ฮุน มาเนต นายกรัฐมนตรีกัมพูชา กล่าวถ้อยแถลงเปิดการประชุมสุดยอดองค์การระหว่างประเทศแห่งประชาคมผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส หรือ OIF ครั้งที่ 20 ที่กรุงพนมเปญ โดยกล่าวหาไทยว่ายังคงส่งกำลังทหารเข้าควบคุมพื้นที่บางส่วนที่กัมพูชาอ้างว่าเป็นดินแดนอธิปไตยของตน หลังเหตุปะทะตามแนวชายแดนเมื่อปี 2025
ฮุน มาเนตกล่าวถึงการปะทะ 2 ระลอกในปี 2025 โดยอ้างบนเวทีว่ากัมพูชาไม่ได้เป็นฝ่ายยิงก่อน และอ้างว่า ปัจจุบันยังมีพื้นที่บางส่วนที่กัมพูชาถือว่าเป็นดินแดนของตนถูกทหารไทยควบคุมอยู่
เขากล่าวเพิ่มเติมว่า ชาวกัมพูชาราว 20,000 คนยังไม่สามารถเดินทางกลับบ้านได้ พร้อมเรียกร้องให้ทั้งสองประเทศปฏิบัติตามข้อตกลงที่มีอยู่ และกลับมาเดินหน้ากระบวนการปักปันเขตแดนร่วมกัน
ฝ่ายกัมพูชามองว่า พื้นที่บางแห่งที่ไทยควบคุมอยู่หลังการหยุดยิงเป็นดินแดนของกัมพูชา ขณะที่ทางการไทยระบุว่า พื้นที่ดังกล่าวเป็นแนวที่ถูกตรึงกำลังไว้ตามข้อตกลงเดือนธันวาคม 2025 หรือเป็นพื้นที่ของไทย
อย่างไรก็ตาม ฝ่ายไทยปฏิเสธข้อกล่าวหาว่ากำลังยึดครองดินแดนกัมพูชา และยืนยันว่า การวางกำลังตามแนวชายแดนเป็นไปตามข้อตกลงหยุดยิงและแถลงการณ์ร่วมที่ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน โดยพื้นที่ที่กำลังพลไทยประจำอยู่เป็นแนวที่คงกำลังไว้ตามสถานการณ์ ณ เวลาหยุดยิง หรือเป็นพื้นที่ที่ไทยถือว่าอยู่ภายใต้อธิปไตยของไทย
นอกจากนี้ กระทรวงการต่างประเทศไทยยืนยันมาโดยตลอดว่า ไทยสนับสนุนการแก้ไขปัญหาอย่างสันติผ่านกลไกทวิภาคีที่มีอยู่ และมองว่าการหารือผ่านกลไกเหล่านี้เป็นแนวทางที่เหมาะสมในการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจและหาทางออกระยะยาว
ก่อนการประชุมสุดยอด OIF ไทยได้แสดงความกังวลอย่างเป็นทางการว่า กัมพูชาอาจใช้การเป็นเจ้าภาพการประชุมเพื่อกล่าวหาไทยด้วยข้อมูลที่ไทยมองว่าเป็นด้านเดียว และพยายามทำให้ปัญหาชายแดนซึ่งเป็นเรื่องทวิภาคีกลายเป็นข้อพิพาทในเวทีระหว่างประเทศ
กระทรวงการต่างประเทศไทยระบุเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายนว่า ไทยสนับสนุนเป้าหมายของ OIF ในด้านความร่วมมือ สันติภาพ การค้า การลงทุน และวัฒนธรรม แต่กังวลว่าการหยิบยกข้อพิพาทชายแดนขึ้นมาในลักษณะที่ไทยเห็นว่าไม่เป็นธรรม จะไม่ช่วยต่อการฟื้นฟูความไว้เนื้อเชื่อใจระหว่างสองประเทศ
ไทยจึงส่งหนังสือแสดงท่าทีไปยังสำนักเลขาธิการ OIF และชี้แจงจุดยืนต่อประเทศสมาชิกหลายประเทศก่อนการประชุม
ด้านจันทร์ รัตนา โฆษกกระทรวงการต่างประเทศกัมพูชา กล่าวกับผู้สื่อข่าวว่า การคัดค้านของไทยเป็นสิ่งที่กัมพูชาคุ้นเคย และยืนยันว่ากัมพูชาเตรียมพร้อมมาเป็นเวลานานเพื่อปกป้องอธิปไตยของตน และยังระบุว่า ผู้สังเกตการณ์จากไทยซึ่งเข้าร่วมการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศก่อนหน้าการประชุมสุดยอด ได้ลงทะเบียนขอพูด แต่ไม่ได้ใช้สิทธิเมื่อได้รับเชิญให้ขึ้นกล่าว
นอกจากประเด็นชายแดนไทย-กัมพูชา ฮุน มาเนตยังเสนอแนวทาง 3 ด้านสำหรับ OIF ภายใต้แนวคิด "ป้องกัน เตรียมพร้อม และรุ่งเรือง" ด้านแรกคือการสร้างเครือข่ายในโลกฟรังโกโฟนีเพื่อทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยความขัดแย้งก่อนจะลุกลามเป็นความรุนแรง ด้านที่สองคือการพัฒนาโครงการฝึกอบรมคนรุ่นใหม่ด้านปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ส่วนด้านที่สามคือการกระชับความสัมพันธ์ทางธุรกิจระหว่างประเทศสมาชิก OIF กับประเทศในภูมิภาคอาเซียน
ขณะที่ เอ็มมานูเอล มาครง ประธานาธิบดีฝรั่งเศส ซึ่งเดินทางเยือนกัมพูชาและเข้าร่วมการประชุม ระบุว่า OIF จำเป็นต้องมีบทบาททางการเมืองมากขึ้นในโลกที่กำลังเผชิญวิกฤตหลายด้าน
มาครงกล่าวว่า ภาษาฝรั่งเศสที่ประเทศสมาชิกใช้ร่วมกันควรถูกใช้เป็นเครื่องมือสำหรับการเจรจาและการไกล่เกลี่ย เพื่อให้หลักนิติธรรมมีอำนาจเหนือการใช้กำลัง
เขายังเรียกร้องให้ประเทศสมาชิกสร้างฉันทามติเพื่อรักษาความเป็นหนึ่งเดียวขององค์กร โดยเน้นว่า ความแตกต่างไม่จำเป็นต้องนำไปสู่ความแตกแยก จากนั้น ฝรั่งเศสได้ส่งมอบตำแหน่งประธานหมุนเวียนของการประชุมให้กัมพูชา
นอกจากข้อพิพาทไทย-กัมพูชา การประชุม OIF ครั้งนี้ยังเผชิญความขัดแย้งระหว่างสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก หรือดีอาร์คองโก กับรวันดา
ดีอาร์คองโก ซึ่งเป็นสมาชิกแอฟริกาขนาดใหญ่ของ OIF ขู่ถอนตัวจากองค์กร หากหลุยส์ มูชิกิวาโบ จากรวันดา ได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการ OIF เป็นสมัยที่ 3
ผู้นำประเทศสมาชิกมีกำหนดลงคะแนนเลือกเลขาธิการสำหรับวาระ 4 ปีที่จะเริ่มในปี 2027 พร้อมพิจารณาการรับสมาชิกใหม่ และรับรองปฏิญญาพนมเปญ ตลอดจนข้อมติเกี่ยวกับการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ความร่วมมือทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรม การแก้ไขวิกฤต และการคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรม
ก่อนการประชุม นักเคลื่อนไหวกัมพูชาและผู้เชี่ยวชาญของสหประชาชาติยังเรียกร้องให้ผู้นำประเทศสมาชิกหยิบยกประเด็นสิทธิมนุษยชนในกัมพูชาขึ้นหารือ
ทอม แอนดรูวส์ ผู้รายงานพิเศษของยูเอ็น เรียกร้องให้รัฐบาลกัมพูชาปล่อยตัวบุคคลมากกว่า 100 คน ซึ่งเขาเชื่อว่าถูกคุมขังจากการใช้สิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การชุมนุม และการรวมกลุ่ม
กลุ่มนักเคลื่อนไหวยังยื่นคำร้องต่อสถานทูตฝรั่งเศสและแคนาดาให้ช่วยกดดันรัฐบาลกัมพูชาในเรื่องสิทธิมนุษยชน และให้มีบทบาทต่อข้อพิพาทชายแดนกับไทยด้วย
ที่มา: CambodiaJA News