ฟอสซิลหายากจากประเทศจีนได้เผยให้เห็นสัตว์มีกระดูกสันหลังที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยค้นพบ เป็น “ปลาไร้ขากรรไกร” ที่เคยมีชีวิตอยู่เมื่อ 500 ล้านปีก่อน ที่แปลกประกลาดคือมันมีดวงตาถึง 2 คู่
จาคอบ วินเธอร์ รองศาสตราจารย์ด้านวิวัฒนาการระดับมหภาคแห่งมหาวิทยาลัยบริสตอล ในสหราชอาณาจักร กล่าวว่า “สิ่งนี้เปลี่ยนความคิดของเราเกี่ยวกับการวิวัฒนาการในยุคแรกของสัตว์มีกระดูกสันหลัง ปรากฏว่าบรรพบุรุษของเราเป็นสัตว์ที่มีการมองเห็นที่ซับซ้อนมากเพื่อนำทางในโลกที่อันตราย”
นอกจากนี้ นักวิจัยยังได้เผยแพร่ภาพจำลองที่น่ารักของปลาไร้ขากรรไกร 4 ตาชนิดนี้ด้วย
มนุษย์สืบเชื้อสายมาจากสัตว์มีกระดูกสันหลังหลายสายพันธุ์ที่นักวิจัยสามารถสืบย้อนกลับไปถึงปลาไร้ขากรรไกรเหล่านี้ ซึ่งมีชื่อเรียกว่า “มิลโลคุนมิงกิด” (myllokunmingid)
ปลาไร้ขากรรไกรในวงศ์ Myllokunmingidae มีชีวิตอยู่เมื่อ 518 ล้านปีก่อน ในช่วงยุคแคมเบรียน (541 ล้านถึง 485.4 ล้านปีก่อน) ช่วงเวลานั้น สัตว์นักล่าขนาดใหญ่เริ่มปรากฏตัวขึ้น ทำให้มหาสมุทรเป็นอันตรายมากขึ้นสำหรับบรรพบุรุษตัวเล็ก ๆ ที่มีลำตัวอ่อนนุ่มของเรา
“ในสภาพแวดล้อมเช่นนั้น การมีตาถึง 4 ดวงอาจทำให้สัตว์เหล่านี้มีมุมมองที่กว้างขึ้น ซึ่งสำคัญต่อการหลีกเลี่ยงสัตว์นักล่า” วินเธอร์กล่าว
นักวิจัยค้นพบดวงตาเหล่านี้ในฟอสซิลที่มีรายละเอียดสูงเป็นพิเศษ ซึ่งได้รับการอนุรักษ์ไว้ในแหล่งฟอสซิลเฉิงเจียงทางตอนใต้ของจีน โดยพบสองสายพันธุ์ที่แตกต่างกัน ได้แก่ Haikouichthys ercaicunensis และอีกสายพันธุ์ที่ยังไม่ระบุชื่อ
ฟอสซิลที่พบนั้นบ่งชี้ว่า มิลโลคุนมิงกิดมีดวงตาขนาดใหญ่ 2 ดวงอยู่ทั้งสองข้างของหัว และดวงตาขนาดเล็ก 2 ดวงอยู่ตรงกลางหัว
โดยปกติ ส่วนของร่างกายที่อ่อนนุ่ม เช่น ดวงตา มักไม่หลงเหลืออยู่ในซากฟอสซิล แต่ทีมวิจัยโชคดีที่ได้พบซากของดวงตาครบทั้ง 4 ดวงในฟอสซิล แต่เพื่อยืนยันการมีอยู่ของดวงตาและตรวจสอบโครงสร้างของมัน ทีมวิจัยได้ใช้กล้องจุลทรรศน์กำลังสูงและการวิเคราะห์ทางเคมี
ฉง เพ่ยอวิ๋น หัวหน้าทีมวิจัย ศาสตราจารย์ด้านบรรพชีววิทยาแห่งมหาวิทยาลัยยูนนาน ประเทศจีน กล่าวว่า “เราเริ่มต้นด้วยการตรวจสอบดวงตาขนาดใหญ่ที่เห็นได้ชัดเพื่อทำความเข้าใจกายวิภาคของมัน และมันเป็นเรื่องน่าประหลาดใจอย่างยิ่งที่พบดวงตาขนาดเล็ก 2 ดวงที่ใช้งานได้อย่างสมบูรณ์อยู่ระหว่างดวงตาขนาดใหญ่เหล่านั้น การได้เห็นเช่นนั้นเป็นเรื่องที่น่าตื่นเต้นอย่างเหลือเชื่อ”
ดวงตาขนาดเล็กทั้งสองดวงมีลักษณะกลม มีเม็ดสีดูดซับแสงและเลนส์ที่สามารถสร้างภาพได้เช่นเดียวกับดวงตาขนาดใหญ่ ทีมวิจัยคิดว่าดวงตาคู่ที่สองนี้แสดงถึงต้นกำเนิดของลักษณะคล้ายดวงตาแบบดั้งเดิมในสัตว์มีกระดูกสันหลังบางชนิดในปัจจุบัน และต่อมในมนุษย์ซึ่งช่วยในการนอนหลับ
ปลา สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำบางชนิดที่ยังมีชีวิตในปัจจุบันมีดวงตาข้างขมับ หรือ “ดวงตาที่สาม” บนหัวซึ่งตรวจจับแสงได้เท่านั้น อวัยวะรับภาพบริเวณข้างขมับนี้เชื่อมโยงกับต่อมไพเนียล ซึ่งในมนุษย์และสัตว์มีกระดูกสันหลังส่วนใหญ่จะอยู่ในสมอง
ต่อมไพเนียลผลิตฮอร์โมนเมลาโทนินเมื่ออยู่ในที่มืด ซึ่งจะช่วยให้เราหลับได้ แต่เมื่อ 500 ล้านปีก่อน อวัยวะต้นกำเนิดของต่อมนี้เคยช่วยให้สัตว์จำพวกมิลโลคุนมิงกิดหลบหนีจากผู้ล่าได้
ฉงกล่าวว่า “สิ่งที่เราเห็นคือ อวัยวะไพเนียลเริ่มต้นจากการเป็นดวงตาที่สร้างภาพ ต่อมาในการวิวัฒนาการ พวกมันจึงหดตัวลง สูญเสียความสามารถในการมองเห็น และเปลี่ยนบทบาทมาควบคุมการนอนหลับแทน”
อ่านงานวิจัยฉบับเต็ม ที่นี่
เรียบเรียงจาก Live Science
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP ต่างประเทศ
- วิดีโอยอดนิยม
