ถอดคดีอาชญากรรม ความเกี่ยวโยงปมปัญหาครอบครอง- พกพา “อาวุธปืน”

หลังจากประเด็นการยิงกันในที่สาธารณะในช่วงที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นโคราช หรือบริเวณซอยจุฬา หรือล่าสุดการยิงกันในห้างดังย่านอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ก็มีการใช้อาวุธปืนยิงอย่างโหดเหี้ยมนั้น ในรายงานเป็นเรื่องเป็นข่าววันนี้ (19 ก.พ.) ได้เชิญ “ ผศ.ดร.ฐนันดร์ศักดิ์ บวรนันทกุล”  ประธานคณะกรรมการหลักสูตรอาชญาวิทยา การบริหารงานยุติธรรม มหาวิทยาลัยมหิดล มาร่วมวิเคราะห์เรื่องนี้

ผศ.ดร.ฐนันดร์ศักดิ์ บวรนันทกุล  ให้ข้อมูลว่า เป็นปรากฎการณ์ของการก่ออาชญากรรมที่เกิดขึ้นอยู่แล้ว เพียงแต่จังหวะได้พอดีกับช่วงที่เพิ่งเกิดขึ้น ทำให้เกิดคำถามว่า เป็นการเลียนแบบหรือไม่ แต่จริงๆ เหตุการณ์แบบนี้มักมีสัญญาณเตือน ซึ่งตัวหนึ่งที่เป็นตัวกระตุ้นก็มาจากเทคโนโลยี เครื่องมือ เฟซบุ๊ก โซเชียลมีเดีย เป็นตัวเร่งโหมกระแส ประเด็นนี้สำคัญ มีการโพสต์ด่ากัน ระบายอารมณ์ก็มี ในสังคมที่เปลี่ยนแปลงคือ การเจอความกดดัน เช่น ตั้งความคาดหวังแล้วไม่เป็นอย่างที่คิด หรือถูกทำร้ายจิตใจ

“จุดใหญ่ๆของการเกิดปัญหาแบบนี้ มาจากตัวผู้กระทำที่อาจกดดันเอง เช่น ประสบกับความผิดหวัง บางคนมีหลักพุทธศาสนาก็อยู่ได้ อยู่ที่หลักคิดแต่ละคนไม่เหมือนกัน เวลาเจอปัญหาก็ตัดสินใจแก้ปัญหาไม่เหมือนกัน แต่อีกส่วนคนเข้าถึงอาวุธก็จะมีแนวโน้มเข้าถึงความรุนแรงสูง เพราะมีอาวุธก็พร้อมจะเสี่ยง อย่างคนปาดหน้ากัน ถ้าไม่มีอาวุธก็จะผ่อนลง แต่พอมีอาวุธก็จะรู้สึกอึกเหิม มีอีโก้ตัวเองสูง สิ่งเหล่านี้ก็มีส่วน” ผศ.ดร.ฐนันดร์ศักดิ์ กล่าว

เมื่อถามว่าประเทศไทยมีปัญหาเข้าถึงอาวุธง่ายไปหรือไม่ ผศ.ดร.ฐนันดร์ศักดิ์ กล่าวว่า ก็เคยมีตั้งคำถามว่า ประชาชนมีความจำเป็นต้องใช้อาวุธหรือไม่ เพราะมาเลเซียไม่ให้เลย แต่ประเทศไทยอาจต่างกัน เพราะหากไม่มีอาวุธถูกต้องตามกฎหมาย ก็อาจหาปืนเถื่อนก็เป็นได้ อย่างไรก็ตาม สำหรับประเทศอื่นๆ นั้นรวมทั้งไทยก็มีที่มีข้อกำหนดคนถืออาวุธปืน แต่ในบางประเทศมีการตรวจสภาพจิตด้วย  ในส่วนของการขออนุญาตมีปืนนั้น โดยปกติบ้านเราเวลาจะขอปืน ก็จะมีการขออนุญาตครอบครอง และหากจะพกพาปืนไปในที่สาธารณะ ก็จะต้องขออนุญาตต่างหาก ซึ่งไทยขอยาก แต่ส่วนใหญ่แอบพกพากัน

เมื่อถามว่าปืนที่ใช้ก่ออาชญากรรมอาจไม่ถูกกฎหมาย ผศ.ดร.ฐนันดร์ศักดิ์ กล่าวว่า ก็อาจมีส่วนที่ขายตามเว็บไซต์เพื่อน ซึ่งรัฐก็ต้องเฝ้าระวัง และตรวจจับ ในขณะเดียวกันต้องมีการตรวจเข้มการพกพาอาวุธในที่สาธารณะด้วย  ดังนั้น การครอบครองอาวุธปืน สิ่งสำคัญในเรื่องของการพกพานอกบ้าน ต้องควบคุมให้ดี ต้องมีโทษให้หนักหากมีการละเมิด

“สิ่งสำคัญเราต้องรู้จักการจัดการกับความผิดหวังของตัวเอง สมัยก่อนพ่อแม่ก็จะแนะนำ แต่ในปัจจุบันเด็กรุ่นใหม่บางส่วนไม่มีทักษะในการจัดการความผิดหวัง  ทั้งๆที่เป็นเรื่องปกติสำหรับชีวิตคน ต้องเจอความผิดหวัง แต่หลายครั้งก็มีการโยนความผิดให้ผู้อื่น ซึ่งตรงนี้คนรุ่นใหม่ใช้เยอะ เช่น ตัวเองทำผิดแต่โยนความผิดให้คนอื่น เคยมีงานวิจัยว่า เวลาเด็กผิดหวัง คนรักตีจาก มักคิดว่า ถ้าฉันไม่ได้ คนอื่นต้องไม่ได้ อันนี้น่ากลัวมาก จะเสี่ยงก่อความรุนแรงได้” ผศ.ดร.ฐนันดร์ศักดิ์ กล่าว

เมื่อถามว่าอาจเพราะเคยมีตัวอย่างคนทำผิดและมีโทษไม่รุนแรง ติดคุกแล้วออกมาก่อคดีซ้ำ ทำให้เกิดการเลียนแบบหรือไม่ ผศ.ดร.ฐนันดร์ศักดิ์ กล่าวว่า กรณีบางเคสอาจไม่ได้มีเจตนาทำผิด หากไปอยู่ในเรือนจำแล้วกลับตัวในรอบหลายปี ก็ควรให้โอกาสเขา อันนี้เป็นวิธีคิดว่า คนเราทำผิดแก้ไขได้ ซึ่งเป็นไปตามหลักการ แต่ปรากฎว่าอาจไม่ได้บำบัดถูกจุด เช่น อาชญากรประเภท เช่น ทางเพศ มีความผิดปกติทางจิต ต้องมีการบำบัดพิเศษจนให้เกิดความแน่ใจและค่อยปล่อยออกไป ส่วนกรณีที่บางคนเจอโทษประหารชีวิต แต่มีการลดโทษนั้น ก็ต้องบอกว่า ในกระบวนการยุติธรรมจะมีการลดโทษเพราะปฏิบัติตัวดี หรือพักโทษก็จะมีการรายงานตัว ซึ่งก็เป็นไปตามขั้นตอน บางคนก็มี  จริงๆ ในเรือนจำมีการจำแนกนักโทษ แต่เวลาบำบัดอาจมีข้อจำกัดเรื่องงบประมาณ การจัดการ จริงๆอาจต้องแยกบำบัดไปก็ได้  อย่างไรก็ตามการให้โอกาสคนทำผิดแม้เป็นสิ่งที่ดี แต่ก็ต้องมีเครื่องวัดว่า คนๆนี้จะไม่ก่อคดีซ้ำด้วย

เมื่อถามว่าจะป้องกันอย่างไรกรณีการใช้ปืนไปในทางที่ผิด ผศ.ดร.ฐนันดร์ศักดิ์ กล่าวว่า มุมดีของโซเชียลฯ คือ คนก่อเหตุอาจไปโพสต์ระบายผ่านทางโซเชียลฯ ดังนั้น คนใกล้ตัวอาจต้องจับสังเกต อย่างบางคนเครียดมากๆ ก็อยากระบาย หากเจอเราต้องสังเกตสัญญาณเหล่านี้ หรือแม้แต่การหึงหวงผิดปกติ หึงหวงมาก ก็เคยมีข้อมูลว่า คนรักมากหึงหวงมากมักคิดว่า ถ้าฉันไม่ได้ คนอื่นก็ไม่ได้ ตรงนี้คนใกล้ตัวต้องสังเกตและช่วยกัน