“โรคหลอดเลือดสมอง” เช็กวิธีป้องกัน-สัญญาณเตือน รักษาเร็วห่างไกลอัมพาต
โรคที่พบได้บ่อยๆ และจัดเป็นภัยร้ายอันดับที่ 3 ของโลก คือ “โรคหลอดเลือดสมอง” เช็กวิธีป้องกันและสัญญาณเตือนที่นี่! เพราะถ้าสายเกินไป อาจเป็นอัมพาตได้
โรคหลอดเลือดสมอง ถือเป็นภัยร้ายอันดับที่ 3 ของโลก เพราะมักไม่มีสัญญาณบอก กว่าจะรู้ตัวอีกที หากรักษาไม่ทันส่วนใหญ่จะมีความพิการหลงเหลือตามมา
โรคนี้แม้ส่วนใหญ่จะพบในคนอายุมาก เนื่องจากหลอดเลือดเสื่อมตามวัย แต่คนทุกเพศทุกวัยก็สามารถเป็นได้เช่นกัน ทั้งเกิดจากความผิดปกติของหลอดเลือดแต่กำเนิด โรคประจำตัว อุบัติเหตุ หรือพฤติกรรมการชอบกินของทอดของมัน เป็นต้น
ดังนั้นการรู้เท่าทัน และการดูแลรักษาอย่างถูกต้อง เป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้เราห่างไกลจากโรคนี้ ซึ่ง นายแพทย์วัชรพงศ์ ชูศรี อายุรแพทย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลกรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล ได้ให้ข้อมูลที่น่าสนใจไว้ดังนี้
นายแพทย์วัชรพงศ์ ชูศรี อายุรแพทย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลกรุงเทพอินเตอร์เนชั่นแนล
“โรคหลอดเลือดสมอง” คืออะไร
โรคหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke เกิดขึ้นเมื่อหลอดเลือดในสมองมีการตีบตันหรือแตกอย่างเฉียบพลัน ทำให้การไหลเวียนของเลือดที่จะไปเลี้ยงสมองในส่วนนั้นหยุดลง ส่งผลให้เนื้อสมองถูกทำลาย อย่างไรก็ตามโดยปกติสมองของคนเราแต่ละส่วนจะควบคุมการทำงานของร่างกายแตกต่างกันออกไป เมื่อส่วนใดถูกทำลายก็จะส่งผลต่อการทำหน้าที่ในส่วนนั้นๆ จึงอาจทำให้เกิดอัมพฤกษ์ อัมพาตตามมาได้ ดังนี้
สมองซีกซ้าย : อัมพาตครึ่งตัวด้านขวา, ปัญหาการพูด การเข้าใจ ภาษา และการกลืน, สูญเสียการจัดการ การระวังตัว ปฏิกิริยาตอบสนองช้าลง และ เสียการมองเห็นภาพซีกขวาของตาทั้งสองข้าง
สมองซีกขวา : อัมพาตครึ่งตัวด้านซ้าย, สูญเสียความสามารถในการประเมินขนาดและประมาณระยะทาง, สูญเสียการตัดสินใจทำสิ่งต่างๆ โดยไม่วางแผน และ เสียการมองเห็นภาพซีกซ้ายของตาทั้งสองข้าง
แต่ในกรณีที่เกิดความเสียหายต่อสมองน้อย (Cerebellum) อาจทำให้สูญเสียการทรงตัว เวียนศีรษะ เคลื่อนไหวไม่ประสานงานกัน เกิดความเสียหายต่อก้านสมอง หายใจผิดปกติ หัวใจเต้นผิดปกติ หรือหมดสติได้
ประเภทของโรคหลอดเลือดสมอง
โรคหลอดเลือดสมอง แบ่งได้เป็น 3 ประเภท ได้แก่
1.) ภาวะหลอดเลือดสมองตีบตัน (Ischemic Stroke) พบได้ประมาณ 80% ของโรคหลอดเลือดสมอง มีสาเหตุมาจากการเสื่อมสภาพของหลอดเลือด หรือจากการสะสมของคราบไขมัน หินปูน ที่ผนังหลอดเลือดชั้นใน จนหนานูน แข็ง ทำให้ผนังหลอดเลือดด้านในค่อยๆ ตีบแคบลง ส่งผลให้ประสิทธิภาพของการลำเลียงเลือดลดลง หรืออาจเกิดจากลิ่มเลือดจากหัวใจ หรือการปริแตกของผนังหลอดเลือดหลุดมาอุดตันหลอดเลือดในสมอง
2.) ภาวะหลอดเลือดสมองแตก (Haemorrhagic Stroke) ส่งผลให้เซลล์สมองได้รับบาดเจ็บจากการมีเลือดคั่งในเนื้อสมอง ทำให้เนื้อสมองตาย มักพบในผู้ที่มีความดันโลหิตสูง ทำให้หลอดเลือดมีความเปราะเเละโป่งพอง นอกจากนี้ สาเหตุอื่นๆ ที่พบได้ เช่น ภาวะโป่งพองของหลอดเลือดสมอง ผู้ที่มีการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ เช่น โรคเลือด โรคตับ การรับประทานยาต้านการแข็งตัวของเลือด การได้รับสารพิษ การใช้สารเสพติด เป็นต้น
3.) ภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว (Transient ischemic attack) มีอาการคล้ายโรคสมองขาดเลือด แต่มีอาการชั่วคราวมักเป็นไม่เกิน 24 ชั่วโมง ประมาณ 15% ของผู้ป่วยที่มีอาการสมองขาดเลือดชั่วคราว จะมีภาวะโรคหลอดเลือดสมองตามมาจึงถือเป็นภาวะเร่งด่วนที่ต้องรีบมาโรงพยาบาล เพราะมีโอกาสเสี่ยงที่จะทำให้เกิดอัมพฤกษ์ อัมพาตได้
ปัจจัยเสี่ยงเกิดโรค
ในปัจจุบันมีปัจจัยเสี่ยงหลายๆ อย่างที่ทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมอง ได้แก่
- โรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ หัวใจเต้นผิดจังหวะ เป็นต้น
- อ้วน ภาวะไขมันในเลือดสูง
- การขาดการออกกำลังกาย
- การสูบบุหรี่
- การดื่มแอลกอฮอล์
- การนอนกรน หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
“B.E.F.A.S.T.” สัญญาณเตือนโรค
อาการเตือนโรคหลอดเลือดสมองที่ต้องรีบมาพบแพทย์ เรามีวิธีเรียกและจำง่ายๆ ว่า “B.E.F.A.S.T”
B-Balance : มีอาการทรงตัวผิดปกติ เวียนศีรษะ บ้านหมุน และ เดินเซ
E-Eyes : มีปัญหาเรื่องการมองเห็น เช่น มองเห็นภาพดับ ภาพมืด หรือภาพซ้อน
F-Face : มีความผิดปกติของใบหน้า เช่น ชา หรือมีอาการอ่อนแรงของใบหน้าครึ่งซีก
A-Arms : มีอาการอ่อนแรงบริเวณแขนขา หรือชาลำตัวครึ่งซีก
S-Speech : มีอาการพุดผิดปกติ เช่น พูดไม่ชัด พูดไม่ออก เป็นต้น
T-Time : เวลา ถือเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุด คือ ต้องมาโรงพยาบาล หรือมาพบแพทย์ให้เร็วที่สุด คือ ภายใน 4.5 ชั่วโมง เพราะในกลุ่มผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบตัน การรักษาที่จะช่วยผู้ป่วยได้ คือ การให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำ ถ้าเลยจากนี้จะให้ยาดังกล่าวไม่ได้แล้ว เพราะมีความเสี่ยงของการแตกของผนังหลอดเลือด
วิธีการรักษา
วิธีการรักษาโรคหลอดเลือดในสมอง จะขึ้นอยู่กับอาการของผู้ป่วยว่ารุนแรงขนาดไหน ซึ่งวิธีการรักษาจะขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ว่าจะรักษาแบบใด แต่วิธีการรักษาก็มีหลากหลายรูปแบบ ทั้งการให้ยา การกายภาพบำบัด การใช้ธาราบำบัด หรือ การใช้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าไปกระตุ้นสมองส่วนที่เสียหาย เรียกๆ สั้นว่า “TMS” เพื่อให้คนไข้กลับมามีแรงอีกครั้ง
ห้องดูแลผู้ป่วยวิกฤติ SMART ICU
ทางโรงพยาบาลกรุงเทพมีห้องดูแลผู้ป่วยวิกฤติโรคทางสมองและระบบประสาทโดยเฉพาะ ซึ่งมีเพียงไม่กี่แห่งเท่านั้นในประเทศไทย เมื่อผู้ป้วยเข้ามารักษาตัวโรคหลอดเลือดสมองที่นี่ จะได้รับการรักษาจากคณะแพทย์และเจ้าหน้าที่ที่ได้รับการฝึกฝนมาเป็นพิเศษ พร้อมกับมีอุปกรณ์ที่ทันสมัย สามารถมอนิเตอร์ดูข้อมูลข้องผู้ป่วยได้ตลอด 24 ชั่วโมง เรียกได้ว่าเป็น “Smart ICU” ที่ช่วยให้การฟื้นตัวทางสมองเร็วขึ้น และยังป้องกันภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ได้ เช่น เสมหะอุดกั้นทางเดินหายใจ โรคติดเชื้อทางปอด โรคลิ่มเลือดอุดตันในเส้นเลือดดำ เป็นต้น
Smart ICU ของโรงพยาบาลกรุงเทพ
ห้องพักสำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง
หลังจากผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองของโรงพยาบาลกรุงเทพที่ได้รับการดูแลในห้องไอซียู จนอาการดีขึ้นแล้ว จะถูกย้ายมาที่พักผู้ป่วยต่อ ซึ่งห้องพักของที่นี่จะแตกต่างจากห้องพักฟื้นทั่วไป คือ จะมีโถงกว้าง เพื่อให้ผู้ป่วยฝึกเดินไปมาได้อย่างสะดวก นอกจากนี้ดีไซน์ของทุกห้องจะถูกออกแบบมาให้มีแสงไฟเป็นวอร์มไลท์ ดีต่อสายตาของผู้ป่วย และมีส่วนของหน้าตาบานกว้าง เพื่อให้ผู้ป่วยมีความสดชื่นมากขึ้น สามารถแยกกลางวัน กลางคืนออกได้ เพราะโดยปกติด้วยโรคของเขา จะทำให้สับสนอยู่แล้ว การดีไซน์แบบนี้จะช่วยให้เขาฟื้นตัวได้ดีขึ้น
ห้องพักสำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองของโรงพยาบาลกรุงเทพ
การป้องกันโรค
เพราะโรคหลอดเลือดสมองส่งผลกระทบกับร่างกายและการใช้ชีวิต แต่หากตรวจพบเร็ว รักษาได้เร็ว มีโอกาสกลับมาเป็นปกติได้สูง ดังนั้นแล้วการหมั่นดูแลสุขภาพ กินของทอด ของมันอย่างพอดี และการตรวจสุขภาพประจำปีช่วยได้
โรคหลอดเลือดสมอง เป็นโรคอันตรายก็จริง แต่สามารถป้องกันได้ และเมื่อเป็นแล้ว เข้ามารับการรักษาได้ไว จะมีโอกาสกลับมาเป็นปกติได้สูง ดังนั้นสิ่งสำคัญที่สุดในการรักษาโรคนี้คือการป้องกัน
ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลกรุงเทพ
เมื่อไหร่จะพูดได้? 5 วิธีช่วยฝึกพูดให้ผู้ป่วย “โรคหลอดเลือดสมอง”