ความหวังสุดท้าย “คนป้อมมหากาฬ” ขอเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาเมือง

วันนี้ (18 มี.ค. 59) ผู้สื่อข่าวรายงานว่า รูปหล่อจำลองเศียรพ่อแก่ ที่นำดินเผามาขึ้นลวดลายด้วยมือใช้สำหรับงานยกครูในทุกศาสตร์แห่งศิลป์ คือมรดกที่ตกทอดมาสู่รุ่นที่ 4 สำหรับเด็กๆที่เป็นลูกหลานของชุมชนป้อมมหากาฬ การนำดินเผามาขึ้นลวดลายนั้นไม่ใช่เรื่องยาก เพราะเห็นพ่อ แม่ ปู่ ย่า ทำกันมาตั้งแต่จำความได้

เช่นเดียวชายคนนี้ ที่ใช้ฝีมือทำกรงนกแกะสลัก หาเลี้ยงครอบครัวเป็นอาชีพหลัก แม้ยุคสมัยจะเปลี่ยน แต่ชาวบ้านบอกว่า หากต้องการกรงนกที่มีลวดลายละเอียดอ่อน จะเป็นที่รับรู้กันดีในหมู่เซียนนกว่า ชุมชนป้อมมหากาฬจะเป็นแหล่งหลัก ที่พวกเขาจะเดินทางมาหาเลือกซื้อ

ยังไม่นับรวมบ้านไม้โบราณ ทักษะในการผลิตเครื่องปั้นดินเผา และเป็นแหล่งผลิตพลุและดอกไม้ไฟสำคัญ ทั้งหมดเป็นต้นทุนสำคัญทางวัฒนธรรม ที่ทำให้ชาวบ้านที่นี่ ยังรู้สึกเสียดาย หากจะต้องย้ายออก และรื้อบ้านของพวกเขาทำเป็นสวนสาธารณะ

โดยข้อถกเถียงถึงทิศทางการพัฒนาที่ควรจะเป็น ระหว่างชาวบ้านดั่งเดิมกับกรุงเทพฯ ทำให้การไล่รื้อชุมชนที่นี่ ยืดเยื้อมากว่า 24 ปี

ทั้งนี้ แม้ชาวบ้านจะยอมรับว่า สถานะของที่ดินผืนนี้เป็นกรรมสิทธิ์เต็มของกรุงเทพ แต่การปัญหาร่วมกัน ก็เคยมีพัฒนาการไปไกลถึงขั้นเคยลงนามข้อตกลงให้ชาวบ้านใช้ต้นทุนที่มีอยู่ช่วยพัฒนาพื้นที่ให้เป็นแหล่งแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม ควบคู่กับไปกับการพัฒนาเมือง

ถึงจะเป็นเช่นนั้น แต่นายศักดิ์ชัย บุญมา ผู้อำนวยการกองจัดการกรรมสิทธิ์ สำนักการโยธา กรุงเทพฯ ก็ยืนยันว่า ไม่สามารถให้คนที่นั่นอยู่ได้เกินกว่าเดือนพฤษภาคมนี้ เพราะเวลานี้กรุงเทพฯจะต้องปฏิบัติตามผู้ตรวจการแผ่นดินส่งเรื่องมาเร่งรัด ซึ่งหากไม่ทำตาม ก็จะเข้าข่ายละเว้นในหน้าที่

ทั้งนี้การปรับปรุงชุมชนป้อมมหากาฬ ให้เป็นสวนสาธารณะ คือ แผนแม่บทพัฒนาเมืองที่เกิดขึ้นตั้งแต่สมัยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ โดยการไล่รื้อครั้งนี้ ไม่ได้เป็นมติของกรุงเทพฯ ตามที่ปรากฎเป็นข่าว แต่มีพระราชกฤษฎีกาเวนคืนที่ดินชุมชนป้อมมหากาฬเมื่อปี 2535 และคำสั่งของศาลปกครองสูงสุดรองรับ

ขณะที่คนในชุมชนป้อมมหากาฬ ยืนยันว่า พวกเขาจะไม่ปฏิเสธ ให้กรุงเทพฯทำตามหน้าที่ แต่เป็นได้หรือไม่ ที่จะทบทวนให้แบ่งพื้นที่ส่วนหนึ่ง ไว้สำหรับพัฒนาที่นี่ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเรียนรู้ทางประวิติศาสตร์ ควบคู่ไปกับการเดินหน้าตามแผนแม่บทของการพัฒนาเมือง