หมอเตือน! โลกร้อนเร่งมหันตภัยเชื้อดื้อยา เสี่ยงคร่าชีวิตคนทั่วโลก

ผศ.นพ. สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์ประสาทวิทยา ผู้เชี่ยวชาญระบบประสาทและสมอง คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่โพสต์ผ่านเพจ สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ โดยระบุว่า ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เรามักได้ยินข่าวเกี่ยวกับภาวะโลกร้อน (Climate Change) ในมิติของคลื่นความร้อน ไฟป่า น้ำท่วม หรือภัยพิบัติทางธรรมชาติ แต่มีภัยเงียบอีกชนิดหนึ่งที่เพิ่มขึ้น ก็คือ “การดื้อยาปฏิชีวนะของเชื้อโรค” หรือ Antimicrobial Resistance (AMR)

สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์

เราอาจเป็นคนเสีย ชีวิตจากโรคมะเร็ง โรคหลอดเลือดสมอง หัวใจ จากมุมมองของคนภายนอก แต่ สำหรับการเสียชีวิตในโรงพยาบาล นั้น การติดเชื้อดื้อยา กำลังเป็นภัยขนานใหญ่
หมอสุรัตน์ ระบุต่อว่า เพราะไยเป็นประเทศเขตร้อนชื้น ที่มีการติดเชื้อเป็นโรคที่พบได้บ่อย นอกจากนี้ ยังใช้ยาปฎิชีวนะอย่างไม่ค่อยจะสมเหตุสมผลเท่าไหร่ เจ็บคอก็กินยาฆ่าเชื้อ บางคน แค่น้ำมูกใส ๆ ไหล ยังกินยาฆ่าเชื้อแบคทีเรียเลย แล้ว พวกนี้ ทำให้หากติดเชื้อแบคทีเรียจริง ๆ เชื้อมันดื้อยาง่าย หมอในโรงพยาบาล ก็มือหนัก บางครั้ง สาดยาฆ่าเชื้อแรง ๆ ไปก่อน ก็คือ หวังดี ให้ยาแรง แต่เชื้อก็ปรับตัวเร็ว

โลกร้อนที่ขึ้น เชื้อดื้อยาได้อย่างไร ?

เมื่ออากาศร้อนขึ้น เชื้อโรคก็แข็งแกร่งขึ้นงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Scientific Reports โดย McGough และคณะ (2020) ได้พบข้อมูลนี้ ผลการศึกษาพบว่า การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิเฉลี่ยมีความสัมพันธ์กับอัตราการดื้อยาที่สูงขึ้นในแบคทีเรียสำคัญ ได้แก่

• Escherichia coli (E. coli)
• Klebsiella pneumonia
• Staphylococcus aureus

ทั้งเชื้อติดเชื้อปอดบวม ทั้งเชื้อติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ คนภูมิต่ำ ก็จะเป็น target  ข้อมูลบอกว่า  อุณหภูมิที่สูงขึ้นอาจส่งเสริมการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย เพิ่มอัตราการแบ่งตัว และเพิ่มโอกาสในการแลกเปลี่ยนสารพันธุกรรมระหว่างเชื้อ ซึ่งรวมถึงยีนที่ทำให้เกิดการดื้อยา

กล่าวง่าย ๆ คือ เมื่อโลกอุ่นขึ้น เชื้อโรคอาจมีโอกาสพัฒนาและแพร่กระจายความสามารถในการต้านทานยาปฏิชีวนะได้มากขึ้นนอกจากนี้

• โลกร้อนขึ้น -> ก็ติดเชื้อทั่วไปง่ายขึ้น ก็ใช้ยาปฎิชีวนะมากขึ้น -> เชื้อก็ดื้อง่ายขึ้น
• โลกร้อนขึ้น -> ในขณะเดียวกัน เหตุการณ์น้ำท่วม ภัยแล้ง และการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศ ก็มากขึ้น -> ก็ยังสามารถช่วยกระจายเชื้อโรคและยีนดื้อยาไปยังพื้นที่ใหม่ ๆ ได้อีกด้วย

จึงนับเป็นวิกฤตสุขภาพที่อาจรุนแรงกว่ามะเร็ง หากคนที่มีญาติผู้สูงอายุ เคยนอน รพ จะรู้ดี หมอก็รู้ดี ว่า การติดเชื้อ เข้า ๆ ออก  ๆ รพ เป็นอย่างไร ร่างกาย จะรับไม่ไหม  นี่คือเหตุที่ องค์การอนามัยโลก (WHO) จัดให้การดื้อยาปฏิชีวนะเป็นหนึ่งในภัยคุกคามด้านสาธารณสุขที่ร้ายแรงที่สุดของศตวรรษที่ 21

รายงานระดับนานาชาติที่ได้รับการอ้างอิงอย่างกว้างขวางคาดการณ์ว่า หากโลกไม่สามารถควบคุมปัญหา AMR ได้ ภายในปี ค.ศ.2050 การติดเชื้อดื้อยาอาจเป็นสาเหตุการเสียชีวิตมากกว่า 10 ล้านคนต่อปีทั่วโลก

That Huge นั่นมันจำนวนมากเลย  ตัวเลข สูงกว่าจำนวนผู้เสียชีวิตจากโรคมะเร็งหลายชนิดรวมกันในปัจจุบันเสียอีก นั่นหมายความว่า การผ่าตัดธรรมดา การคลอดบุตร หรือแม้แต่การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะที่เคยรักษาได้ง่าย อาจกลับกลายเป็นภาวะที่อันตรายถึงชีวิตได้อีกครั้ง แม้ปัญหานี้จะดูใหญ่ระดับโลก แต่การแก้ไขเริ่มต้นได้จากระดับบุคคล

• ใช้ยาปฏิชีวนะเฉพาะเมื่อแพทย์สั่ง
• รับประทานยาให้ครบตามกำหนด
• หลีกเลี่ยงการซื้อยาปฏิชีวนะกินเอง
• ส่งเสริมการฉีดวัคซีนเพื่อลดการติดเชื้อ
• สนับสนุนมาตรการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
• ใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืนเพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม