดปกติทั่วไป
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP สุขภาพ
- วิดีโอยอดนิยม
