ไขข้อสงสัยอุ่นอาหารด้วย "ไมโครเวฟ" ปลอดภัยจริงหรือไม่?

กลไกการทำหน้าที่ของไมโครเวฟ คือการทำให้อาหารเกิดความร้อนจนสุกหรืออุ่นขึ้น ด้วยการแผ่คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าชนิดหนึ่งเช่นเดียวกับคลื่นวิทยุ คลื่นโทรทัศน์ และคลื่นแสงธรรมดา โดยคลื่นไมโครเวฟที่ใช้ปรุงอาหารจะมีความถี่คลื่น 2,450 ล้านรอบต่อวินาที (2,450 MHz) เมื่อคลื่นกระทบอาหารหรือวัตถุใดๆ ที่มีน้ำหรือความชื้นภายใน จะเกิดการถ่ายทอดพลังงานสู่โมเลกุลของน้ำ จนมีการสั่นสะเทือนและเสียดสีของโมลกุลของน้ำ ทำให้เกิดพลังงานความร้อน ทำให้อาหารอุ่นและสุกได้อย่างรวดเร็ว โดยไม่มีการเปลี่ยนโครงสร้างอาหาร 

หมายความว่า เมื่อคลื่นไมโครเวฟถูกดูดซับไปในอาหารแล้ว จะสลายตัวทันที ไม่มีคลื่นหรือรังสีใดๆ ตกค้างในอาหาร จึงไม่มีอันตรายกับสุขภาพ รวมถึงไมโครเวฟยังไม่ได้ทำให้คุณค่าของอาหารลดลงกว่าการอุ่นหรือปรุงสุกด้วยวิธีอื่น วิตามินและสารอาหารหลายชนิด เช่น วิตามินบี วิตามินซี โฟเลต เป็นต้น จะไม่ทนต่อความร้อน ไม่ว่าจะเป็นความร้อนที่มาจากไมโครเวฟ เตาอบทั่วไป การต้ม หรือการนึ่ง กลับกันมีงานวิจัยในปี ค.ศ. 2019 พบว่าการต้มบรอกโคลีด้วยเตาไมโครเวฟเป็นเวลา 1 นาที คุณค่าทางโภชนาการจะยังคงอยู่มากกว่าการต้มโดยวิธีอื่น หรือการทอดด้วยน้ำมัน เช่นเดียวกับผักโขม พริก ถั่วเขียว จะสูญเสียสารที่มีคุณค่าทางอาหารจากไมโครเวฟน้อยกว่าการทำให้ร้อนด้วยวิธีอื่น ๆ โดยสิ่งที่ทำให้คุณค่าของสารอาหารเปบี่ยนแปลงไปคือความร้อน และเวลาในการปรุง

ดังนั้นการรับประทานอาหารที่อุ่นหรือปรุงสุกด้วยไมโครเวฟเป็นประจำจึงไม่มีผลกระทบต่อสุขภาพแต่อย่างใด สำหรับการนำอาหารค้างคืนมาอุ่นซ้ำ ต้องแน่ใจว่าไม่บูดเสีย เพราะอาจเกิดท้องเสียตามมาได้

การอุ่นอาหารด้วยเตาไมโครเวฟมีอันตรายต่อสุขภาพหรือไม่? 
จากการศึกษาของ Timothy Jorgensen แห่งศูนย์การแพทย์มหาวิทยาลัย Georgetown สหรัฐอเมริกา พบว่ารังสีไมโครเวฟมีพลังงานไม่เพียงพอที่จะทำลายพันธะเคมีในสารอินทรีย์ต่าง ๆ จึงไม่เป็นอันตรายต่อเซลล์หรือ DNA ไม่ก่อให้เกิดการกลายพันธุ์และไม่ก่อให้เกิดมะเร็ง รังสีไมโครเวฟจะไม่สะสมในอาหาร จึงไม่มีรังสีตกค้าง ปะปนมาในอาหาร 
อันตรายจากการอุ่นอาหารด้วยไมโครเวฟมักเกิดจากภาชนะที่ใช้บรรจุอาหารเพื่อเข้าเตาไมโครเวฟ ภาชนะที่เหมาะสมกับเตาไมโครเวฟ ได้แก่ เครื่องแก้ว เซรามิก กระเบื้องพอร์ซเลนที่ไม่มีลวดลาย เครื่องปั้นดินเผา ทั้งหมดนี้ต้องไม่มีโลหะเป็นส่วนผสม เนื่องจากโลหะจะสะท้อนรังสี ทำให้เกิดประกายไฟ หรือเกิดการลุกไหม้ ทำให้เตาเสียหายหรือเกิดอันตรายได้
การอุ่นอาหารซ้ำ ๆ ด้วยไมโครเวฟ ไม่ทำให้เกิดสารก่อมะเร็ง เนื่องจากเตาไมรโครเวฟให้อุณหภูมิต่ำกว่าการทอดน้ำมัน หรือปิ้งย่าง อย่างไรก็ตาม เนื่องจากแบคทีเรียสามารถเติบโตได้ทุกครั้งที่อาหารเย็นลง จึงไม่ควรอุ่นอาหารซ้ำ ๆ เพราะอาจเกิดการปนเปื้อนของเชื้อโรคในอาหาร
จ้องมองเข้าไปในไมโครเวฟ อันตรายกับสายตาหรือไม่?
เนื่องจากไมโครเวฟประกอบขึ้นด้วยวัสดุที่สามารถป้องกันคลื่นไม่ให้ออกมาสู่ภายนอก จึงถือว่าเป็นอุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีความปลอดภัย ส่วนแสงสว่างที่เกิดขึ้นขณะใช้ไมโครเวฟนั้นเป็นเพียงแสงจากหลอดไฟฟ้าเพื่อให้มองเห็นอาหารที่อยู่ภายในเท่านั้น การจ้องมองหรือเข้าใกล้ไมโครเวฟขณะทำงานยังไม่เป็นอันตรายอย่างที่หลายคนเข้าใจ
5 สารพิษปนเปื้อนในอาหารปลุกเซลล์มะเร็ง-แนะวิธีกินให้ถูกหลัก

ข้อควรระวังในการอุ่น/ปรุงอาหารด้วยไมโครเวฟ

• ไม่ควรต้มน้ำในไมโครเวฟนานจนเกินไป เนื่องจากอาจเกิดภาวะที่น้ำกักเก็บความร้อนเอาไว้มากกว่าจุดเดือด เรียกว่า Super Heat เมื่อมีการเติมวัตถุอื่นๆ เช่น กาแฟ หรือน้ำตาลลงไปทันที อาจทำให้น้ำในแก้วพุ่งขึ้นจนเป็นอันตรายได้
• เลือกภาชนะที่ใช้กับเตาไมโครเวฟให้ถูกต้อง ไม่ใช้ภาชนะที่เป็นโลหะทุกชนิด หรือแม้แต่ภาชนะกระเบื้องที่มีขอบเงินขอบทอง หรือโลหะอื่นๆ เนื่องจากคลื่นไมโครเวฟไม่สามารถผ่านโลหะได้ จึงทำให้เกิดการสะท้อนกลับ และเกิดเป็นประกาย ทำใหเกิดอันตรายได้
• ควรทำความสะอาดคราบน้ำมันภายในไมโครเวฟเสมอ เพราะหากพลั้งพลาดเกิดประกายไฟขึ้นแล้ว อาจลุกลามเป็นไฟไหม้ได้
• ไม่ควรนำอาหารที่มีเปลือกแข็ง เช่น ไข่ หรือภาชนะที่ฝาปิดสนิทเพื่อปรุงอาหาร เพราะความร้อนจะทำให้อากาศภายในอาหารขยายตัว รวมถึงเกิดไอน้ำขึ้น จึงมีแรงดันจนทำให้เกิดการระเบิดได้ อาจใช้ส้อมจิ้มอาหาร เพื่อป้องกันการปะทุที่เกิดจากการที่อาหารขยายตัว
• หากเป็นอาหารแช่แข็ง หรืออาหารค้างมื้อ ควรเป็นอาหารปรุงสุกและจัดเก็บอย่างถูกสุขลักษณะ หรือไม่ได้บูดเสียก่อนการนำมาอุ่นด้วยไมโครเวฟ

อาหารที่อุ่นด้วยไมโครเวฟมักจะมีความร้อนอยู่ด้านใน จึงควรระวังอันตรายจากความร้อน อาจลวกปาก ลวกมือได้
โดยสรุป อันตรายจากการใช้เตาไมโครเวฟ ไม่ได้เกิดจากการแผ่รังสีถ้าใช้อย่างถูกต้อง ตามคำกล่าวที่ว่า การบริโภคอาหารจากเตาไมโครเวฟ มีความปลอดภัยพอ ๆ กับการบริโภคผัก ผลไม้ที่ปลูกในแสงแดด

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลพญาไท และ มหาวิทยาลัยมหิดล

กลุ่มอาหารทำลายสมอง เพิ่มความเสี่ยงอัลไซเมอร์-เบาหวาน

กินบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปทุกวัน ระวังโซเดียมทะลุ เสี่ยงโรคหัวใจ-ไตวาย