"อัลไซเมอร์" ลืมแบบไหนที่บ่งชี้โรค แนะวิธีดูแลสมองชะลอโรคอย่างถูกต้อง

จากกรณี คริส เฮมส์เวิร์ธ นักแสดงฮอลลีวูดชื่อดัง อายุ 39 ปี เจ้าของบทบาทเทพเจ้าสายฟ้า 'ธอร์' ในจักรวาลภาพยนตร์มาร์เวล ออกมาเปิดเผยว่า เขาตรวจพบว่าตนเองมียีน “APOE4” อยู่ 2 ชุด จากพ่อและแม่อย่างละชุด ซึ่งเป็นพันธุกรรมที่ทำให้มีความเสี่ยงจะเป็นอัลไซเมอร์สูง ส่งผลให้เจ้าตัวประกาศพักการแสดงช่วงคราวเพื่อดูแลร่างกายของตนเอง อัลไซเมอร์จึงถูกกลับมาพูดถึงอีกครั้ง 

 

 

ซึ่งเป็นภัยเงียบที่ตัวเลขผู้ป่วยอัลไซเมอร์ทั่วโลกสูง ไม่ต่ำกว่า 50 ล้านคน รวมถึงไทยที่ก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ ในรายงานในปี 2563 ประมาณการว่ามีผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมถึง 651,950 คน จากผู้สูงอายุ 12 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 5.43 ของผู้สูงอายุทั้งหมด และมีแนวโน้มสูงขึ้นทุกปี

คุณหมอโอ๊ต นายแพทย์พงศกร จินดาวัฒนะ ผู้อำนวยการอาวุโสโครงการพิเศษพัฒนาศักยภาพด้านการสื่อสาร ประจำศูนย์การแพทย์ รพ.กรุงเทพ ได้อธิบายถึง โรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer's Disease) ว่า เป็นกลุ่มอาการที่มีความผิดปกติของเซลล์ในสมองทำให้มีความเสื่อมและถูกทำลาย ส่งผลให้มีปัญหาความจำหลงลืม อาการหลงลืม และการใช้ชีวิต อย่างที่เรารู้จักกันว่าโรค “คนแก่หลง” ซึ่งอัลไซเมอร์ก็เป็นหนึ่งในสาเหตุ และมีแนวโน้มที่พบผู้ป่วยมากขึ้น และไม่สามารถหยุดโรคหรือรักษาให้หายขาดได้

ส่วนกรณีของ คริส เฮมส์เวิร์ธ  หมอโอ๊ตอธิบายว่า คาดว่าจะเข้ารับการตรวจพันธุกรรม จนพบยีนที่มีความเสี่ยงซึ่งจากงานวิจัยหลายฉบับพบว่า อัลไซเมอร์ มีความสัมพันธ์กับตำแหน่งของยีนและยีนที่ปกติ ซึ่งปัจจุบันมีนวัตกรรมทางการแพทย์ที่ก้าวหน้าเพียงแค่ตรวจเลือดก็สามารถกางดูหน้าตาของโครโมโซมและยีนได้ เพื่อการพยากรณ์โรคได้ ซึ่งตัวของ คริส เอง ขณะนี้ ก็ยังไม่ได้เป็นอัลไซเมอร์

หมอโอ๊ต ยัง ยกตัวอย่างของ แอนเจลีนา โจลี นักแสดงฮอลลีวูดอีกคน ที่เข้ารับการตรวจพันธุกรรมและเจอความเสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านมจึงแก้ปัญหาด้วยการตัดเต้านมทิ้ง ทั้งที่ยังไม่ได้เป็นโรคมะเร็งเช่นกัน อย่างไรก็ตามเพียงการตรวจดังกล่าวอาจจะไม่สามารถชี้ชัดได้ว่าจะป็นอัลไซเมอร์หรือไม่ แต่ยังมีปัจจัยอีกหลายอย่างเช่นปัญหาสุขภาพและพฤติกรรมสูบบุหรี่เป็นระยะเวลานานที่มีผลทำให้เป็นอัลไซเมอร์ได้ในอนาคตเช่นกัน

ส่วนจำเป็นต้องตรวจยีนพันธุกรรมหรือไม่นั้น หมอโอ๊ต แนะนำว่า หากมีศักยภาพในการตรวจก็สามารถตรวจได้เพื่อวางแผนสุขภาพในอนาคต แต่ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกคนเพราะค่าใช้จ่ายสูง สามารถใช้วิธีสังเกตหรือทำแบบทดสอบกระทรวงสาธารณสุข หรือ ศูนย์คัดกรองสมองเสื่อมอัลไซเมอร์ "คลิกเพื่อทดสอบ"เพื่อวัดความเสี่ยง

อาการนำของอัลไซเมอร์ หลงลืมแบบไหนที่ผิดปกติ ?

• หลงลืมสิ่งที่เกิดขึ้นปัจจุบันทันด่วน ซึ่งความจำในอดีตมักเกิดขึ้นการหลงลืมช้า
• ลืมไปเลยว่ามีนัด ,ลืมว่าพูดว่าอะไร บ่อยและถี่ขึ้น
• ลืมการใช้งานของใช้ เช่น ลืมว่าปากกาหรือกรรไกรคืออะไร หรือมีไว้ทำอะไร และพัฒนาต่อไปเรื่อยๆหนักและถี่ขึ้นจนกระทบกับการใช้ชีวิตประจำวันซึ่งเมื่อถึงขั้นนี้แล้วแสดงว่าอัลไซเมอร์อยู่ขั้นที่หนักแล้ว

ทั้งนี้ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามอายุ ซึ่งการดูแลสุขภาพและใช้ชีวิตให้ดีกำจัดปัจจัยเสี่ยงทำลายระบบเซลล์สมอง อย่างการดื่มสุราและสูบบุหรี่ และหากรู้ตัวเร็วก็มียาหลายตัวที่ช่วยชะลออาการแต่ต้องยอมรับว่าอัลไซเมอร์ยังไม่สามารถรักษาหายขาดได้

ส่วนการกินวิตามินแม้จะไม่ป้องกันอัลไซเมอร์ได้ แต่จะช่วยบำรุงสมอง เช่นวิตามิน B16 B12 และแปะก๊วยที่เพิ่มเลือดไปเลี้ยงสมอง ทำให้สมองแจ่มใส เช่นเดียวกับมีงานวิจัยพบว่า การออกกำลังกายกับกล้ามเนื้อและสมองช่วยให้สามารถชะลอได้เช่นกัน

การหลีกเลี่ยงอัลไซเมอร์

คุณหมอโอ๊ต อธิบายว่า หากพบว่ามียีนความเสี่ยงแบบนักแสดงคริสยอมรับว่าเลี่ยงอัลไซเมอร์ได้ยาก สิ่งที่ทำได้คือคอยสังเกตอาการ หากเริ่มลืมอะไรแปลกๆ ก็สามารถพบแพทย์เพื่อรักษา กินยาเพื่อชะลอโรคเพื่อให้ใช้ชีวิตปกติได้ และขออย่าเพิ่มกังวลว่าจะอัลไซเมอร์เป็นหรือไม่ แต่ควรใช้ชีวิตอย่างดี

• กินดี กินมีประโยชน์
• นอนดี นอนเพียงพอ
• ออกกำลังกายที่ดีและเหมาะสม
• ออกกำลังกายสมอง ด้วยการเล่นเกมหรือแบบทดสอบ

เช็ก 10 ข้อ ขี้หลงขี้ลืมแบบไหนเป็นสัญญาณเตือนโรคสมองเสื่อม

แต่หากเกิดโชคร้ายเป็นอัลไซเมอร์ขึ้นมานั้น จึงค่อยๆเรียนรู้และรับมือของโรคเพื่อลดความกังวล

หมอโอ๊ตยังให้กำลังใจผู้ที่ดูแลผู้ป่วยอัลไซเมอร์เพราะต้องใช้ความอดทนและความเข้าใจสูง สิ่งแรกขอให้นึกคิดไว้เสมอว่าเป็นอาการของโรค ทั้งอาการเกรี้ยวกราด หรือ ซึมเศร้า หากพบความเปลี่ยนแปลงที่ผิดปกติไปจากเดิมควรพาผู้ป่วยพบแพทย์ และควรสลับกับผู้อื่นในการดูแล เพื่อลดความเครียดของตนเองด้วยและหากดูแลผู้ป่วยอย่างเต็มที่ก็จะสามารถยืดอายุขัยออกไปได้แน่นอน

ข้อมูลสุขภาพ : บริษัท กรุงเทพดุสิตเวชการ จำกัด(มหาชน) : BDMS

คู่มือดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อมอัลไซเมอร์อย่างถูกต้องบนความเข้าใจ

3 ระยะดำเนินโรคอัลไซเมอร์ ที่ไม่มีวันหายแต่สามารถดูแลได้อย่างเข้าใจ