การค้าชายแดนไทยโต 18.8% มูลค่า 1.76 ล้านล้านบาท ทุเรียนครองแชมป์ส่งออกผ่านแดน

ทุเรียนไทยไปจีนอย่างไร? ฮาร์ดดิสก์ส่งต่อไปตลาดไหน? เจาะเส้นทางการค้าชายแดนไทย มูลค่าพุ่ง 1.76 ล้านล้านบาท

เคยสงสัยไหมว่า ทุเรียนสดจากไทยเดินทางไปถึงจีนได้อย่างไร หรือฮาร์ดดิสก์และคอมพิวเตอร์ที่ผลิตในไทยถูกส่งต่อไปยังตลาดโลกผ่านเส้นทางไหน?

สินค้าเกษตรอย่างทุเรียนกับสินค้าเทคโนโลยีอย่างฮาร์ดดิสก์อาจดูแตกต่างกัน แต่มีสิ่งหนึ่งที่เหมือนกัน คือการใช้เส้นทางการค้าชายแดนและผ่านแดนเป็นช่องทางเชื่อมต่อสู่ตลาดต่างประเทศ และวันนี้เส้นทางเหล่านี้กำลังสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้ไทยอย่างมหาศาล

การค้าชายแดนไทย โตแรง มูลค่าทะลุ 1.76 ล้านล้านบาท

ข้อมูล 9 เดือนแรกของปี 2569 (มกราคม-กันยายน) พบว่า การค้าชายแดนและผ่านแดนของไทยมีมูลค่ารวม 1.76 ล้านล้านบาท เติบโต 18.8% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน แบ่งเป็นการส่งออก 978,105 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 16.6% และการนำเข้า 786,207 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 21.6%

ทำให้ไทยเกินดุลการค้าสะสม 191,898 ล้านบาท

จุดที่น่าสนใจคือ การค้าผ่านแดนไปยังประเทศที่สามมีมูลค่าทะลุ 1 ล้านล้านบาท สะท้อนบทบาทของไทยในฐานะจุดเชื่อมต่อสินค้าไปยังตลาดปลายทางที่หลากหลาย ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ประเทศเพื่อนบ้าน

ทุเรียนครองแชมป์ส่งออกผ่านแดน ฮาร์ดดิสก์-สินค้าไฮเทคโตไม่แพ้กัน

พระเอกของการค้าผ่านแดนปีนี้ยังคงเป็นทุเรียนสด ซึ่งครองอันดับ 1 ด้วยมูลค่าส่งออก 136,459 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 30.4% คิดเป็นปริมาณกว่า 1.11 ล้านตัน เพิ่มขึ้น 34.6%

แต่ที่น่าสนใจคือ สินค้าเทคโนโลยีก็กำลังเติบโตอย่างโดดเด่น โดยมีมูลค่าส่งออกผ่านแดน ได้แก่

• ฮาร์ดดิสก์ไดรฟ์ 85,904 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 9.4%
• เครื่องรับโทรศัพท์และอุปกรณ์ 79,550 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 730.6%
• เครื่องคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์อื่น ๆ 52,165 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 134.5%

ตัวเลขนี้ทำให้เห็นภาพการค้าของไทยที่ไม่ได้มีแค่สินค้าเกษตร แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานเทคโนโลยีระดับโลกด้วย

จีนรับทุเรียนไทยเกือบทั้งหมด ขณะที่สิงคโปร์-เวียดนามโตแรง

จีนยังเป็นคู่ค้าผ่านแดนอันดับ 1 ของไทย ด้วยมูลค่า 585,834 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 25.1% โดยเฉพาะทุเรียนสดที่ส่งออกไปจีนผ่านแดนคิดเป็น 91.7% ของการส่งออกทุเรียนสดไปจีนทั้งหมด ผ่านด่านสำคัญ 5 แห่ง ได้แก่ นครพนม เชียงของ หนองคาย มุกดาหาร และเชียงแสน

ส่วนตลาดที่เติบโตโดดเด่นคือสิงคโปร์และเวียดนาม

• สิงคโปร์ มีมูลค่าการค้าผ่านแดน 216,245 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 99% โดยการส่งออกขยายตัว 162.3% มีสินค้าอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์เป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญ
• เวียดนาม มีมูลค่าการค้าผ่านแดน 108,612 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 79% และการส่งออกขยายตัว 42.8%

ขณะที่การค้าชายแดนกับประเทศเพื่อนบ้าน มาเลเซียยังเป็นตลาดสำคัญ มีมูลค่า 307,351 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 30.2% จากสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ เช่น คอมพิวเตอร์ แผงวงจรไฟฟ้า และหม้อแปลงไฟฟ้า

ส่วน สปป.ลาว มีมูลค่าการค้า 223,467 ล้านบาท กลับมาขยายตัว 0.2% ขณะที่เมียนมาเริ่มมีสัญญาณฟื้นตัว หลังการค้าชายแดนกลับมาเป็นบวกในเดือนสิงหาคม หลังติดลบต่อเนื่อง 12 เดือน

เส้นทางขนส่งคือกุญแจสำคัญ จากสวนทุเรียนสู่ตลาดโลก

เบื้องหลังตัวเลขการค้าที่เติบโต คือการพัฒนาเส้นทางขนส่งที่เชื่อมไทย-ลาว-จีน ทั้งทางถนนและทางรถไฟ ซึ่งช่วยเพิ่มทางเลือกในการส่งสินค้าไปยังตลาดปลายทาง

โดยเฉพาะทุเรียนที่ต้องรักษาความสดใหม่ การขนส่งที่รวดเร็วและมีต้นทุนเหมาะสมจึงเป็นปัจจัยสำคัญ ขณะที่สินค้าอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์ก็อาศัยเครือข่ายโลจิสติกส์เพื่อเชื่อมต่อกับตลาดและห่วงโซ่อุปทานในภูมิภาค

นอกจากนี้ การปรับปรุงด่านชายแดน การใช้ระบบดิจิทัลยื่นเอกสารส่งออก และการลดขั้นตอนทางการค้า ยังเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้สินค้าเดินทางได้สะดวกขึ้น

เป้าหมายต่อไป ต้องทำให้ไทยเป็นศูนย์กลางการค้าของภูมิภาค

จากมูลค่าการค้าชายแดนและผ่านแดนที่สูงถึง 1.76 ล้านล้านบาทในช่วง 9 เดือนแรก กรมการค้าต่างประเทศมั่นใจว่าทั้งปี 2569 จะทะลุเป้าหมาย 2 ล้านล้านบาท โดยมีแรงหนุนจากฤดูกาลส่งออกและเทศกาลปลายปีในไตรมาส 4

อย่างไรก็ตาม เป้าหมายระยะยาวไม่ใช่แค่การเพิ่มมูลค่าสินค้าที่ผ่านประเทศไทย แต่ต้องยกระดับไทยให้เป็นศูนย์กลางการค้าและโลจิสติกส์ของภูมิภาค ทั้งการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน เชื่อมโยงระบบขนส่งและดิจิทัล ลดอุปสรรคทางการค้า และสนับสนุนผู้ประกอบการไทยให้เข้าถึงตลาดใหม่

เพราะไม่ว่าจะเป็นทุเรียนที่ส่งไปจีน หรือฮาร์ดดิสก์ที่เดินทางต่อไปยังตลาดโลก สิ่งสำคัญคือทำอย่างไรให้การเติบโตของเส้นทางการค้าเหล่านี้ สร้างรายได้กลับมาถึงเกษตรกร ผู้ผลิต ผู้ส่งออก ธุรกิจขนส่ง และเศรษฐกิจไทยอย่างแท้จริง

โจทย์ของไทยจึงไม่ใช่แค่ทำให้การค้าทะลุ 2 ล้านล้านบาท แต่ต้องเปลี่ยนจากการเป็นทางผ่านของสินค้า ให้กลายเป็นศูนย์กลางที่สร้างมูลค่าและกระจายโอกาสทางเศรษฐกิจให้คนไทย