สูงวัยหลงลืมแบบไหนเสี่ยงอัลไซเมอร์ เทียบอาการสัญญาณควรพบแพทย์

อาการหลงลืม ดูเหมือนจะเป็นเรื่องที่หลายคนนึกถึงเมื่อพูดถึงผู้สูงวัย แต่ทราบหรือไม่ว่า อาการหลงลืมในผู้สูงอายุ นั้นมีทั้งที่เกิดจากอายุที่มากขึ้น และเกิดจากตัวโรคที่สามารถรักษาและบรรเทาได้ หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้อง รวมถึงสามารถชะลอและจัดการอาการไม่ให้เป็นมากขึ้นได้อีกด้วย

อายุมากขึ้น ส่งผลต่อความทรงจำอย่างไร

• เนื้อสมองมีการหดเล็กลง ส่งผลต่อการเรียนรู้และการใช้ความคิดที่ซับซ้อน
• การส่งสัญญาณระหว่างเซลล์ประสาทมีประสิทธิภาพลดลง
• ปริมาณเลือดที่ไปเลี้ยงสมองลดลง

 

• การอักเสบและการขาดเลือดในบริเวณเล็ก ๆ ของเนื้อสมอง
• การลดลงของสารเซโรโทนินและโดปามีน และการเพิ่มขึ้นของสารอนุมูลอิสระภายในสมอง
• ปัจจัยต่าง ๆ เหล่านี้ส่งผลต่อความจำในผู้สูงวัย แม้แต่ในผู้ที่มีสุขภาพแข็งแรง

สาเหตุของการสูญเสียความทรงจำ

• การใช้ยาต่าง ๆ เช่น ยากันชักบางประเภท ยาต้านซึมเศร้าและยานอนหลับบางประเภท
• การบาดเจ็บทางสมอง อาจทำให้มีการสูญเสียความทรงจำถาวรหรือค่อย ๆ ดีขึ้นตามเวลาก็เป็นได้
• โรคเกี่ยวกับฮอร์โมนไทรอยด์
• การดื่มแอลกอฮอล์เป็นปริมาณมาก
• การนอนหลับไม่เพียงพอ หรือการนอนที่ไม่มีคุณภาพ การหยุดหายใจขณะหลับ
• การขาดวิตามินบางชนิด เช่น B1 B12
• การได้ยาเคมีบำบัดเพื่อรักษาโรคมะเร็ง
• โรคหลอดเลือดสมองในเนื้อสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความจำ
• โรคหรือเหตุการณ์ด้านจิตใจ
• โรคลมชัก
• โรคสมองเสื่อมและอัลไซเมอร์
• การติดเชื้อภายในระบบประสาทและสมอง
• ประเภทของการสูญเสียความจำ
• การสูญเสียความจำมีได้หลายชนิด แต่ละชนิดมีสาเหตุและส่งผลต่อการใช้ชีวิตแตกต่างกันไป

อาการหลงลืมในผู้สูงอายุ แบบไหนหลงลืมปกติ

เมื่ออายุเพิ่มมากขึ้น โดยทั่วไปอาจมีผลต่อความทรงจำยะยะยาว เช่น การนึกคำที่ต้องการใช้ไม่ออก หรือต้องใช้เวลานึกเป็นเวลานาน การลืมรายละเอียดของเรื่องที่ผ่านมานานแล้ว นึกชื่อหรือสิ่งของต่าง ๆ ไม่ออก แต่มักจะนึกได้ในภายหลัง การลืมว่าวางของต่าง ๆ เช่น แว่นตาหรือรีโมทไว้ที่ใด ลืมว่าเดินมาห้องนี้ทำไม แต่ยังสามารถทำกิจวัตรประจำวันเองได้ แม้จะมีช่วงที่หลงลืมบ้าง ยังมีความสามารถตัดสินใจได้เป็นปกติ

สัญญาณเตือนอัลไซเมอร์ สมองเสื่อม ควรพบแพทย์

• การมีปัญหากับการพูดและเขียนที่เป็นขึ้นมาในทันที
• สับสนเรื่องบุคคล เวลา และสถานที่ เช่น จำคนในครอบครัวไม่ได้ ไม่ทราบว่าเป็นเวลากลางวันหรือกลางคืน ไม่ทราบว่าอยู่ที่ไหน หรือมาอยู่ที่นี่ได้อย่างไร เป็นต้น
• มีการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์หรือพฤติกรรม เช่น สับสน ก้าวร้าว ซึมเศร้า วิตกกังวลเพิ่มขึ้นอย่างมาก
• ทำกิจวัตรประจำวันไม่ได้
• หากท่านหรือคนครอบครัวมีอาการต่าง ๆ เหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวินิจฉัยและทำการรักษา

ผู้สูงอายุ “เบื่ออาหาร” อาจสะท้อนภาวะซึมเศร้า-ปัญหาสุขภาพ

เคล็ดลับป้องกันชะลออาการหลงลืม

• เข้าสังคม การที่ได้เข้าสังคมและทำกิจกรรมอื่น ๆ
• เลิกบุหรี่ การสูบบุหรี่จะเพิ่มการอักเสบของเส้นเลือด ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของภาวะสมองเสื่อมได้
• ลด หรือเลิกดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• จัดการกับความเครียด ความเครียดเพิ่มฮอร์โมนคอร์ติซอลซึ่งสามารถส่งผลเสียให้สมองและความทรงจำได้ การจัดการความเครียดจะช่วยลดผลเสียต่าง ๆ เหล่านี้
• นอนให้เพียงพอและมีคุณภาพ หากมีปัญหาการนอนควรปรึกษาแพทย์ ไม่ควรซื้อยานอนหลับรับประทานเอง
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ครบ 5 หมู่ มีสารต้านอนุมูลอิสระ
• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ โดยเน้นการออกกำลังแบบคาร์ดิโอและการรักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
• การเดินสัปดาห์ละ 10-15 กิโลเมตรจะช่วยลดการหดตัวของเนื้อสมองและทำให้มีความจำที่ดีกว่าผู้ที่ไม่ได้ออกกำลังกาย
• ฝึกการใช้สมอง เล่นเกมที่ต้องใช้กลยุทธ์ เช่น หมากรุก เกมต่อคำ ซุโดกุ  อ่านหนังสือที่ต้องใช้ความคิด  พยายามเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ เช่น เข้าคอร์สทำอาหาร วาดรูป เล่นดนตรี ทำกิจกรรมเดิม ๆ ให้มีความท้าทายมากขึ้น เช่น ฝึกการใช้ภาษาที่สองที่รู้อยู่แล้วให้มากขึ้น หากเล่นกีฬาก็ฝึกฝนเทคนิคที่ยากขึ้น เป็นต้น
• ทำกิจกรรมที่ต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์หรือการวางแผน เช่น การจัดสวนหรือจัดบ่อปลา เป็นต้น

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร์, โรงพยาบาลสมิติเวช สุขุมวิท

8 ท่าออกกำลังกายสำหรับผู้สูงอายุ ช่วยการทรงตัว กระดูกแข็งแรง!

ผู้สูงอายุนอนทั้งวัน สัญญาณสุขภาพต้องระวังอัลไซเมอร์ เสี่ยงซึมเศร้า