ป.ป.ช.ปรับบทบาท! ขับเคลื่อนมาตรการเชิงรุก ป้องกันโกงก่อนเกิดเหตุ

นางลัดดา เดือนสว่าง  ผู้อำนวยการสำนักมาตรการเชิงรุกและนวัตกรรม สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.)  เผยผ่านรายการ Off The Record ถึงบทบาทใหม่ของ ป.ป.ช. ที่มุ่งเน้นการตรวจสอบเชิงรุก เพื่อป้องกันการทุจริตตั้งแต่ต้นทาง ลดความเสียหายของประเทศก่อนเกิดเหตุการณ์โกง

นางลัดดาระบุว่า ป.ป.ช. ไม่ได้รอแค่รับเรื่องร้องเรียนหรือดำเนินการหลังเกิดเหตุแล้ว แต่ได้วางแนวทางตรวจสอบล่วงหน้า  

 

 

ช่างภาพพีพีทีวี

โดยเฉพาะในโครงการขนาดใหญ่ที่ใช้งบประมาณสูง เช่น การก่อสร้างถนน อาคาร หรือโครงการภาครัฐ เพื่อให้สามารถแก้ไขปัญหาได้ทันท่วงทีก่อนที่ความเสียหายจะเกิดขึ้นจริง

“การรอให้คดีเข้าสู่กระบวนการไต่สวน ศาลพิพากษา แล้วค่อยอายัดทรัพย์ มักไม่สามารถเอาทรัพย์สินกลับคืนมาได้อย่างครบถ้วน การป้องกันจึงสำคัญกว่า”

หนึ่งในมาตรการสำคัญคือการผลักดันให้หน่วยงานภาครัฐนำระบบดิจิทัลเข้ามาใช้ เช่น การยื่นใบอนุญาตก่อสร้างผ่านระบบออนไลน์ เพื่อลดการพบปะระหว่างเจ้าหน้าที่กับประชาชน ซึ่งเป็นช่องทางที่อาจนำไปสู่การเรียกรับสินบน

นางลัดดายกตัวอย่างว่า กทม. เริ่มใช้ระบบยื่นอนุญาตก่อสร้างบ้านเรือนออนไลน์แล้ว โดยไม่จำเป็นต้องพบเจ้าหน้าที่ เช่นเดียวกับกรมโยธาธิการที่อยู่ระหว่างการพัฒนาระบบในภาพรวม ซึ่ง ป.ป.ช. จะติดตามและผลักดันให้ทุกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั่วประเทศนำระบบนี้ไปใช้ร่วมกัน

ช่างภาพพีพีทีวี

ขณะเดียวกัน ป.ป.ช. ยังมุ่งสร้าง “ระบบนิเวศป้องกันทุจริต” ด้วยการผนึกกำลังเครือข่ายภาคประชาชนและเอกชน เช่น ชมรม STRONG และเครือข่าย CAC (Collective Action Coalition) ที่มีบริษัทเอกชนกว่า 400 แห่งเข้าร่วม เพื่อต่อต้านคอร์รัปชันในทุกภาคส่วน

“ภาคเอกชนไม่ควรทนกับการถูกเรียกรับ ควรแจ้งเบาะแสให้ ป.ป.ช. ซึ่งจะรีบส่งเจ้าหน้าที่ตรวจสอบร่วมกับ ป.ป.ง. และ ป.ป.ท. อย่างทันที”

นอกจากการเฝ้าระวังโครงการระดับท้องถิ่นแล้ว ป.ป.ช. ยังพัฒนาเกณฑ์วิเคราะห์ความเสี่ยงเชิงนโยบายเพื่อใช้ตรวจสอบนโยบายของรัฐบาลตั้งแต่ก่อนเริ่มโครงการ โดยร่วมมือกับสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ให้พรรคการเมืองชี้แจงแหล่งเงิน การวิเคราะห์ความเสี่ยง และความเป็นไปได้ของนโยบายตั้งแต่ช่วงหาเสียง

“เราไม่ได้ขัดขวางนโยบายรัฐบาล แต่เสนอข้อพิจารณาให้รอบคอบขึ้น ป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดในอนาคต เช่น กรณีโครงการจำนำข้าวในอดีต”

โครงการที่อยู่ระหว่างการวิเคราะห์ความเสี่ยง อาทิ นโยบาย “บ้านเพื่อคนไทย” และ “สถานบันเทิงครบวงจร” ซึ่งแม้จะเป็นการลงทุนจากภาคเอกชน แต่หากกระบวนการอนุญาตไม่โปร่งใส อาจนำไปสู่ปัญหาผูกขาดหรือเอื้อประโยชน์เฉพาะกลุ่มได้

ส่วนในระยะยาว ป.ป.ช. ยังเร่งขับเคลื่อนหลักสูตร “ต้านทุจริตศึกษา” ร่วมกับกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อปลูกฝังความซื่อสัตย์สุจริตในกลุ่มเยาวชน โดยหวังว่านี่จะเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างคนรุ่นใหม่ที่ไม่ยอมจำนนต่อคอร์รัปชัน

“งานป้องกันต้องใช้เวลา และวัดผลยากในระยะสั้น แต่เป็นสิ่งจำเป็นต่ออนาคตของประเทศ”

แม้ข้อเสนอของ ป.ป.ช. จะไม่มีผลผูกพันทางกฎหมายในด้านการป้องกัน แต่ก็เป็นแนวทางที่รัฐบาลสามารถนำไปประกอบการตัดสินใจได้ เพื่อให้การพัฒนาประเทศเป็นไปอย่างโปร่งใส ไม่เกิดความเสียหายซ้ำรอยในอดีต