เหตุปลาตายจำนวนมากในแม่น้ำโอเดอร์ที่ไหลผ่านประเทศเยอรมนีและโปแลนด์ เริ่มมีรายงานครั้งแรกเมื่อปลายเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา และจนถึงขณะนี้ซากปลาที่ถูกเก็บกวาดจากแม่น้ำก็มีปริมาณมากกว่า 200 ตันแล้ว
ในขณะที่สาเหตุการตายของปลาจำนวนมหาศาลนี้ยังคงเป็นปริศนา เหตุการณ์ดังกล่าวเกือบจะกลายเป็นกรณีพิพาทระหว่างโปแลนด์และเยอรมนี โดยเจ้าหน้าที่ของเยอรมนีกล่าวโทษทางการโปแลนด์ว่า ไม่ได้แจ้งให้ทราบถึงเหตุการณ์ดังกล่าว และต้องรับมือกับซากปลาที่ลอยเกลื่อนขึ้นมาโดยไม่ทันตั้งตัว
ขณะเดียวกัน รัฐมนตรีกระทรวงสิ่งแวดล้อมของโปแลนด์ ก็กล่าวหาเยอรมนีว่าเผยแพร่ข่าวปลอม จากการที่ระบุว่าพบปริมาณยาฆ่าแมลงในระดับสูงในแม่น้ำ
อย่างไรก็ตาม ทั้งโปแลนด์และเยอรมนีเอง ตอนนี้ก็กำลังหาต้นตอของการปนเปื้อนที่ทำให้ปลาตาย โดยต่างก็เชื่อว่าเป็นเพราะสารพิษ แต่ยังไม่สามารถสรุปได้ร้อยเปอร์เซ็นต์
ห้องปฏิบัติการในโปแลนด์และต่างประเทศได้นำตัวอย่างปลาที่ตายและน้ำไปตรวจสอบแล้วหลายครั้ง รวมถึงมีการตั้งรางวัล 1 ล้านซลอตี้ หรือราวๆ 7 ล้าน 5 แสนบาท สำหรับการหาข้อมูลถึงแหล่งที่มาว่าทำไมน้ำถึงมีการปนเปื้อน
ขณะที่ สถาบันวิจัยในเยอรมนี ระบุเมื่อวันที่ 19 ส.ค. ที่ผ่านมาว่า การเพิ่มจำนวนของสาหร่ายที่มากเกินไป ซึ่งเชื่อมโยงกับสารพิษจากโรงงานอุตสาหกรรม น่าจะเป็นตัวการที่ทำให้ปลาตายเป็นจำนวนมาก แต่สุดท้ายก็ยังไม่สามารถหาคำตอบได้ว่าปริศนาปลาตายเกลื่อนเหล่านี้ มาจากใคร หรืออะไร?
ส่วนคนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เช่นหมู่บ้านวีดูโควา (Widuchowa) ซึ่งตั้งอยู่ทางแถบตะวันตกของโปแลนด์ ต่างตั้งข้อสังเกตว่าเหตุการณ์นี้มีผลมาจากภัยพิบัติทางระบบนิเวศวิทยา ขณะเดียวกันพวกเขาเองก็ยังต้องดำเนินชีวิตอยู่ท่ามกลางผลกระทบ
นายปาแวล วรอแบล นายกเทศมนตรีของหมู่บ้านวีดูโควา กล่าวว่า ตัวเขาเองไม่เคยเจอเหตุการณ์ภัยพิบัติที่เลวร้ายแบบนี้มาก่อน ซึ่งเขาเปรียบเทียบว่ามันเหมือนกับฉากหายนะในหนังเลยทีเดียว ขณะเดียวกันตัวเขาเองและคนในหมู่บ้านต่างก็ช่วยกันหาวิธีที่จะนำซากปลาลอยเกลื่อนออกมาจากน้ำ
หมู่บ้านนี้แห่งนี้ยังมีชื่อเสียงทางด้านการตกปลา เนื่องจากเป็นแหล่งที่มีปลาชุกชุมและมีปลาตัวใหญ่อยู่เยอะมาก และเป็นธุรกิจที่สร้างรายได้ให้คนในท้องถิ่น แต่เมื่อข่าวแพร่สะพัดออกไป ก็ส่งผลต่อยอดจองของนักท่องเที่ยวที่หายไปอย่างรวดเร็วภายใน 1-2 วัน
ในขณะที่นายปีออตร์ บูไก (Piotr Bugaj) ผู้ที่เกิดและใช้ชีวิตอยู่กับแม่น้ำโอเดอร์มากว่า 30 ปี และยังชื่นชอบการตกปลาเป็นชีวิตจิตใจ เขาเป็นเจ้าของเรือตกปลา และเปิดห้องพักที่นี่ บอกว่าพอได้เห็นภาพเหตุการณ์ปลาตายเกลื่อนแบบนี้ ก็รู้แล้วว่าถึงเวลาที่สมควรจะต้องพักกิจการไว้ก่อน
ด้านนายปีออตร์ ปิซนัล (Piotr Piznal) นักเคลื่อนไหวในท้องที่เฝ้าติดตามถ่ายภาพชีวิตสัตว์ป่าที่อาศัยอยู่แถวแม่น้ำโอเดอร์บอกว่า ช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมาเขาได้พยายามรวบรวมข้อมูลต่างๆ ของเหตุการณ์ภัยพิบัตินี้ อย่างไรก็ตามเขาบอกว่ามันค่อนข้างยากเพราะในความเป็นจริงโลกที่ทั้งตัวเขาและเพื่อนๆ ของเขาได้เคยเห็นและเฝ้าถ่ายภาพเหล่านั้นมาตลอดในสมัยก่อน ณ ตอนนี้ มันได้หายไปเป็นเวลา 2-3 ปีมาแล้ว ส่วนรัฐบาลหลังจากทราบเรื่องก็รับปากว่าจะพยายามแก้ไขอย่างสุดความสามารถกับเหตุการณ์นี้ ในขณะที่นายพิซนอลบอกว่ารัฐบาลเพิ่งจะตื่นตัวหลังจากเหตุการณ์นี้ผ่านไปกว่า 2 สัปดาห์ อีกทั้งก็ยังไม่เห็นว่ารัฐบาลจะทำอะไรกับเรื่องนี้อย่างจริงจัง
ปิซนัล ยังบอกอีกด้วยว่าการจะฟื้นฟูระบบนิเวศในแม่น้ำโอเดอร์หลังจากเกิดเหตุการณ์แบบนี้ ก็คงต้องใช้เวลาอีกหลายปี เพราะมันไม่ใช่แค่ปลาที่ตายไป แต่พวกสัตว์เล็กๆ ในน้ำ เช่น หอยลายอีกเป็นพันๆ ตัว หอยทาก หรือพืชน้ำต่างๆ ทั้งหมดล้วนแล้วแต่ต้องใช้เวลาเกิดใหม่ เพื่อสร้างความสมบูรณ์ทางระบบนิเวศวิทยาในน้ำที่ต้องพึ่งพาซึ่งกันและกัน
แม่น้ำโอเดอร์ สำคัญอย่างไรต่อคนยุโรปตอนกลาง?
แม่น้ำโอเดอร์ คือแม่น้ำที่ใหญ่ที่สุดในยุโรปตอนกลาง และใหญ่เป็นอันดับสองในโปแลนด์ น้ำแห่งความชุ่มชื้นอุดมสมบูรณ์ที่ไหลลงมาจากเขาโอเดอร์ในสาธารณรัฐเช็ก ผ่านพื้นที่แถบตะวันตกของโปแลนด์ที่ติดกับชายแดนของสาธารณรัฐเช็กซึ่งกินระยะทางที่ยาวถึง 503 กิโลเมตร โดยแม่น้ำโอเดอร์ ถูกแบ่งออกไป 2 ฝั่งคือตะวันตกและตะวันออก อีกทั้งยังทอดยาวไปถึงเยอรมนีด้วยอีกกว่า 163 กิโลเมตร ซึ่งน้ำทั้งหมดจะไปบรรจบที่ทะเลบอลติก และด้วยความที่เป็นแม่น้ำที่สำคัญต่อชีวิตของคนที่อาศัยอยู่ในยุโรปตอนกลางมาตั้งแต่ช่วงกลางทศวรรษที่ 18 จึงทำให้มีสัตว์น้ำหลายสปีชี่ส์จำนวนมากอาศัยอยู่ ความหลากหลายทางระบบนิเวศวิทยานี้เอง ทำให้แม่น้ำโอเดอร์ได้รับความคุ้มครองตามกฎการปกป้องพื้นที่พิเศษ Natura 2000 network จากสหภาพยุโรป และยังอยู่ภายใต้การคุ้มครองของการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของสหภาพยุโรปอีกด้วย