ศาลฎีกานัดไต่สวนพยานครั้งที่ 2 ในคดีที่คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ หรือ ป.ป.ช. ผู้ร้อง กับ 44 สส.อดีตพรรคก้าวไกล ผู้คัดค้าน กรณีฝ่าฝืนจริยธรรมร้ายแรง จากการลงชื่อแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112
ฝั่งผู้คัดค้านส่วนใหญ่มีทนายความที่ได้รับมอบอำนาจมาศาล ยกเว้นนายธีรัจชัย พันธุมาศ สส.กทม.พรรคประชาชน ซึ่งเป็นทนายความด้วยตัวเอง, นายสุรวาท ทองบุ, นายองค์การ ชัยบุตร, นายจรัส คุ้มไข่น้ำ
นายสุเทพ อู่อ้น, นายสมเกียรติ ถนอมสินธุ์ ส่วนฝั่งผู้ร้องมีนายพัฒนพงศ์ จันทร์เพ็ชรพูล ผู้ช่วยเลขาธิการคณะกรรมการ ป.ป.ช. มาศาล
การไต่สวนพยานวันนี้เป็นพยานจากฝ่าย ป.ป.ช. จำนวน 3 ปาก ประกอบด้วย นายสุวัฒน์ คีรีวิเชียร อดีตนิติกร กลุ่มงานพระราชบัญญัติและญัตติ 1 สำนักการประชุม สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, นางสินี ส้มมี อดีตผู้อำนวยการสำนักการประชุม สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร และว่าที่ร้อยตำรวจตรี อาพัทธ์ สุขะนันท์ อดีตเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
โดยการไต่สวนนัดที่ 2 ใช้เวลากว่า 2 ชั่วโมงครึ่ง ประเด็นสำคัญที่มีการซักถามในห้องพิจารณาคดีคือ หลักวิธีปฏิบัติในการเสนอร่างกฎหมาย การวินิจฉัยว่าร่างกฎหมายขัดหรือไม่ขัดกับรัฐธรรมนูญเป็นอำนาจของใคร หรือหากพบข้อบกพร่องของร่างกฎหมายต้องแจ้งใคร ซึ่งประเด็นดังกล่าวมีการซักถามอย่างละเอียดว่า ทางสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรมีการส่งหนังสือถึงนายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ หัวหน้าพรรคก้าวไกลในขณะนั้น ในฐานะผู้ยื่นร่างว่า ใครเป็นผู้รับหนังสือ และส่งถึงคนอื่นที่ร่วมลงชื่อด้วยหรือไม่
นอกจากนี้ ยังซักถามถึงกรณีหนังสือที่มีการแจ้งไปยังนายพิธา ไม่มีหัวเลข ขณะเดียวกันยังไม่ปรากฏการลงลายมือในหนังสือเมื่อมีการรับหนังสือแล้ว รวมทั้งยังซักถามประเด็นที่นายพิธาถอนร่างออกไปเมื่อถูกท้วงว่า เนื้อหามีข้อบกพร่อง แล้วไม่ได้ยื่นร่างกลับเข้ามาใหม่จะต้องดำเนินการอย่างไรต่อ
รวมถึงการซักถามข้อเท็จจริงว่า ขณะที่มีการเสนอร่าง พ.ร.บ. ดังกล่าวนั้น ยังไม่มีคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญเกี่ยวกับการล้มล้างการปกครอง รวมถึงตลอดระยะเวลาที่พยานทั้ง 3 ปากรับราชการมา ก็ไม่เคยมีกรณีการเสนอแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 มาก่อน โดยพยานทั้ง 3 ปากยอมรับ
เมื่อทนายผู้คัดค้านได้ซักพยานถึงประเด็นการลงเลขในหนังสือราชการ ซึ่งถูกส่งไปยังภายนอก ว่าที่ ร.ต. อาพัทธ์ สุขะนันท์ รองเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ปฏิบัติหน้าที่แทนเลขาธิการสภาฯ ในขณะนั้น เบิกความว่า ตัวเลขที่ตนเองเข้าใจคือ ตัวเลขที่ระบุในเอกสารที่ส่งกันเป็นการภายใน ซึ่งสามารถสืบค้นย้อนหลังได้ว่าใครเป็นผู้ส่ง
สำหรับเรื่องการตรวจสอบข้อบกพร่องของร่าง พ.ร.บ. ซึ่งทนายฝ่ายผู้คัดค้านซักพยานว่า เป็นการตีความตามความคิดเห็นและความเข้าใจของพยาน ซึ่งเป็นผู้อำนวยการกลุ่มงานฯ ที่ให้ความเห็นว่า เนื้อหาของร่าง พ.ร.บ. อาจจะขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ จึงเสนอให้ประธานสภาฯ ไม่บรรจุเข้าสู่ระเบียบวาระการประชุม
โดยในช่วงหนึ่งนายธีรัจชัย ผู้คัดค้านที่ 3 ที่ว่าความด้วยตนเอง ได้ซักค้านพยานคือ นางสินี ส้มมี ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักการประชุม ที่ได้ให้ความเห็นดังกล่าวว่า เป็นการใช้ความคิดเห็น โดยอ้างประเพณีปฏิบัติ แต่ไม่มีการอ้างอิงข้อกฎหมายมาตราใดเลย ซึ่งพยานยอมรับว่าเป็นความคิดเห็น อ้างอิงข้อบังคับการประชุมที่ 9 และ 111 ว่าด้วยการเสนอร่างกฎหมายให้ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ เพื่อป้องกันการถูกร้องในภายหลัง รวมถึงต้องเสนอข้อเท็จจริงต่อประธานสภาฯ ให้ครบถ้วน
ขณะที่พยานอีกปากคือ นายสุวัฒน์ คีรีวิเชียร นิติกรชำนาญพิเศษ ประจำกลุ่มงานพระราชบัญญัติและญัตติ 1 เบิกความถึงขั้นตอนการส่งหนังสือแจ้งให้แก้ไขข้อบกพร่องแก่ นายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ หัวหน้าพรรคก้าวไกลในขณะนั้น ในฐานะผู้ถูกร้องที่ 1 ซึ่งเป็นผู้เสนอร่างหลัก แต่ไม่สามารถติดต่อทางโทรศัพท์ได้ จึงเดินทางไปพบที่ห้องประชุม สส. พรรคก้าวไกล ที่อาคารรัฐสภา แต่ก็ไม่พบนายพิธา
นายสุวัฒน์ เบิกความอีกว่า ได้ประสานเจ้าหน้าที่ฝ่ายกฎหมายของพรรค โดยมีนายณัฐวุฒิ บัวประทุม สส. แบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล ณ ขณะนั้น รับหนังสือไว้ และรับว่าจะนำไปแจ้งต่อนายพิธา
อย่างไรก็ตาม ทนายผู้คัดค้านได้ตั้งข้อสังเกตว่า นายพิธาไม่ได้ลงนามรับทราบในหนังสือดังกล่าว อีกทั้งไม่ปรากฏหลักฐานใดว่าได้แจ้งเนื้อหาในหนังสือให้ผู้คัดค้านอีก 43 คน ในฐานะผู้ร่วมลงชื่อเสนอกฎหมายได้รับทราบด้วย
ด้านนายสมเกียรติ ถนอมสินธุ์ อดีต สส. กทม. พรรคก้าวไกล ในฐานะผู้คัดค้านที่ 12 ได้ซักถามพยานทั้ง 3 ปากว่า เจ้าหน้าที่ได้ประสานไปยังนายพิธาแต่เพียงผู้เดียว โดยไม่ได้ประสานมายังตนเองให้ทราบด้วยใช่หรือไม่ โดยพยานยอมรับว่า มีการส่งหนังสือถึงนายพิธาแต่เพียงผู้เดียว
ขณะที่นายวราวุธ พินิจธนสาร ทนายความของ นายสุรวาท ทองบุ และนายองค์การ ชัยบุตร อดีต สส. พรรคก้าวไกล ได้ซักพยานทั้ง 3 ปากว่า ตามที่มีข้อความในหนังสือที่นายพิธาแจ้งมายังสำนักงานพระราชบัญญัติฯ ยืนยันว่า ร่าง พ.ร.บ. ที่เสนอไม่มีเนื้อหาที่ขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญ แต่ในชั้นศาลมีข้อความเพิ่มว่า ‘พิธาและคณะ’ มีหลักฐานใดหรือไม่ว่า ผู้คัดค้านอื่นมีส่วนรับรู้หรือร่วมกันทำหนังสือฉบับนี้ร่วมกับนายพิธา โดยพยานยอมรับว่า หนังสือดังกล่าวระบุชื่อนายพิธาแต่ผู้เดียว
นอกจากนี้ พยานยังได้อ้างอิงถึงหนังสือคำสั่งของรองประธานสภาผู้แทนราษฎร คนที่ 1 ในขณะนั้น คือ นายสุชาติ ตันเจริญ ซึ่งประธานสภาฯ ได้มอบหมายให้รับผิดชอบงานด้านการบรรจุร่าง พ.ร.บ. ทำให้การแจ้งความคืบหน้าของร่าง พ.ร.บ. ดังกล่าวต่อนายชวน หลีกภัย ประธานสภาฯ ในขณะนั้น เป็นการแจ้งด้วยวาจา โดยไม่ได้มีเอกสารมาถึงประธานสภาฯ โดยตรง
โดยนายธีรัจชัย ได้ซักพยานว่า คำสั่งของนายสุชาติ เป็นเพียงการแจ้งให้ผู้เสนอร่าง พ.ร.บ. ถอนร่างกลับไปแก้ไขข้อบกพร่องตามที่เจ้าหน้าที่เสนอมา หากประสงค์จะเสนอร่างกฎหมายต่อ โดยคำสั่งดังกล่าวไม่ได้เป็นการยุติ ปฏิเสธ หรือปิดกั้นการเสนอร่างกฎหมายแต่อย่างใด และตั้งแต่มีหนังสือดังกล่าว ผู้คัดค้านทั้ง 44 คน ก็ไม่ได้ดำเนินการใด ๆ รวมถึงไม่ได้เสนอร่างแก้ไขกลับเข้ามาอีก จนกระทั่งมีพระกฤษฎีกายุบสภาใช่หรือไม่ โดยพยานยอมรับ
ขณะนั้นหลังจากทนายผู้คัดค้านซักพยานเสร็จ ทนายฝ่ายผู้ร้องได้ขออนุญาตศาลซักพยานเพิ่มเติมว่า การที่ผู้เสนอร่าง พ.ร.บ. ไม่ดำเนินการใด ๆ ไม่ได้แปลว่าเป็นการถอนร่างออกไป แต่ต้องมีการทำหนังสือแจ้งการถอนร่างมาด้วยใช่หรือไม่ โดยนางสินีเบิกความว่า หากยังไม่ถอนร่างก็ยังถือว่าร่างนั้นยังไม่ตกไปจนกว่าจะยุบสภาฯ
ทนายฝ่ายผู้ร้องจึงซักต่อไปว่า หมายความว่าผู้เสนอร่างยังคงเจตนาที่จะเสนอร่างต่อใช่หรือไม่ แต่ศาลไม่อนุญาตให้ถาม ต่อมา นายธีรัจชัยได้ซักถาม ว่าที่ ร.ต. อาพัทธ์ โดยอ้างถึงรายงานการประชุมของคณะกรรมการประสานงานภายในของสำนักงานเลขาธิการสภาฯ ซึ่งมีความเห็นของนางปิยะนาถ รอดมุ้ย และนายสุวัฒน์ คีรีวิเชียร ระบุว่า จากในร่าง พ.ร.บ. ที่เสนอ เป็นการเสนอลดบทกำหนดโทษ ให้สำนักพระราชวังเป็นผู้แจ้งความร้องทุกข์เอง และคดีสามารถยอมความได้
นายธีรัจชัยซักว่า การที่สำนักงานฯ ใช้ถ้อยคำว่า ‘อาจ’ ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญนั้น
เป็นการสรุปเอกสารที่ยังไม่มีข้อความใดสรุปโดยตรงว่า การเสนอแก้ไขมาตรา 112
เป็นส่วนหนึ่งของขบวนการบ่อนทำลายซึ่งอาจส่งผลไปสู่การล้มล้างสถาบันพระมหากษัตริย์
ส่วนการใช้สิทธิเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญก็ไม่มีข้อความใดที่ตรงกับการแก้ไขมาตรา 112 เลย โดยพยานให้การยอมรับว่า มีความเห็นดังกล่าวปรากฏในรายงานการประชุมจริง
ในช่วงหนึ่ง นายนิธิยังได้ซักถาม ว่าที่ ร.ต. อาพัทธ์ ต่อไปว่า ที่ผ่านมาหากเจ้าหน้าที่แจ้งให้ สส. นำร่างกฎหมายกลับมาแก้ไขข้อบกพร่อง ส่วนใหญ่ สส. ก็จะปฏิบัติตาม เป็นเพราะ สส. ต้องการให้ร่างกฎหมายของตนผ่านสภาฯ หรือไม่ โดยว่าที่ ร.ต. อาพัทธ์ เบิกความว่า ไม่สามารถตอบแทนได้ เพราะแล้วแต่ดุลยพินิจส่วนตัวของ สส. แต่ละท่านในการแก้ไข
ด้านนายนิธิ ละเอียดดี ทีมกฎหมายพรรคประชาชน เปิดเผยภายหลังการไต่สวนคดีที่คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ หรือ ป.ป.ช. ผู้ร้อง กับ 44 สส.อดีตพรรคก้าวไกล ผู้คัดค้าน กรณีฝ่าฝืนจริยธรรมร้ายแรง จากการลงชื่อแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ว่า ศาลสั่งยกเลิกวันไต่สวนพยานฝั่งผู้คัดค้านออกจำนวน 4 นัด โดยไม่ได้ตัดชื่อพยานผู้คัดค้านออกแม้แต่ปากเดียว พร้อมสั่งให้ฝั่งผู้คัดค้านทำตารางสำหรับพยานในการไต่สวนใหม่ โดยให้ในแต่ละนัดมีพยานมาไต่สวนนัดละ 4-5 ปาก และให้ส่งภายใน 15
วัน
นายนิธิยังกล่าวว่า พยานปากแรก ในฝั่งผู้คัดค้านที่จะเข้ารับการไต่สวนคือ นายวิโรจน์ ลักขณาอดิศร รองหัวหน้าพรรคประชาชน ส่วนนายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ อดีตหัวหน้าพรรคก้าวไกล และนายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ สส.บัญชีรายชื่อ และหัวหน้าพรรคประชาชน มีกำหนดจะเข้ารับการไต่สวนเช่นกัน
สำหรับการไต่สวนพยานนัดที่ 3 ศาลนัดในวันที่ 20 ตุลาคม 2569 เวลา 9.30 น. เบื้องต้นจะเป็นพยานฝั่ง ป.ป.ช. ซึ่งจะเป็นงูเห่าอดีต สส.พรรคก้าวไกล
อย่างไรก็ตาม เมื่อศาลยกเลิกวันไต่สวนใน 4 นัดสุดท้าย ได้แก่ วันที่ 20, 27 เมษายน 2570 และวันที่ 11, 18 พฤษภาคม 2570 ก็จะทำให้การไต่สวนในคดีนี้จบในเดือนมีนาคม 2570