PMS และ PMDD คือกลุ่มอาการผิดปกติก่อนมีประจำเดือนที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศหญิง
โดยมีความรุนแรงและผลกระทบต่อชีวิตประจำวันแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง อาการเหล่านี้มักจะเกิดขึ้นในช่วง 1-2 สัปดาห์ก่อนรอบเดือนมา และจะค่อยๆ ดีขึ้นหรือหายไปเองเมื่อประจำเดือนเริ่มมาวันแรกๆ ซึ่งอาการอารมณ์แปรปรวน ดิ่ง หรือหงุดหงิดง่ายก่อนมีประจำเดือน สมาคมวิชาชีพทางการแพทย์ยืนยันว่าเกิดจากการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) และโปรเจสเตอโรน (Progesterone) ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสารสื่อประสาทในสมอง เช่น เซโรโทนิน (Serotonin) ที่ทำหน้าที่ควบคุมอารมณ์และความสุข ไม่ใช่พฤติกรรมที่เรียกร้องความสนใจหรือคิดไปเองแต่อย่างใด
ความแตกต่างระหว่าง PMS และ PMDD
PMS หรือ Premenstrual Syndrome (กลุ่มอาการก่อนมีประจำเดือน) เป็นกลุ่มอาการทางร่างกาย อารมณ์ และพฤติกรรมที่เกิดขึ้นในช่วง 1–2 สัปดาห์ก่อนมีประจำเดือน และมักดีขึ้นหรือหายไปเมื่อประจำเดือนเริ่มมา
PMDD (Premenstrual Dysphoric Disorder) หรือ ภาวะผิดปกติทางอารมณ์รุนแรงก่อนมีประจำเดือน เป็นรูปแบบที่รุนแรงกว่าของ PMS โดยส่งผลกระทบต่ออารมณ์ ความคิด และการใช้ชีวิตประจำวันอย่างชัดเจน อาการมักเกิดขึ้นในช่วง 1–2 สัปดาห์ก่อนมีประจำเดือน และจะดีขึ้นหรือหายไปภายในไม่กี่วันหลังจากประจำเดือนเริ่มมา
แนวทางการดูแลตัวเองและรับมือ
- ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน : ลดอาหารรสจัด อาหารเค็มเพื่อลดอาการตัวบวม และจำกัดคาเฟอีนกับแอลกอฮอล์เพื่อลดความวิตกกังวล
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ : การขยับร่างกายช่วยให้ร่างกายหลั่งสารเอ็นดอร์ฟิน (Endorphin) ซึ่งช่วยลดความเครียดและทำให้อารมณ์ดีขึ้น
- นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ : ควรนอนให้ครบ 7-8 ชั่วโมงต่อวัน เพื่อช่วยให้ร่างกายและฮอร์โมนเกิดความสมดุล
- จดบันทึกรอบเดือนและอาการ : การบันทึกช่วยให้เราคาดเดาช่วงเวลาที่อารมณ์จะดิ่งได้ ทำให้เตรียมใจและแจ้งคนรอบข้างล่วงหน้าเพื่อหลีกเลี่ยงการปะทะ
เมื่อไหร่ที่ควรไปพบแพทย์?