"ฟูโรซีไมด์" คืออะไร? ทำไมยาขับปัสสาวะถึงเป็นสารต้องห้ามในกีฬา

กรณีของ “พิงค์” พิชฌามลณ์ โอภาสนิพัทธ์ กลายเป็นหนึ่งในประเด็นที่ถูกพูดถึงในเอเชียนเกมส์ 2026 หลังองค์กรตรวจสารต้องห้ามนานาชาติ หรือ ITA แจ้งว่า 

ตัวอย่างที่เก็บจากนักแบดมินตันสาวไทยเมื่อวันที่ 17 กันยายน พบสาร ฟูโรซีไมด์ (Furosemide) ซึ่งอยู่ในบัญชีสารต้องห้ามของ WADA หรือ องค์กรต่อต้านการใช้สารต้องห้ามโลก

จากกรณีดังกล่าวทำให้ พิงค์ถูกพักการแข่งขันชั่วคราว ทำให้ไม่สามารถลงแข่งขัน ฝึกซ้อม หรือเข้าร่วมกิจกรรมในเอเชียนเกมส์ได้ระหว่างที่กระบวนการพิจารณายังดำเนินอยู่ 
 

ช่างภาพพีพีทีวี

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ยังไม่ใช่คำตัดสินลงโทษขั้นสุดท้าย โดยนักกีฬายังสามารถขอให้ตรวจวิเคราะห์ตัวอย่าง B และคัดค้านคำสั่งพักการแข่งขันได้ตามกระบวนการ

แต่คำถามที่หลายคนอาจสงสัยคือ ฟูโรซีไมด์คือยาอะไร และทำไมยาที่มีใช้ทางการแพทย์ทั่วไปถึงถูกจัดเป็นสารต้องห้ามสำหรับนักกีฬา? มาไล่เรียงไปพร้อมกัน

โดยฟูโรซีไมด์เป็นยาขับปัสสาวะในกลุ่ม Loop Diuretics หรือที่เรียกกันง่ายๆ ว่า “ยาขับน้ำ” โดยมีหน้าที่ช่วยให้ไตขับโซเดียมและน้ำออกจากร่างกายมากขึ้น

ในทางการแพทย์ ยาชนิดนี้ถูกใช้รักษาภาวะที่มีน้ำสะสมในร่างกาย เช่น อาการบวมน้ำจากภาวะหัวใจล้มเหลว โรคตับ หรือโรคไต รวมถึงใช้ในบางกรณีเพื่อช่วยควบคุมความดันโลหิต

กลไกของมันค่อนข้างตรงไปตรงมา เมื่อฟูโรซีไมด์ออกฤทธิ์ที่บริเวณ ห่วงเฮนเลในไต จะยับยั้งการดูดกลับของโซเดียมและคลอไรด์ ทำให้มีน้ำถูกขับออกมาพร้อมปัสสาวะมากขึ้น

ซึ่งถ้าพูดให้เห็นภาพง่ายๆ คือ ยิ่งขับน้ำออก ร่างกายก็ยิ่งมีของเหลวลดลง และน้ำหนักตัวก็สามารถลดลงได้อย่างรวดเร็ว

ตรงนี้เองที่ทำให้ฟูโรซีไมด์มีความสำคัญในวงการกีฬา

องค์กรต่อต้านการใช้สารต้องห้ามโลกจัดฟูโรซีไมด์ไว้ในหมวด S5 Diuretics and Masking Agents ซึ่งเป็นกลุ่มยาขับปัสสาวะและสารบดบัง และห้ามใช้ทั้งในและนอกการแข่งขัน

เหตุผลโดยตรงไม่ได้มีเพียงเรื่องการลดน้ำหนักเท่านั้น ในกีฬาที่มีการแบ่งรุ่นตามน้ำหนัก การขับน้ำออกจากร่างกายสามารถทำให้นักกีฬาน้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็ว ขณะเดียวกันยาขับปัสสาวะยังสามารถเพิ่มปริมาณปัสสาวะและอาจถูกใช้เพื่อช่วยเจือจางหรือบดบังการตรวจพบสารต้องห้ามบางชนิดได้

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ WADA จัดฟูโรซีไมด์ไว้ในกลุ่มสารต้องห้าม แม้ว่าตัวยาจะมีประโยชน์และถูกใช้ในการรักษาผู้ป่วยจริงก็ตาม

อย่างไรก็ตาม การพบสารฟูโรซีไมด์ในตัวอย่างของนักกีฬา ไม่ได้หมายความว่าเราสามารถสรุปได้ทันทีว่านักกีฬาตั้งใจใช้สารเพื่อโกงการแข่งขัน

เพราะกระบวนการตรวจสารต้องห้ามยังมีขั้นตอนต่อจากนี้ และในกรณีของพิงค์เอง เธอยังมีสิทธิขอวิเคราะห์ตัวอย่าง B รวมถึงคัดค้านคำสั่งพักการแข่งขันชั่วคราวได้

อีกเรื่องที่สำคัญคือ ฟูโรซีไมด์ไม่ใช่ยาที่ควรนำมาใช้เองเพื่อ “ลดน้ำ” หรือทำให้น้ำหนักลงอย่างรวดเร็ว เพราะการขับน้ำและเกลือแร่มากเกินไปอาจทำให้เกิดภาวะขาดน้ำ ความดันโลหิตต่ำ หรือความผิดปกติของเกลือแร่ เช่น โพแทสเซียมต่ำได้

แม้ฟูโรซีไมด์จะเป็นยาที่มีการใช้รักษาโรคในทางการแพทย์ แต่สำหรับวงการกีฬา สารชนิดนี้อยู่ในบัญชีสารต้องห้ามของ WADA และเป็นหนึ่งในสารที่ถูกจับตาในการตรวจสารกระตุ้น

ส่วนกรณีของ “พิงค์” พิชฌามลณ์ ขณะนี้ยังอยู่ในกระบวนการพิจารณา โดยนักกีฬายังมีสิทธิขอให้ตรวจวิเคราะห์ตัวอย่าง B และยื่นอุทธรณ์ต่อคำสั่งพักการแข่งขันได้ ดังนั้นจึงต้องรอขั้นตอนต่อไป ก่อนที่จะมีข้อสรุปอย่างเป็นทางการต่อกรณีนี้