ลุกปัสสาวะกลางคืนบ่อย อาจไม่ใช่พฤติกรรมปกติ เช็กสัญญาณปัญหาสุขภาพ
การตื่นกลางคืนบ่อยเกิดจากหลายสาเหตุ ทั้งปัญหาไต หัวใจ เบาหวาน หรือ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ แนะปรับพฤติกรรมและสิ่งแวดล้อมช่วยลดอาการได้
หลายคนต้องตื่นบ่อยเวลากลางคืนเพื่อปัสสาวะ ซึ่งแยกได้เป็น ปัสสาวะบ่อยกลางคืนที่ผิดปกติ หรือ มีภาวะปัสสาวะรดที่นอน ปกติการนอนสามารถเกิดได้ต่อเนื่อง 6-8 ชม. โดยที่ไม่ต้องลุกมาปัสสาวะเลย มีบางการศึกษาพบว่าการตื่นมาปัสสาวะตั้งแต่สองครั้งขึ้นไป สามารถทำให้เกิดอาการง่วงเพลียกลางวัน
สาเหตุปัสสาวะบ่อยกลางคืน
- มีปัญหาของระบบทางเดินปัสสาวะโดยตรง
- มีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ เนื้องอกต่อมลูกหมาก หรือ เนื้องอกในกระเพาะปัสสาวะ หรือ มีปัญหาหูรูดกระเพาะปัสสาวะทำงานไม่ดี
- โรคเบาหวาน เบาจืด หรือ โรคหัวใจ
- การบริโภคคาเฟอีนก่อนนอน
- ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ Sleep Apnea
Sleep apnea เป็นภาวะการหยุดหายใจ หรือมีการหายใจแผ่วเบาขณะหลับ ที่สืบเนื่องจากภาวะทางเดินหายใจส่วนต้นในช่องคอมีการยุบตัวระหว่างการหลับ เป็นเหตุให้ความดันในช่องอกเพิ่มขึ้น เลือดดำจะไหลกลับเข้าหัวใจมากกว่าปกติ ร่างกายเกิดการเข้าใจผิดว่า ปริมาตรน้ำในร่างกายเยอะเกินไป แต่แท้จริงแล้วปริมาตรน้ำในร่างกายยังเท่าเดิม การรับรู้ที่ผิดไปนี้ จึงกระตุ้นให้สมองหลั่งสารเคมีที่มีผลต่อการทำงานของไต ลดการดูดกลับของสารน้ำและเกลือโซเดียมจากท่อไต ดังนั้นจึงทำให้มีปัสสาวะออกเป็นจำนวนมาก
โดยสรุปคือ ในภาวะ sleep apnea ระบบประสาทและการสร้างสารเคมีที่มีผลต่อการผลิตปัสสาวะทำงานผิดพลาด จึงทำให้มีการสร้างปัสสาวะออกมาจำนวนมาก จนทำให้ต้องสะดุ้งตื่นเพื่อเข้าห้องน้ำกลางคืน แต่มีหลายการศึกษาพบว่า การรักษา sleep apnea โดยใช้เครื่องช่วยหายใจแรงดันบวก (CPAP) ช่วยลดปัญหาปัสสาวะบ่อยกลางคืนได้ เนื่องจากเครื่องช่วยหายใจ ช่วยให้การหายใจขณะหลับเป็นปกติ ความดันในช่องอกปกติ จึงไม่เกิดการทำงานที่ผิดปกติของหัวใจ ระบบประสาท และการทำงานของไต
ปรับพฤติกรรมลดการลุกปัสสาวะตอนกลางคืน
- ลดการดื่มน้ำหรือเครื่องดื่มต่าง ๆ ก่อนเข้านอน 2-4 ชั่วโมง
- ลดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์หรือกาเฟอีน และอาหารที่มีรสเค็มหรือมีปริมาณเกลือสูง
- จดบันทึกสถิติการดื่มน้ำและการปัสสาวะในแต่ละวัน เพื่อช่วยในการวินิจฉัยโรคได้
- ผู้ที่มีอาการบวมน้ำ ควรยืดหรือเหยียดขาให้สูงกว่าระดับหัวใจในช่วงก่อนนอนหรือใช้หมอนหนุนบริเวณขาขณะนอนหลับ เพื่อลดการสะสมของของเหลวบริเวณขา หรืออาจใส่ถุงน่องที่ช่วยลดอาการขาบวมร่วมด้วยได้
- จัดสภาวะแวดล้อมให้เอื้อต่อการนอนหลับ เช่น ไม่มีเสียงรบกวน แสงสว่างน้อยปรับอุณหภูมิให้เหมาะสม หลีกเลี่ยงการใช้โทรศัพท์มือถือ เลือกชุดเครื่องนอนและที่นอนที่ทำให้นอนหลับสบาย
- ดูแลสุขภาพให้แข็งแรง ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และผ่อนคลายความเครียด เช่น การทำสมาธิ เล่นโยคะ ฟังเพลงที่ชอบ
ในกรณีที่อาการไม่ดีขึ้นแนะนำให้พบแพทย์ เนื่องจากสาเหตุของการปัสสาวะกลางคืนเกิดได้จากหลายสาเหตุ จำเป็นต้องรักษาตามสาเหตุนั้น ๆ
ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลกรุงเทพพัทยา และ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
