สะ บ๋าย ดี๋ "จำปาสัก"

"สะ บ๋าย ดี๋" มิตรสหายออนไลน์

ผมเปิด "คอมเมนต์ที่ 36" สัปดาห์นี้ ด้วยคำทักทาย “สวัสดี” เป็นภาษาลาวก็เพราะอยากให้มีกลิ่นอายเล็กน้อยก่อนจะเข้าสู่เรื่องราวที่อยากนำมาเล่าสู่กันฟังในบรรทัดต่อไป

ช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมาผมมีโอกาสได้ไปเยือน "จำปาสัก" แขวงสุดท้าย ใต้สุดของลาว หรือ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว หรือ สปป.ลาว (ปกครองด้วยระบอบสังคมนิยมคอมมิวนิสต์)

การเคลื่อนไหว (ภาษาลาว) ครั้งนี้เป็นการเคลื่อนไหวในลาวครั้งแรกของผมซึ่งไปพร้อมกับคณะผู้เข้าอบรมหลักสูตรผู้บริหารการสื่อสารมวลชนระดับกลาง หรือ บสก. รุ่นที่ 6 จัดโดยสถาบันอิศรา มูลนิธิพัฒนาสื่อมวลชนแห่งประเทศไทย แม้จะใช้เวลาเพียงไม่กี่วันแต่ “จำปาสัก” ก็ช่วยเปิดโลกทัศน์ของผมที่มีต่อเพื่อนบ้านประเทศนี้ได้เป็นอย่างดี

ทว่าเรื่องราวระหว่างอยู่บนรถ ลงมาเดิน และล่องเรือในแม่น้ำ (ภูมิศาสตร์ลาวไม่มีพื้นที่ติดทะเล) อยู่ทางตอนใต้สุดของแผ่นดินลาว หากนำมาสาธยายทั้งหมดก็คงไม่เหมาะกับกาลเทศะ ผมจึงขอรวบรัดตัดความพาทุกคนไปทำความรู้จักดินแดนแห่งนี้ผ่านภาพถ่ายจากสมาร์ทโฟนของผมพร้อมเนื้อหาอย่างย่นย่อละกัน...เป็นอันสรุป

เริ่มจาก “สะพานมิตรภาพลาว-ญี่ปุ่น” จะเรียกว่าเป็น “เส้นเลือดใหญ่” ของการขนส่งภาคพื้นระหว่างไทยกับลาวก็ว่าได้ หากเดินทางผ่านด่านชายแดนไทยลาว ด้าน ต.ช่องเม็ก อ.สิรินธร จ.อุบลราชธานี ตรงตามทางมาก็จะต้องขึ้นสะพานแห่งนี้เพื่อข้ามแม่น้ำโขงอันกว้างใหญ่เข้าสู่ “ปากเซ” เมืองหลวงแขวงจำปาสัก ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์ทางเศรษฐกิจที่สำคัญของลาวใต้เพราะเชื่อมต่อกับไทยและกัมพูชา

เมื่อพูดถึงเส้นทางคมนาคมก็ทำให้มองเชื่อมโยงไปถึง รถไฟความเร็วสูง จีน-ลาว (คุนหมิง-เวียงจันทร์) รวมทั้งข้อคิดจาก ศาสตราจารย์สุรชาติ บำรุงสุข อาจารย์รัฐศาสตร์ จุฬาฯ ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงและยุทธศาสตร์ทหาร เคยแนะนำให้ศึกษาเส้นทางต่าง ๆ ที่เชื่อมภูมิภาคนี้เข้าด้วยกัน เพราะในระยะยาวนี่อาจเป็นโจทย์ใหญ่ด้านความมั่นคงซึ่งเดิมพันด้วยผลประโยชน์มหาศาล!

ออกจากเมืองปากเซ ศูนย์กลางทางการค้าและบริการ ซึ่งมีทั้งตลาดสินค้า โรงแรม ร้านอาหาร สถานที่ท่องเที่ยวยามค่ำคืน รวมทั้งสถานที่ราชการสำคัญ ๆ มาได้ไม่กี่อึดใจจะเห็น “ผืนนา” เขียวขจีตลอดสองข้างทาง สำหรับคนต่างถิ่นอย่างผม ปรับอารมณ์แทบไม่ทัน แต่ “นาข้าวเหนียว” คืออาชีพหลักของคนที่นี่ ส่วนพืชเศรษฐกิจอีกอย่างที่กำลังสร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ คือ “กาแฟ” หลายคนคงเคยได้ยินชื่อ “กาแฟดาว”

คุณบัวลิน วงพะจัน รองเจ้าแขวงจำปาสัก (รับผิดชอบงานด้านวัฒนธรรม) เล่าภาพรวมให้ฟังว่า ตอนนี้เศรษฐกิจ การค้า การลงทุนกำลังขยายตัว ประเทศที่เข้ามาลงทุนมากที่สุด 3 อันดับแรก ได้แก่ มาเลเซีย เวียดนาม และไทย ตามลำดับ

จำปาสัก ไม่เพียงเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ แต่ยังโดดเด่นเรื่องแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติและแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม ภาพที่เห็นนี้คือน้ำตกที่ใหญ่ที่สุดในเอเซียอาคเนย์ “น้ำตกคอนพะเพ็ง” เจ้าของฉายา “ไนแองการ่าแห่งเอเชีย” จริง ๆ แล้วจะเรียกน้ำตกก็เรียกไม่เต็มปากเพราะส่วนตัวคิดว่าเหมือนเป็น “แก่ง” มากกว่า

ถ้าไม่ใช่ฤดูน้ำหลาก (ทำให้น้ำมีสีอิฐ) เขาเล่าว่าสีของน้ำจะคล้ายไข่มุก นี่จึงเป็นที่มาของอีกนามเรียกขานว่าเป็น ไข่มุกแห่งลุ่มน้ำโขง

สิ่งที่เคียงคู่กับธรรมชาติอันยิ่งใหญ่ คือ ตำนานเล่าขาน “ต้นไม้มณีโคตร” คือเครื่องยืนยัน แต่ต้นไม้เก่าแก่ที่ยืนตระหง่านบนแก่งหินอย่างไม่แยแสความเกรี้ยวกราดของกระแสน้ำอันเชี่ยวกรากได้โค่นล้มลงไปด้วยน้ำมือธรรมชาติ (ฝนตกต่อเนื่อง ลมพายุ และอายุต้นไม้) เมื่อหลายปีก่อน ซากต้นไม้มณีโคตรถูกนำมาเก็บไว้เพื่อสืบสานตำนานความศักดิ์สิทธิ์

อีกสถานที่สำคัญของจำปาสัก คือ ปราสาทหินวัดพู โบราณสถานที่ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมแห่งที่ 2 ของลาว นับเป็นแหล่งอารยธรรมที่ทรงคุณค่าและมากมายด้วยความเชื่อความศรัทธา

เท่าที่ทราบในพื้นที่ดังกล่าวจะไม่อนุญาตให้นำรถโดยสารขนาดใหญ่เข้าไปในพื้นที่ หรือด้วยความเข้มงวดของกฎหมายนี่เองที่ทำให้แหล่งท่องเที่ยวแห่งนี้อยู่เคียงคู่กับท้องถิ่นและธรรมชาติจนได้รับการยกย่อง

รองเจ้าแขวงจำปาสัก บอกว่า เราไม่อาจปฏิเสธการพัฒนา ขณะเดียวกันก็นำมาซึ่งความท้าทาย 2 ประการ คือ การ “พัฒนาบุคลากร” ให้ทันต่อความต้องการในการพัฒนา และการรักษา “เมืองสีเขียว” ที่สะอาด สงบ มีสเน่ห์ และสู่ชุมชนอย่างยั่งยืน โดยของดีที่มีอยู่ไม่สูญเสียไป

นับเป็นความท้าทายที่ต้องติดตามว่า “ลาว” จะขยับหรือปรับตัวเพื่อรับมือกับกระแสทุนที่เข้ามากับการรักษาวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าเอาไว้ในยุคโลกไร้ (เส้น) พรมแดนและการยื้อแย่งทรัพยากรอย่างที่เป็นอยู่ทุกวันนี้และดูท่าจะรุนแรงมากยิ่งขึ้นในอนาคต

มอง “จำปาสัก” รู้จักผ่านเลนส์ครั้งนี้ หวังว่ามิตรสหายออนไลน์จะรู้จักบ้านเมืองแห่งนี้มากยิ่งขึ้น

“จำปาสัก เราขอขอบ ใจ๋ เจ้าหลาย ๆ เด้อ” หากมีโอกาสจะแวะไปเยี่ยมเยือนอีกแน่นอน