กินนมแล้วท้องอืด ท้องเสีย เช็กให้ชัด แพ้นมหรือแพ้แลคโตส?

หลายคนมีอาการท้องอืด แน่นท้อง ปวดบิด ผายลมบ่อย หรือท้องเสีย หลังดื่มนมหรือรับประทานผลิตภัณฑ์จากนม อาการเหล่านี้อาจไม่ได้เกิดจาก “ลำไส้ไม่แข็งแรง” แต่อาจเป็นสัญญาณของภาวะย่อยน้ำตาลแลคโตสผิดปกติ หรือ Lactose Intolerance

ภาวะดังกล่าวเกิดจากลำไส้เล็กผลิตเอนไซม์ “แลคเตส” ไม่เพียงพอ ทำให้ร่างกายย่อยน้ำตาลแลคโตสในนมได้ไม่สมบูรณ์ เมื่อน้ำตาลที่ย่อยไม่หมดเคลื่อนเข้าสู่ลำไส้ใหญ่ แบคทีเรียจะนำไปหมักจนเกิดแก๊สและของเหลวเพิ่มขึ้น จึงทำให้เกิดอาการท้องอืด แน่นท้อง หรือท้องเสียหลังดื่มนมได้

 

อาการที่อาจบ่งบอกว่าแพ้แลคโตส

อาการมักเกิดขึ้นภายในไม่กี่ชั่วโมงหลังดื่มนมหรือรับประทานผลิตภัณฑ์ที่มีแลคโตส ได้แก่

• ท้องอืดหรือแน่นท้อง
• มีแก๊สและผายลมบ่อย
• ท้องร้องหรือรู้สึกปั่นป่วนในท้อง
• ปวดหรือเกร็งบริเวณท้อง
• คลื่นไส้
• ถ่ายเหลวหรือท้องเสีย

กินนมแล้วท้องอืด ต้องเลิกกินนมทุกชนิดหรือไม่?

ไม่จำเป็นเสมอไป เพราะผู้ที่มีภาวะย่อยแลคโตสผิดปกติแต่ละคนทนต่อแลคโตสได้ไม่เท่ากัน บางคนยังสามารถรับประทานผลิตภัณฑ์จากนมในปริมาณเล็กน้อยโดยไม่มีอาการ จึงควรทดลองปรับชนิดและปริมาณให้เหมาะกับร่างกาย แทนการงดทุกอย่างทันที

แนวทางลดอาการที่สามารถทดลองได้ ได้แก่

1. ลดปริมาณนมต่อครั้ง แล้วสังเกตอาการ
2. ดื่มนมพร้อมอาหารมื้อหลักแทนการดื่มขณะท้องว่าง
3. เลือกนมชนิดปราศจากแลคโตสหรือ Lactose-free
4. ทดลองโยเกิร์ตหรือชีสแข็ง ซึ่งมักมีแลคโตสน้อยกว่านมสด
5. เลือกนมจากพืช เช่น นมถั่วเหลืองหรือนมอัลมอนด์ โดยควรเลือกสูตรไม่เติมน้ำตาลและเสริมแคลเซียม
6. พิจารณาใช้ผลิตภัณฑ์เสริมเอนไซม์แลคเตสก่อนรับประทานอาหารที่มีแลคโตส โดยปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนใช้

อย่าสับสนระหว่าง “แพ้แลคโตส” กับ “แพ้นม”

ภาวะย่อยแลคโตสผิดปกติเกิดจากระบบย่อยอาหารขาดเอนไซม์แลคเตส จึงมักมีอาการเกี่ยวกับทางเดินอาหาร เช่น ท้องอืด ปวดท้อง และท้องเสีย

ส่วนการแพ้โปรตีนนมวัวเกิดจากปฏิกิริยาของระบบภูมิคุ้มกัน อาจทำให้เกิดผื่น ลมพิษ ปากหรือใบหน้าบวม หายใจมีเสียงหวีด หรือหายใจลำบาก หากมีอาการเหล่านี้ควรรีบไปพบแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการรุนแรงหรือเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว

เมื่อไรควรไปพบแพทย์?

ควรปรึกษาแพทย์หากมีอาการเกิดขึ้นบ่อย รบกวนชีวิตประจำวัน หรือไม่ดีขึ้นแม้ลดการรับประทานนม รวมถึงกรณีที่มีอาการเตือน เช่น

• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ถ่ายเป็นเลือดหรืออุจจาระดำ
• ปวดท้องรุนแรงหรือปวดต่อเนื่อง
• อาเจียนมาก
• ท้องเสียเรื้อรัง
• มีไข้หรืออ่อนเพลียผิดปกติ

แพทย์อาจประเมินจากประวัติอาหาร ทดลองให้งดแลคโตสช่วงหนึ่ง หรือใช้การทดสอบลมหายใจไฮโดรเจนเพื่อช่วยวินิจฉัย เพราะอาการท้องอืดอาจเกิดจากโรคลำไส้แปรปรวน การติดเชื้อ หรือปัญหาทางเดินอาหารอื่นได้เช่นกัน