หนอน “ซูเปอร์เวิร์ม” ความหวังจัดการปัญหาขยะพลาสติก-โฟม

งานวิจัยใหม่จากมหาวิทยาลัยควีนสแลนด์ ประเทศออสเตรเลีย ชี้ หนอนนกยักษ์หรือ “ซูเปอร์เวิร์ม (Superworm)” อาจเป็นฮีโร่คน (ตัว) ใหม่ ที่จะมาช่วยโลกของเราในการกำจัดขยะพลาสติก เพราะมีเอนไซม์ในลำไส้ที่สามารถฉีกและกินพอลิสไตรีน (Polystyrene) ซึ่งเป็นพลาสติกที่ย่อยสลายยากชนิดหนึ่งได้

สำหรับพอลิสไตรีนนั้น เป็นวัสดุที่มักนำมาใช้ผลิตภาชนะโฟม ช้อนส้อมแบบใช้แล้วทิ้ง โฟมกันกระแทก แผ่นฉนวนกันความร้อน เสื้อชูชีพ ฯลฯ ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่า โฟมเหล่านี้ต้องใช้เวลามากกว่า 400 ปีในการย่อยสลายให้หมดไป

ไม่ใช่แค่โลกร้อน มนุษย์กำลังทำให้สภาพภูมิอากาศโลก “โกลาหล”

ซูเปอร์เวิร์ม หรือชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Zophobas morio เป็นหนอนด้วงชนิดหนึ่ง มักพบในอเมริกากลางและในบางพื้นที่ของอเมริกาใต้ คุณสมบัติพิเศษที่มีการศึกษามานานพอสมควรคือ มีเอ็นไซม์หลายชนิดในลำไส้ที่สามารถย่อยพอลิสไตรีนได้

โดยนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ได้ให้อาหารซูเปอร์เวิร์มด้วยโฟมพอลิสไตรีนเป็นเวลา 3 สัปดาห์ และพบว่า หนอนตัวที่กินโฟมเป็นอาหารสามารถมีวงจรชีวิตที่สมบูรณ์ กลายเป็นดักแด้และตัวเต็มวัยได้ เท่ากับว่า พวกมันสามารถกินพอลิสไตรีนเป็นอาหารปกติได้

อย่างไรก็ตาม อาหารที่เปลี่ยนไปก็เหมือนจะมีผลกระทบกับพวกมันเช่นกัน โดยพวกมันจะมีน้ำหนักน้อยกว่าซูเปอร์เวิร์มที่ได้รับอาหารปกติเป็นรำข้าว และมีจุลินทรีย์ที่ดีต่อสุขภาพอยู่ในลำไส้น้อยกว่า

ดร.คริส รินเก จากมหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ ผู้ร่วมวิจัยกล่าวว่า “ภายใน 24 ชั่วโมงหลังให้อาหารเป็นโฟมอลิสไตรีน ซูเปอร์เวิร์มจะเริ่มพุ่งเข้าใส่พอลิสไตรีนและกินเข้าไป จากนั้นภายใน 48 ชั่วโมง หนอนจะขับถ่ายของเสียออกมาเป็นสีขาว ซึ่งต่างจากเวลาที่พวกมันกินรำข้าวที่ของเสียจะเป็นสีน้ำตาล”

ไม่ชัดเจนว่า เป็นเพราะปริมาณโฟมมีมากขึ้นในระบบนิเวศต่าง ๆ หรือไม่ แต่มีการค้นพบว่า จุลินทรีย์ทั่วโลกกำลังพัฒนาความสามารถในการย่อยสลายพลาสติก โดยจุลินทรีย์ตัวแรกที่พบว่าสามารถย่อยสลายพลาสติกได้ถูกค้นพบในปี 2016 ในถังขยะของญี่ปุ่น

รินเกกล่าวว่า จุลินทรีย์ที่พบในตัวอ่อนแมลงชนิดอื่น ๆ เช่น ไส้เดือนฝอยและหนอนเพลี้ยแป้ง ซึ่งมีขนาดเล็กกว่าซูเปอร์เวิร์ม ก็สามารถกินพลาสติกบางชนิดได้

เขาเสริมว่า ในอนาคต จุลินทรีย์จากซูเปอร์เวิร์มอาจเป็นพื้นฐานของกระบวนการ “อัปไซเคิล (Upcycle)” หรือการนำวัสดุที่ไม่ใช้แล้วหรือขยะมาเปลี่ยนเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ที่มีคุณภาพดีขึ้น

จุลินทรีย์ในลำไส้ของทั้งซุเปอร์เวิร์มและแมลงชนิดอื่น ๆ ที่ย่อยพลาสติกได้ เปรียบได้กับประตูบานใหม่ในด้านการรักษาสิ่งแวดล้อม ไม่ว่าจะเป็นการเลียนแบบและพัฒนาสารที่มีคุณสมับติเหมือนจุลินทรีย์ของแมลงเหล่านี้ หรือหาวิธีนำจุลินทรีย์เหล่านี้มาใช้โดยตรง ก็ล้วนเป็นทางเลือกที่น่าสนใจมากในการจัดการขยะพลาสติกโดยเฉพาะโฟมกลุ่มพอลิสไตรีน

ในออสเตรเลีย โฟมพอลิสไตรีนกำลังจะถูกยกเลิกใช้ในเดือน ก.ค. โดยเป็นส่วนหนึ่งของแผนจัดการพลาสติกแห่งชาติออสเตรเลีย และจะไม่ยอมให้มีพอลิสไตรีนในภาชนะบรรจุอาหารและเครื่องดื่มอีกต่อไปภายในเดือน ธ.ค. นี้

 

เรียบเรียงจาก The Guardian

ภาพจาก University of Queensland