รู้จัก “ISIS K” กลุ่มก่อการร้ายไอซิส สาขาอัฟกานิสถาน มือระเบิดสนามบินคาบูล

กลุ่มไอซิส-เค มีชื่อเต็มว่ากลุ่มอิสลามแห่งจังหวัดโคราซัน มีที่มั่นในอัฟกานิสถาน เป็นหนึ่งในสาขาของ ISIS หลักที่มีจุดกำเนิดในอิรัก

โดย ISIS ผงาดและเติบโตในซีเรียและอิรักหลังสหรัฐถอนทหารจากอิรักเมื่อปี 2014 แนวคิดของ ISIS แผ่ขยายข้ามพรมแดนซีเรีย อิรัก ข้ามมาถึง อัฟกานิสถานภายใต้ร่มธงของ ISIS/ ISIS K ได้รับเงินสนับสนุนบางส่วนจาก ISIS หลัก

ISIS K มีฐานที่มั่นหลักอยู่ที่ภาคตะวันออกในจังหวัดนานการ์ฮา ของอัฟกานิสถานซึ่งครอบคลุมเส้นทางขนส่งยาเสพติดเข้าออกปากีสถาน กำลังคนมีประมาณ 3,000 คน

แต่คาดว่าจำนวนจะมากขึ้นกว่านี้ เนื่องจากในช่วงที่ตาลีบันยึดครองพื้นที่ได้มีโจมตีเรือนจำและสมาชิกตาลีบันที่ถูกคุมขังอยู่ คาดกันว่าในบรรดาคนที่ถูกปล่อยออกมามีสมาชิกของ ISIS K อยู่ด้วย

ISIS K ปฏิบัติการก่อการร้ายมากขึ้นนับตั้งแต่ตาลีบันเจรจาสันติภาพกับสหรัฐฯ เดือนพฤษภาคม 2020 ISIS K ก่อเหตุระเบิดฆ่าตัวตายที่วอร์ดแม่และเด็กของโรงพยาบาลแห่งหนึ่งในกรุงคาบูล มีคนเสียชีวิต 24 คน โดยผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่เป็นชาวชีอะห์

Counter Extremism Project ระบุว่าในช่วง 4 เดือนที่ผ่านมา ISIS K ปฏิบัติการก่อการร้ายแล้วถึง 77 ครั้ง ล่าสุดคือ การโจมตีสนามบินนานาชาติฮามิดคาไซในระหว่างที่สหรัฐฯและนาโตปฏิบัติภารกิจอพยพคนออก

ISIS K มีความเกี่ยวข้องอย่างไรกับตาลีบัน

ถึงแม้ 2 กลุ่มนี้จะเป็นศัตรูกันเนื่องจากมีความเห็นต่างทั้งเรื่องอุดมการณ์และวิธีการ  ISIS K กล่าวโจมตีตาลีบันในช่วงนั่งเจรจาสันติภาพกับสหรัฐในกรุงโดฮาร์ เมืองหลวงของประเทศกาตาร์ว่า ละทิ้งการต่อสู้และจีฮัดไปนั่งพูดคุยกับศัตรูในโรงแรมหรู ถึงแม้ประกาศเป็นศัตรูกัน แต่ตาลีบันกับ ISIS K ก็มีความสัมพันธ์หลวม ๆ กับหนึ่งในปีกสำคัญของตาลีบัน นั่นก็คือ เครือข่ายฮักกานี

ต่อจากนี้เราจะได้ยินชื่อเครือข่ายฮักกานีมากขึ้น ในฐานะผู้เล่นสำคัญในการเมืองอัฟกานิสถาน เครือข่ายฮักกานีเป็นหนึ่งในกองกำลังที่อยู่ภายใต้ร่มธงของกลุ่มตาลีบัน ถึงแม้จะอยู่ภายใต้ร่มธงตาลีบัน แต่ฮักกานีวางตัวเองไว้เป็นกลุ่มกึ่งอิสระ เป็นสถานะที่เรียกว่า Semi Autonomus

นักวิเคราะห์เรียกเครือข่ายฮักกานีว่า The Non Taliban Taliban หรือ ตาลีบันที่ไม่ใช่ตาลีบัน นั่นหมายความว่า แม้อุดมการณ์จะเหมือนกัน แต่ฮักกานีก็มีแนวทางย่อยเป็นของตัวเอง

ผู้ก่อตั้งเครือข่ายฮักกานีคือ จาลาลุดดีน ฮักกานี หนึ่งในแกนนำมูจาฮิดีนที่ต่อสู้กับสหภาพโซเวียตที่ยึดครองอัฟกานิสถานในช่วงทศวรรษ 1980 ในช่วงนั้นเขามีความสัมพันธ์ที่ดีกับโอซามา บิน ลาเดน ซึ่งเป็นมูจาฮีดีนที่ร่วมสู้กับสหภาพโซเวียตด้วย

นักวิเคราะห์ระบุว่า ความสัมพันธ์ของทั้งสอง ส่งต่อมาจนถึงปัจจุบัน ที่วันนี้กลุ่มฮักกานีมีความสัมพันธ์กับกลุ่มอัลไกดาแบบหลวมๆ ช่วงที่ตาลีบันขึ้นมาเป็นรัฐบาลในปี 1996 จาลาลุดดีน ฮีกกานี ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นหนึ่งในคณะรัฐมนตรีของตาลีบัน

 

หลังการเสียชีวิตของ จาราลุดดิน ฮักกานี  ซิราจุดดิน ฮักกานี ลูกชายขึ้นเป็นผู้นำเครือข่ายต่อจากพ่อ ฐานที่มั่นของกลุ่มคือทางตะวันออกของอัฟกานิสถาน และบางส่วนของปากีสถาน ขึ้นชื่อในความโหด ช่วง 20 ปีที่ผ่านมาอยู่เบื้องหลังเหตุโจมตีหลายครั้ง เช่น เหตุวางระเบิดสถานทูตอินเดียในกรุงคาบูลปี 2008 และ 2009 หรือ เหตุโจมตีสถานทูตสหรัฐฯ รวมถึงความพยายามสังหารประธานาธิบดีอัฟกานิสถาน ฮามิด คาไซ ในปี 2008

ปัจจุบันเครือข่ายฮักกานีมีกองกำลังที่เข้มแข็งมาก เป็นกำลังหลักของตาลีบัน สมาชิกตาลีบันที่เป็น Haqqani Network มากถึง 6,000 คน ขณะนี้ได้รับมอบหมายให้ควบคุมสถานการณ์ในคาบูล เมืองหลวง

จากสถานการณ์ระเบิดที่สนามบินฮามิด คาไซ ตาลีบันก็ได้รับผลกระทบ เนื่องจากในบรรดาผู้เสียชีวิตชาวอัฟกันจำนวน 72 ราย มีสมาชิกกลุ่มตาลีบันรวมอยู่ด้วย 28 ราย อย่างไรก็ตามมีการตั้งข้อสังเกตที่น่าสนใจต่อเหตุระเบิด

หนึ่งคือ ผู้ก่อเหตุผ่านจุดตรวจของตาลีบันที่เข้มงวดไปได้อย่างไร โดยเฉพาะเมื่อตาลีบันส่งบรรดานักรบในกลุ่ม Haqqani Network ซึ่งมีความเชี่ยวชาญในการรบให้มาคุมความปลอดภัยที่ด้านนอกของสนามบิน

 

ดอกเตอร์ซาจจัน โกเฮล ผู้อำนวยการด้านความมั่นคงระหว่างประเทศ จากมูลนิธิเอเชียแปซิฟิกตั้งข้อสังเกตุว่า เป็นไปได้หรือไม่ที่เหตุระเบิดครั้งนี้จัดฉากขึ้นเพื่อเอื้อประโยชน์ให้กับตาลีบัน ในแง่ที่ว่า ผลกระทบที่เกิดขึ้นจะทำให้ทหารต่างชาติถอนตัวเร็วขึ้น รวมถึงลดชาวอัฟกันที่ต้องการอพยพออกนอกประเทศ ประเด็นนี้ยังไม่ชัดเจน เพราะที่ผ่านมา กลุ่ม Haqqani Network ไม่มีรายงานความเชื่อมโยงกับไอซิส แต่จะใกล้ชิดกับอัลเคด้ามากกว่า

อย่างไรก็ตามรัฐบาลสหรัฐฯ จัดให้ Haqqani Network เป็นเครือข่ายกลุ่มก่อการร้ายข้ามชาติในปี 2012 ส่วนผู้นำคนปัจจุบันชื่อยังคงอยู่ในลิสต์ประกาศจับของรัฐบาลสหรัฐฯ ด้วยค่าหัว 5 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 160 ล้านบาท

ย้อนไปเมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา สหประชาชาติเพิ่งจะรายงานพบความเชื่อมโยงระหว่างกลุ่มอัลเคด้า กับ Haqqani Network สะท้อนสายสัมพันธ์ที่ยังตัดไม่ขาด แม้ก่อนหน้านั้นในการลงนามข้อตกลง ทางตาลีบันจะให้คำมั่นว่าพร้อมตัดสัมพันธ์กับกลุ่มก่อการร้ายทุกกลุ่ม ด้วยสถานะความสำคัญ คาดกันว่า Haqqani Network จะมีบทบาทในรัฐบาลอัฟกันชุดใหม่ที่ตาลีบันกำลังอยู่ระหว่างการจัดตั้ง