ทำไมแมวดมอะไรแล้วอ้าปากค้าง? เหม็นหรือกำลังวิเคราะห์กลิ่นกันแน่
เคยเห็นแมวดมอะไรบางอย่างแล้วจู่ ๆ ก็อ้าปากค้าง ทำหน้าตาเหมือนกำลังช็อกหรือได้กลิ่นที่เหม็นสุด ๆ กันไหม? บางตัวถึงกับยืนนิ่งอยู่หลายวินาทีจนเจ้าของอดสงสัยไม่ได้ว่า นี่แกเหม็นอะไรขนาดนั้นเลยเหรอ?
แต่รู้ไหมว่าจริง ๆ แล้วพฤติกรรมนี้ไม่ได้หมายความว่าแมวกำลังรังเกียจกลิ่นเสมอไป เพราะนี่คือพฤติกรรมตามธรรมชาติที่เรียกว่า Flehmen Response ซึ่งเป็นวิธีที่แมวใช้ตรวจจับและวิเคราะห์กลิ่นบางชนิดได้ละเอียดขึ้นนั่นเอง
Flehmen Response คืออะไร?
Flehmen Response (เฟลเมนรีแอ็กชัน) คือพฤติกรรมที่แมวจะยกริมฝีปากบนขึ้นเล็กน้อย อ้าปากค้าง และบางครั้งก็แลบลิ้นออกมาเล็กน้อยหลังจากได้กลิ่นที่น่าสนใจ ลักษณะท่าทางอาจดูเหมือนกำลังทำหน้าเหม็น แต่จริง ๆ แล้วแมวกำลังประมวลผลข้อมูลจากกลิ่นอยู่ต่างหาก
พฤติกรรมนี้เกี่ยวข้องกับอวัยวะพิเศษที่เรียกว่า Vomeronasal Organ หรือ Jacobson's Organ ซึ่งอยู่บริเวณเพดานปากส่วนหน้า ทำหน้าที่ตรวจจับสารเคมีบางชนิด โดยเฉพาะฟีโรโมน (Pheromones) ที่สัตว์ใช้สื่อสารระหว่างกัน
พูดง่าย ๆ ก็คือ นอกจากจมูกแล้ว แมวยังมีระบบรับรู้สารเคมีอีกแบบหนึ่งที่ช่วยให้มันสำรวจโลกผ่านกลิ่นได้ละเอียดขึ้นด้วย
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ จากผู้เขียนเดียวกัน
- แมวสีส้มมีนิสัยต่างจากแมวสีอื่นจริงไหม หรือเป็นแค่ภาพจำ?
- ทำไมแมวชอบปลุกกลางดึกและตอนเช้ามืด? ไขคำตอบพร้อมวิธีรับมือ
- แมวมี 9 ชีวิตจริงหรือ? ที่มาของความเชื่อ และเหตุผลที่ต้องเป็นเลข 9
แล้วแมวมักอ้าปากหลังจากดมกลิ่นอะไร?
กลิ่นที่กระตุ้นให้แมวแสดงพฤติกรรมนี้มักเป็นกลิ่นที่มีข้อมูลทางเคมีน่าสนใจ เช่น
-
ปัสสาวะแมวตัวอื่น เพราะอาจมีข้อมูลเกี่ยวกับอาณาเขตและสถานะทางเพศ
-
กลิ่นจากแมวตัวอื่น โดยเฉพาะบริเวณใบหน้าและร่างกายที่มีสารเคมีสำหรับการสื่อสาร
-
รองเท้าหรือถุงเท้าที่ใส่แล้ว ซึ่งมีกลิ่นเฉพาะตัวของมนุษย์และสิ่งแวดล้อมที่ไปสัมผัสมา
-
เสื้อผ้าหรือผ้าห่ม ที่มีกลิ่นของสัตว์ตัวอื่นหรือกลิ่นใหม่ที่แมวยังไม่คุ้นเคย
ดังนั้น หากแมวไปดมรองเท้าเจ้าของแล้วอ้าปากค้าง ก็อย่าเพิ่งคิดว่าเท้าเราเหม็นจนแมวรับไม่ได้ เพราะมันอาจแค่กำลังตั้งใจวิเคราะห์กลิ่นอยู่ก็ได้!
แมวทุกตัวทำพฤติกรรมนี้ได้ไหม?
คำตอบคือได้ทั้งแมวตัวผู้และตัวเมีย ไม่ได้จำกัดเฉพาะแมวเพศใดเพศหนึ่ง แม้พฤติกรรมนี้จะพบได้บ่อยในแมวตัวผู้ที่กำลังตรวจสอบกลิ่นปัสสาวะของแมวตัวเมียเพื่อรับข้อมูลเกี่ยวกับการผสมพันธุ์ก็ตาม
ที่สำคัญ แมวที่ทำหมันแล้วก็ยังสามารถแสดง Flehmen Response ได้ เพราะเป็นพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับระบบรับรู้กลิ่นตามธรรมชาติ ไม่ใช่พฤติกรรมที่เกิดจากฮอร์โมนเพศเพียงอย่างเดียว
แมวอ้าปากค้างแบบไหนที่ควรระวัง?
โดยทั่วไป Flehmen Response เป็นพฤติกรรมปกติ หากแมวอ้าปากหลังดมกลิ่นเพียงชั่วครู่ แล้วกลับมาทำกิจกรรมตามปกติ ก็ไม่จำเป็นต้องกังวล
แต่เจ้าของควรแยกให้ออกระหว่างการอ้าปากเพื่อวิเคราะห์กลิ่นกับการหายใจทางปาก หากแมวอ้าปากหอบ หายใจแรง หายใจเร็ว หรือมีอาการซึมร่วมด้วย โดยเฉพาะขณะพัก ควรรีบพาไปพบสัตวแพทย์ เพราะอาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพได้
สุดท้ายนี้ ครั้งหน้าถ้าเห็นเจ้าเหมียวไปดมอะไรแล้วทำหน้าตาเหมือนกินมะนาวเข้าไปทั้งลูก ก็อย่าเพิ่งหัวเราะหรือคิดว่ามันกำลังเหม็นอะไรอยู่ เพราะบางทีในสายตาของแมว นั่นอาจเป็นกลิ่นที่น่าสนใจจนต้องขอเวลาวิเคราะห์เพิ่มเติมอีกสักหน่อยก็ได้!
แหล่งอ้างอิง
-
PetMD – What Is the Flehmen Response in Cats? อธิบายพฤติกรรม Flehmen Response และสาเหตุที่แมวอ้าปากหลังดมกลิ่น โดยสัตวแพทย์
-
Merck Veterinary Manual – Social Behavior of Cats อธิบายการสื่อสารผ่านกลิ่น ฟีโรโมน และการทำงานของอวัยวะ Vomeronasal Organ