วิธีคิดค่าไฟ มีการคำนวณอย่างไร เข้าใจหลักการอย่างง่ายได้ที่นี่

วิธีคิดค่าไฟ มีหลักการคำนวณอย่างไร เข้าใจการคิดค่าไฟฟ้าแต่ละแบบ

ทุกครั้งที่บิลค่าไฟมาถึง หลายคนอาจเคยตั้งคำถามว่าตัวเลขที่ต้องจ่ายในแต่ละเดือนคำนวณมาจากอะไร และเหตุใดบางช่วงค่าไฟถึงสูงกว่าปกติ บทความนี้ PPTV จะพาไปทำความเข้าใจถึงวิธีคิดค่าไฟอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่หลักการคำนวณค่าไฟฟ้าในรูปแบบต่าง ๆ ที่ใช้จริงในปัจจุบัน การอ่านหน่วยจากมิเตอร์ไฟฟ้าให้ถูกต้อง ไปจนถึงวิธีคำนวณค่าไฟด้วยตัวเองแบบง่าย ๆ เพื่อให้คุณมองเห็นที่มาของค่าใช้จ่ายได้ชัดเจนยิ่งขึ้น เมื่อเข้าใจโครงสร้างและขั้นตอนเหล่านี้แล้ว การวางแผนใช้ไฟอย่างคุ้มค่าและควบคุมค่าใช้จ่ายในระยะยาวก็จะไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป

รู้จักกับหน่วยไฟฟ้า (ยูนิต) ก่อนคิดค่าไฟด้วยตนเอง

ก่อนจะเริ่มคำนวณค่าไฟด้วยตนเอง สิ่งสำคัญที่ควรทำความเข้าใจให้ชัดเจนคือ “หน่วยไฟฟ้า” หรือที่หลายคนเรียกว่า “ยูนิต” ซึ่งเป็นพื้นฐานของการคิดค่าไฟฟ้าทั้งหมด โดยหน่วยไฟฟ้า 1 ยูนิต มีค่าเท่ากับพลังงานไฟฟ้า 1 กิโลวัตต์-ชั่วโมง (kWh) หมายถึงการใช้เครื่องใช้ไฟฟ้ากำลังไฟ 1,000 วัตต์ เป็นเวลา 1 ชั่วโมง ตัวเลขยูนิตที่ปรากฏบนมิเตอร์ไฟฟ้าจึงสะท้อนปริมาณการใช้ไฟจริงในช่วงเวลานั้น เมื่อเข้าใจความหมายของหน่วยไฟฟ้าแล้ว จะช่วยให้คุณประเมินการใช้ไฟฟ้าของเครื่องใช้ไฟฟ้าแต่ละชนิดได้ง่ายขึ้น และสามารถนำข้อมูลนี้ไปต่อยอดในการคิดค่าไฟฟ้าด้วยตนเองได้อย่างแม่นยำ

สิ่งที่ควรรู้และไม่ควรมองข้ามในการคิดค่าไฟ

ก่อนจะคำนวณค่าไฟด้วยตนเอง คุณต้องเข้าใจโครงสร้างอัตราค่าไฟและช่วงเวลาการใช้งานก่อน ซึ่งจะช่วยให้วิธีคิดค่าไฟของคุณถูกต้อง และมองเห็นที่มาของค่าใช้จ่ายได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ดังนี้

การคิดค่าไฟอัตราปกติ

เป็นอัตราค่าไฟที่วัดจากมิเตอร์ไฟฟ้าตามบ้านเรือนทั่วไป แบ่งออกเป็น 2 ประเภท

1. อัตราปกติ ปริมาณการใช้พลังงานไฟฟ้าไม่เกิน 150 หน่วยต่อเดือน

• 15 หน่วย (กิโลวัตต์ชั่วโมง) แรก (หน่วยที่ 1-15 ) หน่วยละ 2.3488 บาท
• 10 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 16-25) หน่วยละ 2.9882 บาท
• 10 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 26-35) หน่วยละ 3.2405 บาท
• 65 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 36-100) หน่วยละ 3.6237 บาท
• 50 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 101-150) หน่วยละ 3.7171 บาท
• 250 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 151-400) หน่วยละ 4.2218 บาท
• เกิน 400 หน่วย (หน่วยที่ 401 เป็นต้นไป) หน่วยละ 4.4217 บาท

2. อัตราปกติ ปริมาณการใช้พลังงานไฟฟ้าเกิน 150 หน่วยต่อเดือน

• 150 หน่วย (กิโลวัตต์ชั่วโมง) แรก (หน่วยที่ 1-150) หน่วยละ 3.2484 บาท
• 250 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 151-400) หน่วยละ 4.2218 บาท
• เกิน 400 หน่วย (หน่วยที่ 401 เป็นต้นไป) หน่วยละ 4.4217 บาท

การคิดค่าไฟอัตราตามช่วงเวลาการใช้งาน

อัตรานี้จะคิดค่าไฟแตกต่างกันตามช่วงเวลาใช้งาน โดยแบ่งออกเป็น 2 ช่วงเวลา คือ 

• On Peak : เวลา 09.00 - 22.00 น. วันจันทร์ - วันศุกร์
• Off Peak : เวลา 22.00 - 09.00 น. วันจันทร์ - วันศุกร์ และเวลา 00.00 - 24.00 น. วันเสาร์ - วันอาทิตย์, วันแรงงานแห่งชาติ, วันหยุดราชการตามปกติ (ไม่รวมวันพืชมงคลและวันหยุดชดเชย)

อัตราค่าไฟตามช่วงเวลาการใช้และค่าบริการแบ่งเป็น 2 แบบตามขนาดแรงดัน ดังนี้

การคิดค่าไฟอัตราแบบก้าวหน้า

เป็นการคิดค่าไฟที่อัตราจะเพิ่มสูงขึ้นตามปริมาณหน่วยไฟฟ้าที่ใช้ ยิ่งใช้ไฟมาก อัตราต่อหน่วยก็จะยิ่งแพง ขึ้น หลักการนี้ถูกออกแบบมาเพื่อกระตุ้นให้ใช้ไฟอย่างประหยัด โดยมีอัตราค่าไฟดังนี้

• 35 หน่วยแรก เหมาจ่าย เป็นจำนวนเงิน 85.21 บาท
• 115 หน่วยต่อไป หน่วยละ 1.1236 บาท
• 250 หน่วยต่อไป หน่วยละ 2.1329 บาท 
• ส่วนที่เกินจาก 400 หน่วย หน่วยละ 2.4226 บาท

วิธีอ่านมิเตอร์ด้วยตัวเองสำหรับการคิดค่าไฟ

การอ่านมิเตอร์ไฟฟ้าเป็นอีกขั้นตอนสำคัญที่ช่วยให้สามารถตรวจสอบความถูกต้องของบิลค่าไฟได้ วิธีอ่านมิเตอร์เริ่มจากการดูตัวเลขหน่วยไฟฟ้าปัจจุบันที่แสดงบนหน้ามิเตอร์ ซึ่งโดยหลัก ๆ แล้วหน้าปัดมิเตอร์ไฟฟ้าจะมีตัวเลขอยู่ 5 หลัก (บางรุ่นอาจมีจุดทศนิยม ในกรณีนี้ให้อ่านมิเตอร์แค่ 4 ตัวแรกเท่านั้น)

ตัวเลขหน้ามิเตอร์คือจำนวนหน่วยไฟฟ้าที่ใช้ ให้นำจำนวนหน่วยที่เห็นไปเปรียบเทียบกับตัวเลขครั้งก่อนที่ระบุในบิลค่าไฟ ส่วนต่างของตัวเลขทั้งสองคือจำนวนหน่วยไฟฟ้าที่ใช้จริงในรอบบิลนั้น เมื่อนำจำนวนหน่วยที่ได้ไปคำนวณตามอัตราค่าไฟ ก็จะช่วยให้เห็นว่าค่าไฟที่ต้องชำระสอดคล้องกับการใช้งานหรือไม่ 

วิธีนี้เป็นพื้นฐานของวิธีคิดค่าไฟที่ทำให้ผู้ใช้สามารถตรวจสอบความโปร่งใสของค่าใช้จ่าย และช่วยลดความกังวลหากพบว่าตัวเลขบนบิลแตกต่างจากการใช้ไฟจริงในชีวิตประจำวัน

วิธีคิดค่าไฟด้วยตนเอง ทำแบบไหนได้บ้าง

เมื่อเข้าใจโครงสร้างค่าไฟและการอ่านหน่วยไฟฟ้าแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการลองคำนวณค่าไฟด้วยตนเอง ซึ่งสามารถทำได้ 3 วิธีตามข้อมูลที่มีอยู่ ดังนี้

วิธีคิดค่าไฟจากมิเตอร์ไฟฟ้า

การคิดค่าไฟจากมิเตอร์ไฟฟ้าสามารถทำได้ไม่ยาก เริ่มจากอ่านตัวเลขหน้ามิเตอร์จากซ้ายไปขวา ซึ่งจะมีเลขอยู่ 5 ตัว บอกถึงหน่วยไฟฟ้าที่ใช้ จากนั้นจดตัวเลขทั้งหมดที่เห็นแล้วนำไปลบกับตัวเลขหน้ามิเตอร์ที่ระบุอยู่ในบิลค่าไฟของเดือนก่อนหน้า ก็จะได้ส่วนต่างที่เป็นจำนวนหน่วยไฟฟ้าที่ใช้ไปในเดือนนี้

สูตรคำนวณค่าไฟจากมิเตอร์ไฟฟ้า

เลขหน้ามิเตอร์เดือนปัจจุบัน − เลขหน้ามิเตอร์เดือนที่แล้ว (ระบุในบิลค่าไฟ) = จำนวนหน่วยไฟฟ้าที่ใช้ในเดือนนี้

เมื่อได้จำนวนหน่วยไฟฟ้าที่ใช้ในเดือนนี้แล้ว ให้นำไปคูณกับอัตราค่าไฟต่อหน่วยตามประเภทผู้ใช้ พร้อมบวกค่าไฟฟ้าผันแปร (Ft) ค่าบริการรายเดือน และภาษีมูลค่าเพิ่ม วิธีนี้เป็นวิธีคิดค่าไฟที่ใกล้เคียงกับตัวเลขจริงบนบิลมากที่สุด

วิธีคิดค่าไฟด้วยการอ่านบิลค่าไฟ

บนบิลค่าไฟจะระบุข้อมูลเกี่ยวกับการใช้ไฟฟ้าอย่างละเอียด ตั้งแต่ข้อมูลส่วนตัวของผู้ใช้ไฟฟ้า ประวัติการใช้ไฟฟ้า และค่าไฟฟ้าที่ถูกเรียกเก็บ ซึ่งส่วนนี้จะแจกแจงรายละเอียดค่าใช้จ่ายให้ผู้ใช้ไฟฟ้าเห็นอย่างชัดเจน ค่าไฟฟ้าที่ถูกเรียกเก็บในบิลจะประกอบด้วยค่าใช้จ่ายหลายส่วนรวมกัน ดังนี้

• ค่าพลังงานไฟฟ้า : คือค่าใช้จ่ายที่คิดตามจำนวนหน่วยไฟฟ้าที่ใช้ไปในรอบบิลนั้น คิดตามอัตราของการไฟฟ้า
• ค่าบริการรายเดือน : เป็นค่าธรรมเนียมที่การไฟฟ้าเรียกเก็บทุก ๆ เดือนสำหรับการบำรุงรักษาและดูแลระบบไฟฟ้า 
• ค่า Ft : คือค่าไฟฟ้าผันแปร (Fuel Adjustment Charge) ซึ่งเป็นส่วนที่ปรับเพิ่ม/ลดในบิลค่าไฟทุก 4 เดือน เพื่อสะท้อนการเปลี่ยนแปลงของต้นทุนค่าเชื้อเพลิงและค่าซื้อไฟฟ้าจากต่างประเทศ ที่การไฟฟ้าไม่สามารถควบคุมได้
• ภาษีมูลค่าเพิ่ม : คิดในอัตรา 7% จากยอดรวมของค่าใช้จ่าย 3 ส่วนข้างบน และรวมอยู่ในบิลค่าไฟฟ้าแล้ว

เมื่อรวมค่าใช้จ่ายทั้ง 4 ส่วนนี้เข้าด้วยกัน ก็จะได้ตัวเลขค่าไฟทั้งหมดที่ต้องจ่ายในเดือนนั้น ๆ 

วิธีคิดค่าไฟจากเครื่องใช้ไฟฟ้าและการดูจำนวนวัตต์

วิธีนี้เป็นวิธีคิดค่าไฟแบบละเอียด โดยเป็นการประเมินจากกำลังไฟของเครื่องใช้ไฟฟ้าแต่ละตัวรวมกันในแต่ละเดือน วิธีคิดคือใช้ค่ากำลังไฟฟ้าที่ระบุบนฉลาก (วัตต์) มาคำนวณกับจำนวนชั่วโมงการใช้งานตามสูตรคิดค่าไฟ ดังนี้

(กำลังไฟฟ้า (วัตต์) x จำนวนเครื่องใช้ไฟฟ้า ÷ 1,000) x จำนวนชั่วโมงที่ใช้งาน = หน่วยไฟฟ้า (ยูนิต)

ตัวอย่าง

เครื่องปรับอากาศกำลังไฟ 1,500 วัตต์ จำนวน 2 เครื่อง เปิดใช้งานวันละ 12 ชั่วโมง

แทนค่าในสูตร
(1500 x 2 ÷ 1,000) x 12 = 36 หน่วย/วัน 

ถ้าใช้งาน 30 วันต่อเดือน จะเท่ากับ 36 x 30 = 1,080 หน่วย/เดือน

วิธีคิดค่าไฟในแต่ละเดือน ให้เอาสูตรนี้ไปคำนวณกับเครื่องใช้ไฟฟ้าทุกตัวที่มีในบ้าน แล้วเอาหน่วยที่ได้มาบวกรวมกัน

ตัวอย่าง 

• เครื่องปรับอากาศ 1,080 หน่วย/เดือน
• ตู้เย็น 900 หน่วย/เดือน
• ทีวี 100 หน่วย/เดือน
• เครื่องซักผ้า 250 หน่วย/เดือน

รวมหน่วยไฟฟ้าใน 1 เดือนจะได้ 1,080 + 900 + 100 + 250 = 2,330 หน่วย/เดือน

เมื่อได้หน่วยไฟฟ้าต่อเดือนของเครื่องใช้ไฟฟ้าทั้งหมดภายในบ้านแล้ว ให้เอาข้อมูลนี้ไปคำนวณค่าไฟตามอัตราที่การไฟฟ้ากำหนด หากเป็นบ้านพักอาศัยทั่วไป ให้ยึดตามอัตราค่าไฟประเภทที่ 1 บ้านอยู่อาศัย ข้อ 1.2 อัตราปกติ ปริมาณการใช้พลังงานไฟฟ้าเกินกว่า 150 หน่วยต่อเดือน โดยมีอัตราดังนี้

• 150 หน่วยแรก (หน่วยที่ 1-150) หน่วยละ 3.2484 บาท
• 250 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 151-400) หน่วยละ 4.2218 บาท
• เกิน 400 หน่วย (หน่วยที่ 401 เป็นต้นไป) หน่วยละ 4.4217 บาท

เมื่อนำตัวเลข 2,330 หน่วย/เดือน จากตัวอย่างข้างบนมาคำนวณกับอัตราค่าไฟ จะได้ดังนี้

• 150 หน่วยแรก (หน่วยที่ 1-150) เป็น 150 x 3.2484 = 487.26 บาท
• 250 หน่วยต่อไป (หน่วยที่ 151-400) เป็น 250 x 4.2218 = 1,055.45 บาท
• เกิน 400 หน่วย (หน่วยที่ 401-2330) เป็น 1,929 x 4.4217 = 8,529.45 บาท 

รวมทั้งหมดเข้าด้วยกันเป็น 487.26 + 1,055.45 + 8,529.45 = 10,072.16 บาท/เดือน (ก่อนรวมค่า Ft ค่าบริการ และภาษีมูลค่าเพิ่ม)

วิธีคิดค่าไฟ คำนวณเองได้ไม่ยากถ้าเข้าใจหลักการ 

จากเนื้อหาทั้งหมดจะเห็นได้ว่าวิธีคิดค่าไฟไม่ได้ซับซ้อนอย่างที่หลายคนคิด หากเริ่มจากการเข้าใจเรื่องหน่วยไฟฟ้า การอ่านมิเตอร์ให้ถูกต้อง และรู้โครงสร้างอัตราค่าไฟในแต่ละรูปแบบ เมื่อนำหลักการเหล่านี้ไปปรับใช้ คุณก็จะสามารถคำนวณค่าไฟด้วยตนเอง ตรวจสอบความถูกต้องของบิลค่าไฟ และวางแผนการใช้ไฟฟ้าให้คุ้มค่ามากขึ้นได้ในระยะยาว 

หากต้องการติดตามข่าวสารด้านพลังงาน เศรษฐกิจ และประเด็นใกล้ตัวที่ส่งผลต่อค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน อย่าลืมติดตามข่าวสารและสาระดี ๆ จาก PPTV HD 36 แหล่งข้อมูลที่ช่วยให้คุณอัปเดตสถานการณ์สำคัญได้อย่างรอบด้านและเข้าใจง่าย ไม่พลาดทุกประเด็นสำคัญ เข้าถึงเทรนด์ใหม่ ๆ ก่อนใคร