“โรคอ้วน” ปัญหาระดับโลกเสี่ยงสารพัดโรค เร่งอัตราเสียชีวิต 7-10 ปี

โรคอ้วน (Obesity) คือ ภาวะที่มีน้ำหนักตัว หรือสัดส่วนไขมันในร่างกายมากผิดปกติ โดยใช้เกณฑ์ดัชนีมวลกาย (Body mass index: BMI) เป็นตัวกำหนด ซึ่งหลายคนมองข้ามอันตรายของโรคอ้วนดังกล่าวเพราะมองว่าไม่มีอันตรายอะไร แค่มีความสุขกับการกินการใช้ชีวิต ก็พอแล้ว แต่ปัญหาโรคอ้วนเป็นเหมือนระเบิดเวลาที่สะสมไปเรื่อยๆ จนวันหนึ่งร่างกายจะฟ้องออกมาเป็นโรคต่างๆ ที่ทวีความรุนแรงขึ้น ซึ่งหากมองเพียงเรื่องน้ำหนักมาก ขนาดตัวที่ใหญ่ ใส่เสื้อผ้าไม่มั่นใจ ล้วนเป็นเรื่องของบุคลิกภาพ ความสวยความงาม 

นับว่ากลายเป็นเรื่องเล็กไปเลย หากเทียบกับสิ่งที่จะตามมาเมื่อเป็นโรคอ้วน นั่นก็คือ “โรคร่วมจากความอ้วน” ซึ่งเกิดจากไขมันที่สะสมตามอวัยวะต่างๆ และยิ่งอ้วนมากยิ่งเพิ่มโอกาสเสียชีวิตได้เร็วกว่าคนทั่วไปเฉลี่ยประมาณ 7-10 ปี

โรคที่เกิดจากภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วน

• ฮอร์โมนและเมตาบอลิค  ความดันโลหิตสูง เบาหวานชนิดที่สอง ไขมันในเลือดสูง
• ผลต่อสมอง  โรคซึมเศร้า วิตกกังวล หงุดหงิดง่าย โรคหลอดเลือดสมอง อัมพฤต อัมพาต
• นอนกรน ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Obstructive sleep apnea; OSA)
• ระบบการหายใจ หอบหืด เหนื่อยง่าย ความดันปอดสูง
• ระบบไหลเวียนโลหิต โรคหัวใจ เช่น หัวใจโต กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หัวใจวาย
• ทางเดินอาหาร ไขมันเกาะตับ นิ่วในถุงน้ำดี มะเร็งตับ มะเร็งถุงน้ำดี มะเร็งลำไส้
• ทางเดินปัสสาวะ ปัสสาวะติดเชื้อบ่อย กลั้นปัสสาวะไม่ได้
• ระบบสืบพันธุ์เพศ ถุงน้ำรังไข่ ประจำเดือนผิดปกติ ภาวะมีบุตรยาก มะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่ มะเร็งมดลูก ขณะที่ผู้ชายเสี่ยง มะเร็งต่อมลูกหมาก มะเร็งกระเพาะอาหาร
• กระดูกและข้อ ปวดข้อ ข้อเสื่อมก่อนวัย โดยเฉพาะข้อรองรับน้ำหนัก เช่น หลัง สะโพก เข่า ข้อเท้า
• ผิวหนัง สิว ขนดก ผิวหนังติดเชื้อ อักเสบ เป็นฝีบ่อย เชื้อรา มีกลิ่นตัว

ทั้งนี้ทางการแพทย์พบว่าผู้ที่มีโรคอ้วนหากลดน้ำหนักลงได้มากพอ โรคร่วมหลายชนิดสามารถดีขึ้นจนถึงหายขาดได้ เช่น ผู้ป่วยเบาหวาน หลังผ่าตัดลดความอ้วนซึ่งมักทำให้น้ำหนักลงได้มากหลายสิบกิโลกรัม พบว่าผู้ป่วยกว่า 66-73% หายจากโรคเบาหวาน (ประเมินจากผลเลือดหลังผ่าตัดมีHbA1C< 6.5, FBS < 126 mg/dL โดยไม่ต้องใช้ยาเบาหวานใดๆ แม้ติดตามไปถึง 5 ปี) ลดโอกาสกลับมาเป็นเบาหวานอีก ลดภาวะแทรกซ้อนจากเบาหวาน เช่น ไตเสื่อม ฟอกไต ตามัว เท้าเบาหวาน

วิธีลดให้ได้ผลอย่างปลอดภัย มี 3 วิธี ได้แก่

• การควบคุมอาหาร รับประทานไม่เกิน 800-1200 Kcal/วัน หรือใช้สูตรอาหารที่เป็นที่ยอมรับอย่างถูกวิธี เช่น Atkins, Low carbohydrate, Intermittent fasting, Mediterranean diet
• การออกกำลังกาย ความแรงระดับปานกลาง, ให้หัวใจเต้นเร็วระดับสลายไขมัน (zone 2 ขึ้นไป, หรือ 60-80% ของ Maximal heartrate) เป็นเวลาอย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน จำนวนอย่างน้อย 5 วันต่อสัปดาห์

ทั้งสองวิธีสามารถลดน้ำหนักได้วิธีละประมาณ 6-9 % ของน้ำหนักตั้งต้น เฉลี่ยลดได้สัปดาห์ละ 0.5-1 กิโลกรัม หากทำร่วมกันสามารถลดได้มากขึ้นเป็นสองเท่า แต่ต้องอาศัยวินัยอย่างมาก คนน้ำหนักยิ่งมากยิ่งมีโอกาสล้มเหลวสูง ผู้สูงอายุหรือมีโรคประจำตัวควรรับการตรวจความพร้อมร่างกายจากแพทย์ก่อนเริ่มลดน้ำหนักเอง ป้องกันเกิดภาวะหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน หัวใจวาย ลิ่มเลือดอุดตัน Stroke ฯลฯ

กลุ่มอาหารทำลายสมอง เพิ่มความเสี่ยงอัลไซเมอร์-เบาหวาน

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงเด็ดขาด เมื่อต้องการลดน้ำหนัก คือการซื้อยาลดน้ำหนักมาใช้เอง ยาลดน้ำหนักมีกลไกโดยเปลี่ยนแปลงการทำงานร่างกายเฉพาะจุด ซึ่งแน่นอนว่ามีผลข้างเคียงต่อระบบที่เกี่ยวข้อง การใช้ยาลดความอ้วนที่ถูกต้องนั้น ณ ปัจจุบันต้องอยู่ภายใต้การดูแลจากแพทย์เฉพาะทางเท่านั้นอย่างไรก็จะสำเร็จได้ต้องอาศัยความรู้จริงในวิธีที่เลือก แรงจูงใจ ความตั้งใจ วินัยการดูแลตนเอง การสนับสนุนจากคนรอบข้าง และเมื่อลดน้ำหนักได้ตามเกณฑ์ที่ตั้งใจแล้ว สิ่งที่สำคัญอันดับต่อไป คือ การควบคุมน้ำหนักไม่ให้กลับไปอ้วนอีก ด้วยการเลือกใช้ชีวิต ปรับนิสัยและวิถีชีวิตใหม่เพื่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลพญาไท 

อาหารกระตุ้นการอักเสบของร่างกาย สะสมนานเป็นเหตุก่อโรคเรื้อรัง

สูตรคำนวนค่า BMI หนีโรคอ้วน เคล็ดลับเพิ่ม-ลดน้ำหนักปลอดภัย