“นิ่วทอนซิล” ก้อนขาวๆ ในช่องปาก สาเหตุกลิ่นปาก คออักเสบเรื้อรัง
นิ่วทอนซิล เกิดจากการที่มีเศษอาหาร หรือตะกอนน้ำลาย เข้าไปสะสมในซอกหลืบของต่อมทอนซิล จนเป็นก้อนสีเหลืองๆ และมีกลิ่นเหม็น ทำให้สูญเสียความมั่นใจ สาเหตุของกลิ่นปากและคออักเสบเรื้อรัง
ต่อมทอนซิล คือ ต่อมน้ำเหลืองต่อมหนึ่งในร่างกาย ที่อยู่บริเวณด้านข้างของคอหอย สามารถมองเห็นได้ชัดเมื่ออ้าปาก บางคนถ้าลิ้นมีขนาดใหญ่ อาจต้องอาศัยไม้กดลิ้นจึงจะมองเห็น ต่อมทอนซิลเป็นต่อมน้ำเหลืองที่ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันเล็กน้อย (เหมือนทหารประจำป้อมเล็ก ๆ) แต่ไม่ได้มีความสำคัญมากนัก เนื่องจากร่างกายคนเรามีต่อมน้ำเหลืองอีกมากมายนับ 500-600 ต่อมขนาดของต่อมทอนซิล แต่ละคนมีขนาดไม่เท่ากัน
.บางคนมีขนาดเล็กๆ หลบอยู่ข้างคอหอยจนแทบมองไม่เห็น แต่บางคนที่เป็นหวัด หรือคออักเสบบ่อยๆ จะมีขนาดใหญ่ จนมองเห็นได้ชัดเจนได้ชัดเมื่ออ้าปาก ลักษณะของต่อมนี้ แต่ละคนไม่เหมือนกัน บางคนเป็นก้อนกลมเนียนๆ แต่บางคนมีซอกหลืบบนผิวของต่อม (Tonsillar crypts) จนเป็นที่สะสมของเศษอาหารและตะกอนน้ำลายได้
นิ่วทอนซิล เกิดจากอะไร ?
เกิดจากการที่มีเศษอาหาร หรือตะกอนน้ำลาย เข้าไปสะสมในซอกหลืบของต่อมทอนซิล ต่อมาเกิดการย่อยสลายโดยแบคทีเรียในช่องปาก สร้างเอนไซม์มาย่อยและสังเคราะห์เป็นแก็สไข่เน่าเกิดขึ้น จนเป็นก้อนสีเหลืองๆ และมีกลิ่นเหม็น ถึงแม้จะไม่ได้ก่อให้เกิดโรคที่ร้ายแรง เพียงแต่ทำให้ส่งผลต่อการใช้ชีวิตได้ เช่น มีกลิ่นปาก เสียบุคลิกภาพ เจ็บคอเรื้อรัง หรือคออักเสบเรื้อรังและสูญเสียความมั่นใจได้
อาการของนิ่วทอนซิล
- รู้สึกเหมือนมีอะไรติด ๆ ในคอคล้ายก้างติดคอ
- มีกลิ่นปาก ถึงแม้ดูแลสุขภาพในช่องปากอย่างดีแล้ว
- เจ็บคอเรื้อรัง
- มีก้อนเม็ดสีเหลืองหลุดออกมาในปาก
- สังเกตก้อนขาว ๆ ที่ต่อมทอนซิลเมื่ออ้าปาก
รักษานิ่วทอนซิล
รักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด
- การกลั้วคอ ด้วยน้ำเกลือ หรือ น้ำผสมผงเบคกิ้งโซดา การกลั้วคอแรงๆอาจช่วยทำให้นิ่วทอนซิลหลุดออกมาได้เอง โดยควรรักษาความสะอาดภายในช่องปากโดยการแปรงฟัน และกลั้วคอทุกครั้งหลังรับประทานอาหาร การนำนิ่วทอนซิลออกด้วยตนเอง ใช้ไม้พันสำลี ค่อยๆกดไล่บวิเวณด้านข้างต่อม (ด้วยความระมัดระวัง) ช่วยให้ก้อนนิ่วหลุดออกมาได้ หลีกเลี่ยงการใช้วัสดุแหลมคมเด็ดขาด เพราะจะทำให้เกิดการบาดเจ็บ หรือเลือดออกได้
รักษาโดยการผ่าตัด
- ผ่าตัดต่อมทอนซิล ในกรณีที่มีปัญหานิ่วทอนซิล ทำให้เกิดกลิ่นปากอย่างมาก หรือทำให้มีอาการเจ็บคอเรื้อรัง ก็เป็นข้อบ่งชี้หนึ่งใน การผ่าตัดต่อมทอนซิลออก (Tonsillectomy) ซึ่งเป็นวิธีที่ทำให้อาการนี้หายขาดแน่นอน ไม่กลับมาเป็นซ้ำ ซึ่งมีการศึกษายืนยันแล้ว ว่าการผ่าตัดต่อมทอนซิลไม่มีผลต่อภูมิคุ้มกันของร่างกาย ไม่ได้ทำให้ร่างกายอ่อนแอลงแต่อย่างใด
- การผ่าตัดอื่นๆ ในปัจจุบันมีการผ่าตัดอื่นๆ เพื่อลดร่องหลืบในต่อมทอนซิล เช่น การใช้เลเซอร์หรืออุปกรณ์อื่นๆ แต่ยังมีใช้น้อย และมีโอกาสกลับมาเป็นนิ่วทอนซิลซ้ำได้
ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลสมิติเวช ธนบุรี
