ทีมวิจัยจากศูนย์เชี่ยวชาญด้านกีฏวิทยา (กี-ตะ-วิทยา) ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระบุว่า แมงมุมที่ค้นพบ คือ แมงมุมสันโดษ เมดิเตอร์เรเนียน อยู่ในสกุลลอกโซเซเลส ซึ่งเป็นชนิดที่มีพิษร้ายแรงอันดับต้นๆของโลก เมื่อเทียบกับแมงมุมสายพันธุ์ที่มีพิษอื่นๆ ทีมวิจัยเล่าว่า พบโดยบังเอิญขณะเข้าไปสำรวจภายในถ้ำขนาดเล็ก ยาวประมาณ 25 เมตร ภายในเขตพื้นที่โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริซึ่งอยู่ติดกับเส้นทางรถไฟสายมรณะ ในพื้นที่อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี นี่นับเป็นการค้นพบครั้งแรกในประเทศไทย
จากการสำรวจพบว่ามีอยู่ในถ้ำ มากกว่า 500 ตัว ส่วนมากจะอยู่ในถ้ำลึกแสงสว่างส่องไม่ถึง หรือ ใต้โขดหิน ตามซอกหิน และจะมีการชักใยที่มีลักษณะคล้ายเส้นด้าย แต่ไม่เป็นระเบียบเหมือนกับแมงมุมบ้านที่พบได้ทั่วไป การทราบถึงสถานะและการกระจายตัวของแมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียน ถือว่าเป็นข้อมูลสำคัญและเป็นประโยชน์ในการเฝ้าระวัง และช่วยในการวินิจฉัยอาการของแพทย์ในกรณีที่มีผู้ถูกกัด โดยขณะนี้ยังไม่มีเซรุ่มแก้พิษแมงมุมชนิดนี้
ทำความรู้จัก "แมงมุมสันโดษ เมดิเตอร์เรเนียน"
แมงมุมสันโดษ เมดิเตอร์เรเนียน มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า"ลอกโซเซเลส รูเฟสเซนส์" (Loxosceles rufescens) ส่วนใหญ่จะมีสีเหลืองน้ำตาล ลำตัวของแมงมุมชนิดนี้บางตัวจะมีสีน้ำตาลเข้มมองแล้วคล้ายกับไวโอลิน จึงมีชื่อเรียกอีกอย่าง ว่าแมงมุมไวโอลิน ขนาดตัววัดจากส่วนฐานของเขี้ยวถึงปลายท้อง ยาวประมาณ 7-7.5มิลลิเมตร ความกว้างจากปลายขาซ้ายไปขวาจะกว้าง ประมาณ 2 เซนติเมตร (เท่ากับเหรียญ 1บาท) ลำตัวมีลักษณะแบนเรียวลู่ มีตา 3 คู่ รวม 6 ตา 1คู่อยู่ลำตัวด้านบน อีก 2คู่ขนานกันอยู่ด้านล่าง
การแพร่กระจาย "แมงมุมสันโดษ เมดิเตอร์เรเนียน"
แมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียนมีถิ่นกำเนิดมาจากประเทศในเขตทะเลเมดิเตอร์เรเนียน แต่ในขณะนี้พบว่ามีการแพร่กระจายในหลายประเทศทั่วโลก เช่น สหรัฐฯ, เม็กซิโก, ประเทศในแถบยุโรป และออสเตรเลีย รวมถึงอีกหลายประเทศทางแถบเอเชีย เช่น จีน, ไต้หวัน, เกาหลีใต้ และญี่ปุ่น โดยแมงมุมในสกุลลอกโซเซเลส นี้มีรายงานการพบแล้วมากกว่า 100 ชนิดทั่วโลก แต่มีชนิดนี้ชนิดเดียวที่พบการกระจายตัวได้แล้วทั่วโลก
จุดที่พบ "แมงมุมสันโดษ เมดิเตอร์เรเนียน" ในไทย
ส่วนในประเทศไทย นี้เป็นครั้งแรกที่มีการค้นพบ แมงมุมสันโดษ เมดิเตอร์เรเนียน ที่เป็นแมงมุมชนิดที่มีพิษร้ายแรงที่สำคัญของโลก โดย ทีมนักวิจัยจากศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านกีฏวิทยาฯ ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเป็นผู้ค้นพบ จากการลงพื้นที่ศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพในบริเวณถ้ำภายในพื้นที่โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอัน เนื่องมาจากพระราชดำริฯ อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี เมื่อช่วงปี 2558 ที่ผ่านมา
จากการสำรวจของทีมวิจัย บริเวณโดยรอบและถ้ำอีก 5 ถ้ำบริเวณใกล้เคียงกันทำให้ทราบว่าแมงมุมชนิดนี้มีการกระจายตัวภายในถ้ำที่ค้นพบเท่านั้น ซึ่งเป็นพื้นที่ในเขตทหารที่ประชาชนทั่วไปเข้าไปไม่ได้
นักวิจัย สันนิษฐานว่าแมงมุมชนิดนี้อาจเข้ามาอยู่ในประเทศไทย ตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง ในระหว่างที่มีการขนส่งวัสดุและยุทโธปกรณ์จากญี่ปุ่นมายังไทยโดย เพราะถ้ำนี้ถูกใช้เป็นสถานที่เก็บอุปกรณ์การก่อสร้างเส้นทางรถไฟสายมรณะ เพราะแมงมุมชนิดนี้มีรายงานการพบในประเทศญี่ปุ่นตั้งแต่สมัยก่อนเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2
ส่วนความเสี่ยงต่อการเป็นสัตว์ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นรุกราน (invasive species) หรือความกังวลว่าจะมีการแพร่ระบาดหรือไม่ ทีมนักวิจัยบอกว่า ขณะนี้พบมีแมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียน ประมาณ 500 ตัวในถ้ำภายในพื้นที่โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชฯเท่านั้น แต่ยังไม่ระบาดไปนอกพื้นที่ จากการสำรวจทั้งบริเวณถ้ำที่พบแมงมุม และถ้ำใกล้เคียงอีก 5 ถ้ำในรัศมีประมาณ 20 ตารางกิโลเมตร ยังไม่พบแมงมุมชนิดนี้แต่อย่างใดนอกจากถ้ำที่พบ ทำให้อนุมานได้ว่าแมงมุมยังไม่มีการอพยพนอกพื้นที่
สถิติการถูกกัด
แม้ว่าแมงมุมชนิดนี้จะมีชื่อเสียงในด้านพิษที่รุนแรง แต่ข้อมูลจากงานวิจัยและการเก็บสถิติเป็นเวลากว่า 10 ปีในต่างประเทศ พบว่า คนที่โดนแมงมุมสันโดษ เมดิเตอร์เรเนียนกัด "มีเพียงร้อยละ 10 เท่านั้น ที่เกิดผลรุนแรง" จนต้องได้รับการรักษาทางการแพทย์ โดยส่วนใหญ่แผลที่กัดจะเป็นเพียงตุ่มแดงคล้ายยุงกัดและหายได้เอง แต่ถ้าหากมีอาการรุนแรง ผิวหนังจะอักเสบ เนื้อเยื่อตาย และส่งผลต่อระบบเลือด ทำให้เกร็ดเลือดต่ำ เลือดแข็งตัว ส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นกับคนที่มีภูมิคุ้มกันน้อย เช่นเด็กและคนชรา ในประเทศบราซิลมีรายงานว่าอัตราการตายของคนที่ถูกแมงมุมชนิดนี้กัด ถือได้ว่าต่ำเพียงร้อยละ 0.05 หรือ 47 ราย จากทั้งหมด 91,820 ราย ที่ถูกกัด
แมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียนมีนิสัยตามชื่อ คือสันโดษ ชอบหลบซ่อนตามซอกมุม หากินกลางคืน ไม่มีนิสัยดุร้าย การโดนกัดส่วนใหญ่จะเกิดจากการสัมผัสโดยตรงหรือโดนตัวแมงมุมโดยบังเอิญจากการสวมใส่รองเท้าหรือเสื้อผ้าที่มีแมงมุมเข้าไปอยู่
แมงมุมพิษในประเทศไทย
แมงมุมพิษในประเทศไทยปกติไม่มีอยู่ตามธรรมชาติ แต่มักมีผู้นิยมเลี้ยงสัตว์แปลกๆ นำเข้าแมงมุมพิษ จากต่างประเทศเข้ามา เมื่อมากัดคน จึงเกิดโรคขึ้นมา แบ่งออกเป็น 3 ชนิด คือ
แมงมุมแม่หม้ายดำ
จะมีความยาวประมาณ 1-2 เซนติเมตร มีสีดำ ตัวกลม ที่ท้องจะมีลายเป็นรูปนาฬิกาทรายสีแดง ส่วนตัวผู้จะมีขนาดเล็กกว่าตัวเมียประมาณ 20 เท่า และมีสีน้ำตาล เมื่อถูกกัด พิษจะส่งผลหลักต่อระบบประสาท ส่งผลให้กล้ามเนื้อเกร็งจนเป็นอัมพาต กล้ามเนื้อกระบังลมและกล้ามเนื้อหัวใจหยุดทำงาน เป็นสาเหตุทำให้เสียชีวิต
แมงมุมแม่หม้ายน้ำตาล
ขนาดเล็กว่าแมงมุมแม่หม้ายดำเล็กน้อย มีสีน้ำตาล ตัวกลม ที่ท้องจะมีลายเป็นรูปนาฬิกาทรายสีส้มหรือสีเหลือง และขาเป็นสีน้ำตาลสลับขาว พิษของแมงมุมแม่หม้ายน้ำตาล ส่งผลต่อระบบประสาทมีความรุนแรงกว่าแมงมุมแม่หม้ายดำ 2 เท่าตัว แต่เมื่อกัด มักจะไม่ปล่อยพิษออกมาทั้งหมด ทำให้ผู้ป่วยมักมีอาการเฉพาะบริเวณที่โดนกัด ส่วนใหญ่จะสร้างความเจ็บปวดในบริเวณที่โดนกัดคล้ายถูกผึ้งต่อยเท่านั้น
แมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียน
ลักษณะจะต่างจากแมงมุมแม่ จะมีทรวดทรงที่เรียวกว่า และไม่มีลวดลายบนลำตัว เมื่อถูกกัดพิษของแมงมุมสันโดษสีน้ำตาล จะไปออกฤทธิ์ต่อระบบผิวหนัง และ ทางระบบเลือด แมงมุมชนิดนี้ ยังไม่มีเซรุ่มแก้พิษ ดังนั้นการรักษาจึงเป็นการรักษาแบบประคับประคองตามอาการ
แม้จะมีแมงมุมพิษในประเทศไทยถึง 3 ชนิด แต่ทั้ง 3 ชนิด พบจำนวนไม่มาก โดยเฉพาะแมงมุมสันโดษเมดิเตอร์เรเนียน ที่แม้จะมีการพบในไทย แต่ยังไม่พบการแพร่กระจาย ดังนั้นประชาชนทั่วไปไม่ควรตื่นตระหนก แต่หากถูกแมงมุมกัด ให้สังเกตว่าเป็นแมงมุมชนิดใด หากพบว่ามีอาการรุนแรงให้รีบไปพบแพทย์เพื่อรักษาอาการโดยเร็ว และหากพบและสงสัยว่าจะเป็นแมงมุมพิษ ชนิดใดชนิดหนึ่ง สามารถส่งตัวอย่าง เพื่อตรวจสอบและยืนยันได้ที่ ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านกีฏวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หรือโทร 02-218-5272
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP ประเด็นร้อน
- วิดีโอยอดนิยม
