1. ค่าโง่คลองด่านยังไม่จบ
เมื่อวันที่ 21 พ.ย. 57 ศาลปกครองสูงสุดมีคำพิพากษาให้ กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) ชำระเงินค่าจ้างและค่าเสียหายเป็นเงินจำนวน 9,058,906,853.61 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี ภายใน 90 วัน ให้กับกลุ่มผู้รับเหมาก่อสร้างกิจการร่วมค้า เอ็นวีพีเอสเคจี ที่ยื่นฟ้อง คพ. ในคดียกเลิกโครงการจัดการน้ำเสียเขตควบคุมมลพิษจังหวัดสมุทรปราการ ซึ่งเมื่อมีการเจรจากับกิจการร่วมค้าฯ ทำให้จำนวนเงินที่ คพ. ต้องชดใช้จริงเหลือเพียง 9,600 ล้านบาท โดยแบ่งชำระออกเป็น 3 งวด งวดแรกชำระไปจำนวน 3,956,424,361 บาท เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2558 โดยครม. ได้อนุมัติให้ใช้งบประมาณ พ.ศ. 255
2.ปัญหาหมอกควันภาคเหนือ ต้องดีขึ้น
ในปี 2558 ปริมาณฝุ่นละอองใน 9 จังหวัดภาคเหนือ มีค่าสูงเกินเกณฑ์มาตรฐาน 42 วัน โดยพบปริมาณฝุ่นละอองสูงสุด 381 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ที่จังหวัดเชียงราย ในวันที่ 18 มี.ค. 58 สถานการณ์ดีขึ้นกว่าปี 2557 โดย ในปี 2559 ได้มีแนวทางการทำงานให้ทุกหน่วยงานระดมสรรพกำลังเพื่อเฝ้าระวังและป้องกันไฟในพื้นที่เสี่ยง เน้นการป้องกันก่อนเกิดไฟ หากเกิดไฟขึ้นให้รีบดับทันทีก่อนเกิดการลุกลาม
3.ภาคใต้หมอกควันข้ามแดน
ปี 2558 ภาคใต้ตอนล่างของประเทศไทยได้รับผลกระทบจากหมอกควันข้ามแดนจากประเทศอินโดนีเซียอย่างรุนแรง โดยฝุ่นละอองมีค่าสูงเกินเกณฑ์มาตรฐานมากถึง 10 วันและพบปริมาณฝุ่นละอองสูงสุด 360 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร เมื่อวันที่ 22 ต.ค.58 ที่ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา
4 .Roadmap จัดการขยะคืบหน้า
รัฐบาลประกาศให้ขยะมูลฝอยเป็นวาระแห่งชาติ ซึ่งให้ความสำคัญกับการจัดการปัญหาขยะมูลฝอยชุมชนและของเสียอันตราย กากอุตสาหกรรม และมูลฝอยติดเชื้อ โดยขับเคลื่อนผ่าน Roadmap การจัดการขยะมูลฝอยและของเสียอันตราย ถือเป็นแรงขับเคลื่อนหลักให้หน่วยงานต่างๆที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ เอกชน และประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมและดำเนินงานบริหารจัดการขยะมูลฝอยและแก้ปัญหาขยะมูลฝอยของประเทศได้อย่างเป็นรูปธรรม
5.ปัญหามลพิษจากโครงการเหมืองแร่ทองคำของบริษัท อัครา รีซอร์สเซส จำกัด (มหาชน)
คพ. ได้ดำเนินการตรวจสอบปัญหามลพิษจากการประกอบกิจการเหมืองแร่ทองคำของบริษัท อัครา รีซอร์สเซส จำกัด (มหาชน) (เดิมชื่อบริษัท อัครา ไมนิ่ง จำกัด) มาตั้งแต่ปี 2549 อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะคุณภาพสิ่งแวดล้อมรอบโครงการเหมืองแร่ทองคำ โดยผลการตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่ผ่านมา พบว่า คุณภาพน้ำใต้ดินในบ่อสังเกตการณ์บริเวณท้ายน้ำของโครงการเหมืองแร่ทองคำฯ เมื่อเทียบกับคุณภาพน้ำใต้ดินในบ่อสังเกตการณ์บริเวณเหนือน้ำของโครงการฯ มีค่าโลหะบางชนิดสูงขึ้น ได้แก่ แคดเมียม ตะกั่ว แมงกานีส นิเกิลสารหนู ซีลีเนียม และปรอท โดยในปี พ.ศ. 2558 ประชาชนที่อยู่บริเวณรอบโครงการเหมืองแร่ทองคำฯ ได้ร้องเรียนว่ามีการปนเปื้อนสารไซยาไนด์ในสิ่งแวดล้อมรวมทั้งที่นาของประชาชนที่อยู่ใกล้เคียง
6.ฝุ่นละอองหน้าพระลานยังสูง
สถานการณ์ปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM10) บริเวณเขตควบคุมมลพิษตำบลหน้าพระลาน จังหวัดสระบุรี พบว่ามีความรุนแรงมากในช่วงต้นปี 2558 (เดือนมกราคม และกุมภาพันธ์) และปลายปี 2558 (เดือนพฤศจิกายน และธันวาคม) โดยตรวจพบว่า PM10 สูงเกินมาตรฐานรวมทั้งสิ้น 86 วัน คิดเป็นจำนวนวันที่อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานร้อยละ 72 ของจำนวนวันที่ตรวจวัด ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ และเอกชนในพื้นที่ต้องดำเนินมาตรการที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อให้สามารถควบคุมและลดการระบายฝุ่นละอองจากทุกแหล่งกำเนิดอย่างเคร่งครัดเพื่อให้ฝุ่นละอองในพื้นที่เขตควบคุมมลพิษตำบลหน้าพระลานอยู่ในระดับที่ไม่เป็นอันตรายต่อไป
7. "แม่น้ำตาปี" คุณภาพน้ำดีที่สุด
คพ. ได้สรุปสถานการณ์คุณภาพน้ำผิวดินช่วงเดือนกรกฎาคม - กันยายน 2558 ซึ่งเป็นการตรวจสอบคุณภาพแหล่งน้ำครั้งที่ 3 ( 1 ปี จะมีการตรวจสอบ 4 ครั้ง) โดยจากการตรวจวัดคุณภาพแหล่งน้ำรวมทั้งหมดในการวิเคราะห์และประเมินผลจำนวน 65 แหล่งน้ำทั่วประเทศ จากจุดตรวจวัดคุณภาพน้ำ จำนวน 366 จุด ประเมินดัชนีคุณภาพน้ำแหล่งน้ำผิวดิน (Water Quality Index) พบว่าคุณภาพน้ำอยู่ในเกณฑ์ดีมาก ร้อยละ 2 ของจุดตรวจวัด คือ แม่น้ำตาปีตอนบนเพียงแหล่งน้ำเดียว อยู่ในเกณฑ์ดี ร้อยละ 24 พอใช้ ร้อยละ 43 เสื่อมโทรม ร้อยละ 29 และเสื่อมโทรมมาก ร้อยละ 2
เมื่อเดือนเมษายน 2541 คพ. ได้รับเรื่องร้องเรียนให้ตรวจสอบ โรงแต่งแร่ บริษัท ตะกั่วคอนเซนเตรทส์ (ประเทศไทย) จำกัด ปล่อยให้เกิดการรั่วไหลของบ่อกักเก็บตะกอนหางแร่ลงสู่ห้วยคลิตี้ อ.ทองผาภูมิ จ.กาญจนบุรี ตรวจสอบพบการปนเปื้อนสารตะกั่วในน้ำตะกอนดินท้องน้ำและสัตว์น้ำในลำห้วยคลิตี้จริง ต่อมาในปี 2547 ชาวบ้านคลิตี้ล่างได้ยื่นฟ้อง คพ. ต่อศาลปกครอง และศาลปกคลองตัดสินให้ คพ. กำหนดแผนงาน วิธีการ และดำเนินการฟื้นฟู ตรวจและวิเคราะห์ตัวอย่างน้ำ ดิน พืชผัก และสัตว์น้ำในลำห้วยคลิตี้ให้ครอบคลุมทุกฤดูกาลอย่างน้อยฤดูกาลละ 1 ครั้ง และแจ้งให้ผู้ฟ้องคดีทราบโดยวิธีการเปิดเผย และให้จ่ายค่าเสียหายให้ผู้ฟ้องคดีทั้งยี่สิบสองคน เป็นเงินรายละ 177,199.55บาท ซึ่งได้ดำเนินการไปแล้วเมื่อเดือนมีนาคม 2556 โดยในการดำเนินงานในปัจจุบัน ได้ทำการตวรจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อมบริเวณห้วยคลิตี้ 4ครั้ง/ปี และได้ดำเนินโครงการฟื้นฟูลำห้วยคลิตี้จากการปนเปื้อนสารตะกั่ว จังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างการจัดทำข้อกำหนดการดำเนินงาน และการขออนุญาตใช้พื้นที่จาก 3 หน่วยงาน จากกรมป่าไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และสำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม จังหวัดกาญจนบุรี
9. วิกฤติขยะในทะเลไทย
ประเทศไทยมีขยะทิ้งในทะเลจัดอยู่ในลำดับที่ 6 ของโลก รองจาก จีน อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ เวียดนาม และศรีลังกา ตามลำดับ ขยะพลาสติกและโฟมจึงเป็นปัญหาสำคัญเพราะการย่อยสลายใช้เวลานานกว่า 450 ปี และปัจจุบันประเทศไทยยังมีปัญหาขยะในแหล่งท่องเที่ยวทั้งบนบกและในทะเล หากมีปริมาณขยะที่ไหลลงสู่ทะเล จะส่งผลกระทบต่อปริมาณขยะที่สะสมอยู่ในทะเลให้มีจำนวนมากยิ่งขึ้น ซึ่งล่าสุด คพ. ได้รับมอบหมายให้จัดทำแผนจัดการขยะในแหล่งท่องเที่ยว เพื่อจัดการปัญหาดังกล่าวให้แหล่งท่องเที่ยวมีคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น
เมื่อวันที่ 27 ต.ค.58 เวลาประมาณ 09.00 น. ได้เกิดเหตุพบก้อนน้ำมันจำนวนมากพร้อมกับเศษขยะถูกคลื่นทะเลซัดเข้าสู่ชายหาดตั้งแต่ชายหาดสะพานปลาหัวหินถึงชายหาดเขาตะเกียบเป็นระยะทาง 10กิโลเมตร ส่งผลทำให้นักท่องเที่ยวชาวต่างชาติไม่กล้าลงเล่นน้ำทะเล เพราะคราบน้ำมันจะติดตามร่างกายล้างน้ำออกได้ยาก และหากบางรายมีอาการแพ้จะมีอาการเป็นผื่นคันร่วมด้วย ส่งผลกระทบต่อธุรกิจการท่องเที่ยว จนเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2558 สถานการณ์ได้กลับเข้าสู่สภาวะปกติไม่พบคราบน้ำมันบริเวณชายหาด
ภาพประกอบ : ปิติพร เพรามธุรส