เท้าบวมในผู้สูงอายุ เกิดจากอะไร? มีอาการเจ็บร่วมให้รีบพบแพทย์!

อาการเท้าบวม คือ อาการที่เท้ามีอาการบวม โตมากกว่าปกติ อาจมีการกดบุ๋มร่วมด้วยหรือไม่ก็ได้ อาจเป็นในเท้าข้างเดียวหรือสองข้าง ซึ่งอาการเท้าบวมที่เกิดในผู้สูงอายุมักเกิดจากการที่มีการสร้างและคั่งของของเหลวในบริเวณดังกล่าวมากกว่าปกติ

สาเหตุเท้าบวมในผู้สูงอายุ

• การยืนหรือนั่งในท่าเดิมเป็นเวลานาน
• กินอาหารที่มีรสเค็มมากเกินไป
• การดื่มน้ำมากเกินไป
• น้ำหนักเกิน
• การใช้ยาบางชนิด เช่น ยาลดความดันโลหิต ฮอร์โมนทดแทน ยาต้านซึมเศร้า หรือยากลุ่มสเตียรอยด์ เป็นต้น

• การที่เลือดไม่สามารถไหลเวียนกลับเข้าหัวใจได้อย่างเป็นปกติ
• การบาดเจ็บ เช่น ข้ออักเสบ ข้อเท้าแพลง
• การถูกแมลงสัตว์กัดต่อย
• โรคเกี่ยวกับหัวใจ ไต ตับ
• ความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด
• การติดเชื้อ
• การได้รับการผ่าตัดบริเวณขา เท้า หรือสะโพก โดยเฉพาะการผ่าตัดมะเร็งซึ่งมีการเลาะต่อมน้ำเหลืองบริเวณขาร่วมด้วย
• มีโปรตีน เช่น อัลบูมิน (albumin) ในร่างกายต่ำ

แบบไหนที่เรียกว่าเท้าบวมผิดปกติ?

หากผู้สูงอายุมีอาการเท้าบวมแพทย์จะทำการวินิจฉัยด้วยการซักประวัติ ซึ่งจะสอบถามเกี่ยวกับบริเวณที่บวม เป็นเฉพาะบริเวณข้อเท้า เท้า ขา หรือทั้งตัว อาการบวมเป็นเวลาใด เป็นมากในช่วงเช้าหรือเย็น มีปัจจัยใดที่ทำให้อาการดีขึ้นหรือแย่ลง อาการดีขึ้นเมื่อยกขาสูงหรือไม่ มีประวัติหรือมีความเสี่ยงของการเกิดลิ่มเลือดอุดตันในปอดหรือขาหรือไม่ มีเส้นเลือดขอดหรือไม่ มีประวัติการใช้ยาต่างๆ หรือไม่  มีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วยหรือไม่ เป็นต้น 

อาจมีการตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุ โดยแพทย์จะพิจารณาส่งตรวจในโรคที่สงสัย

การรักษาอาการเท้าบวมในผู้สูงอายุ

การรักษาหรือวิธีแก้อาการเท้าบวมในผู้สูงอายุ มักขึ้นอยู่กับสาเหตุที่ทำให้เกิดการบวม เช่น หากเป็นจากการยืนหรือนั่งในท่าเดิมเป็นเวลานาน การยกขาสูงและเปลี่ยนท่าทางบ่อย ๆ จะช่วยลดการบวมได้ด้วยการลดน้ำหนัก ลดอาหารเค็ม การปรับยาที่ใช้เป็นยาที่ไม่มีผลข้างเคียงในการทำให้ขาบวม ซึ่งควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับหรือเปลี่ยนยา หากเท้าบวมจากการติดเชื้อ จำเป็นต้องได้ยาฆ่าเชื้อ

การป้องกันเท้าบวมในผู้สูงอายุ

• ลดน้ำหนักในผู้ที่มีน้ำหนักเกิน
• ลดการรับประทานอาหารที่มีรสเค็ม
• หากต้องนั่งหรืออยู่ท่าเดิมนาน ๆ เช่น ระหว่างเดินทางไกล ควรยกขา ยืนหรือเดินไปมาบ่อย ๆ
• หลีกเลี่ยงการใส่เสื้อผ้าที่รัดแน่นบริเวณต้นขา เนื่องจะทำให้การไหลเวียนของเลือดเป็นไปได้ไม่ดี
• การออกกำลังเฉพาะที่ โดยเน้นที่ขา ข้อเท้า สะโพก
• การรับประทานอาหารที่มีส่วนผสมของแมกนีเซียม

การดูแลเมื่อมีอาการเท้าบวม

• ยกขาสูงหรือวางเท้าบนหมอน 1-2 ใบ เพื่อลดอาการบวม
• ใส่ถุงเท้าหรือถุงน่องที่รัดแน่นพอประมาณ
• หากมีอาการที่น่าสงสัยว่าจะมีภาวะเร่งด่วน ควรไปพบแพทย์

อาการเท้าบวมอาจเป็นสัญญาณของโรคที่อันตรายอื่น ๆ ได้ หากผู้สูงอายุมีอาการขาบวมร่วมกับอาการเหล่านี้ควรไปพบแพทย์โดยด่วนเพื่อทำการวินิจฉัยและรักษา

• หายใจไม่อิ่ม
• มีอาการแน่นหน้าอก
• มีโรคประจำตัวเป็นโรคหัวใจหรือโรคไตที่มีอาการแย่ลง
• มีประวัติเป็นโรคตับและมีอาการบวมที่ขาหรือท้อง
• มีอาการเท้าบวมร่วมกับแดง ร้อน เจ็บเมื่อสัมผัส
• มีไข้
• อาการบวมเป็นที่ข้างใดข้างหนึ่ง

3 เทรนด์ออกกำลังกายเลือกให้เหมาะกับไลฟ์สไตล์ เพิ่มผลลัพธ์ที่มากกว่า

เท้าบวมสัญญาณเตือนโรคร้าย?

เท้าบวมอาจเพียงเกิดจากความผิดปกติของการคั่งของของเหลว แต่หากไม่เข้ารับการตรวจวินิจฉัยอาจเสี่ยงโรคร้ายแรงอื่นๆ เช่น หัวใจ ไต ตับ ลิ่มเลือดอุดตันที่ปอด ขา การติดเชื้อ มะเร็งที่มีการแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลือง เป็นต้น

อาการเท้าบวมที่เกิดจากโรคร้ายแรง หากปล่อยไว้อาจทำให้ตัวโรคเป็นมากขึ้นจนส่งผลต่อระบบอื่น ๆ ในร่างกาย ทำให้การรักษายากขึ้น ต้องใช้เวลามากขึ้น และได้ผลลัพธ์ของการรักษาที่ไม่ดี ในบางรายอาจรุนแรงมากจนถึงขั้นเสียชีวิตได้ ดังนั้น หากมีอาการควรพบแพทย์

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร์

ท่าออกกำลังกายสำหรับผู้สูงอายุ ช่วยการทรงตัว ลดความเสี่ยงซึมเศร้า!

ผู้สูงอายุควรออกกำลังกายแบบไหน? ชะลอวัย-เพิ่มการทรงตัว ลดการหกล้มได้!