ภูมิ หมายถึง “แผ่นดิน” , พล หมายถึง“พลัง” , พลังแห่งแผ่นดิน คือ “ภูมิพล” เป็นความหมายของพระนามของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช “ในหลวง” ของปวงชนชาวไทย ซึ่งสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี พระราชมารดา ทรงมุ่งมั่นที่จะให้พระองค์ทรงทำประโยชน์เพื่อแผ่นดิน ตั้งแต่ทรงพระเยาว์
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช เสด็จพระราชสมภพในราชสกุลมหิดล ราชวงศ์จักรี ณ โรงพยาบาลเมาต์ออเบิร์น เมืองเคมบริดจ์ รัฐแมสซาชูเชตส์ ประเทศสหรัฐอเมริกา เมื่อวันจันทร์ เดือนอ้าย ขึ้น 12 ค่ำ ปีเถาะ นพศก จุลศักราช 1289 ตรงกับวันที่ 5 ธันวาคม พุทธศักราช 2470 ขณะพระบรมราชชนกและพระบรมราชชนนีกำลังทรงศึกษาวิชาการอยู่ที่นั่น
ทรงเป็นพระโอรสพระองค์ที่ 3 ใน สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก และสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี มีพระเชษฐภคินีและสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช 2 พระองค์ คือ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ และพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล
พุทธศักราช 2475 เมื่อทรงเจริญพระชนมายุได้สี่พรรษา ทรงเข้าศึกษาที่โรงเรียนมาแตร์เดอีวิทยาลัย จนถึงเดือนพฤษภาคม 2476 จึงเสด็จไปประทับ ณ เมืองโลซาน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ พร้อมด้วยพระบรมราชชนนี พระเชษฐภคินี และสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช เพื่อการศึกษา และพระพลานามัยของสมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช
จากนั้นทรงเข้าศึกษาต่อชั้นประถมศึกษา ณ โรงเรียนเมียร์มองต์ เมืองโลซาน ในเดือนกันยายน 2477 ทรงศึกษาวิชาภาษาฝรั่งเศส ภาษาเยอรมัน และภาษาอังกฤษ แล้วทรงเข้าชั้นมัธยมศึกษา ณ โรงเรียนแห่งใหม่ของซืออีส โรมองด์ หรือ เอกอล นูแวล เดอ ลา ซืออีส โรมองด์ เมืองแชลลี-ซูร์-โลซาน ประเทศฝรั่งเศส เมื่อพุทธศักราช 2488 ทรงรับประกาศนียบัตรทางอักษรศาสตร์ จากโรงเรียนยิมนาส คลาซีค กังโตนาล แล้วทรงเข้าศึกษาต่อ ณ มหาวิทยาลัยโลซาน แผนกวิทยาศาสตร์
เมื่อพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอานันทมหิดล สมเด็จพระบรมเชษฐาธิราช เสด็จขึ้นครองราชสมบัติเป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 8 แห่งราชวงศ์จักรี พระองค์ท่านก็ได้รับการสถาปนาฐานันดรศักดิ์เป็น "สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภูมิพลอดุลเดช" เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม พุทธศักราช 2478
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นครองราชย์สืบราชสันตติวงศ์ ในวันที่ 9 มิถุนายน 2489 หลังพระบาทสมเด็จพระปรเมนทร มหาอานันทมหิดล เสด็จสวรรคต อย่างกระทันหัน ณ พระที่นั่งบรมพิมาน ภายในพระบรมมหาราชวัง โดยรัฐสภาลงมติเป็นเอกฉันท์อัญเชิญพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชเสด็จขึ้นครองราชย์สืบราชสันตติวงศ์ต่อไป ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ลำดับที่ 9 แห่งราชวงศ์จักรี จนถึงขณะนี้ ถือเป็นพระมหากษัตริย์ที่ครองราชย์นานที่สุดในโลก และยาวนานที่สุดในประเทศไทย
หลังจากนั้นพระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินกลับไปศึกษาต่อ ณ มหาวิทยาลัยโลซาน สาขาสังคมศาสตร์ นิติศาสตร์ และรัฐศาสตร์ จนจบการศึกษา โดยทรงหมั้นกับหม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ กิติยากร เมื่อวันที่ 19 กรกฎาคม 2492 และเสด็จพระราชดำเนินนิวัตพระนครในปีถัดมา
ต่อมาวันที่ 28 เมษายน 2493 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงประกอบพระราชพิธีราชาภิเษกสมรสกับหม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ กิติยากร ณ พระตำหนักสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ภายในวังสระปทุม ซึ่งในการพระราชพิธีราชาภิเษกสมรสนี้ มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้สถาปนาหม่อมราชวงศ์สิริกิติ์ กิติยากร ขึ้นเป็น สมเด็จพระราชินีสิริกิติ์
วันที่ 5 พฤษภาคม พุทธศักราช 2493 พระราชพิธีบรมราชาภิเษกตามแบบอย่างโบราณราชประเพณีจัดขึ้น ณ พระที่นั่งไพศาลทักษิณ เฉลิมพระปรมาภิไธย ตามที่จารึกในพระสุพรรณบัฏว่า พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามมินทราธิราช บรมนาถบพิตร พระราชทานพระปฐมบรมราชโองการว่า "เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม" โอกาสนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า โปรดกระหม่อม ให้ประกาศสถาปนาเฉลิมพระเกียรติยศสมเด็จพระราชินีสิริกิติ์ ขึ้นเป็น สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
ราชธรรม 10 หรือ ทศพิศราชธรรม คือ จริยวัตร 10 ประการที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงยึดถือมาตลอด 70 ปีในการครองราชย์ของพระองค์ เป็นคุณธรรมประจำตนของผู้ปกครองบ้านเมือง ให้มีความเป็นไปโดยธรรมและยังประโยชน์สุขให้เกิดแก่ประชาชน
“พระเสโธที่หลั่งไหล” มิอาจเทียบน้ำพระราชหฤทัยของพระองค์ที่ทรงเผื่อแผ่ถึงประชาราษฎร์ให้สงบร่มเย็นทั่วประเทศ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเป็นพระมหากษัตริย์ที่ทรงงานอย่างทุ่มเท โดยเอาประชาชนเป็นที่ตั้งอยู่สม่ำเสมอ ทรงเยี่ยมเยียนช่วยเหลือราษฎร ผู้ตกทุกข์ได้ยากอย่างไม่ทรงเหน็ดเหนื่อย ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นพระราชดำริของพระองค์ ที่ได้รับการทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย รางวัลความสำเร็จสูงสุดด้านการพัฒนามนุษย์จากสำนักงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ/ได้เหรียญรางวัลผู้นำโลกด้านทรัพย์สินทางปัญญา จากองค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก โดยทรงเป็นผู้นำโลกคนแรกที่องค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลกทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายเหรียญรางวัลดังกล่าว และยังทรงได้รับรางวัลนักวิทยาศาสตร์ดินเพื่อมนุษยธรรม เป็นพระองค์แรกของโลก จากสหภาพวิทยาศาสตร์ทางดินนานาชาติ// ไม่รวมกับรางวัลอื่นๆ และสิทธิบัตรสิ่งประดิษฐ์อีกมากมายที่พระองค์ทรงคิดค้นขึ้นเพื่อยังประโยชน์ให้กับประชาชนคนไทย นอกจากนี้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเป็นผู้ที่ได้รับการทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายปริญญากิตติมศักดิ์มากเป็นสถิติโลกถึง 136 ฉบับ
ในส่วนของพระพลานามัย พระองค์ทรงมีอาการประชวรเรื้อรังในส่วนของพระหทัยเต้นผิดปกติ จากการได้รับเชื้อ ไมโครพลาสมา ราวปี 2530 ระหว่างเสด็จพระราชดำเนินไปเยี่ยมประชาชนที่อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ คณะแพทย์ไม่อาจถวายการรักษาให้หายขาดได้ เพียงถวายพระโอสถประคองพระอาการมาตลอด โดยหลังเดือนกันยายน 2552 พระองค์เริ่มมีพระอาการประชวร จึงต้องเสด็จพระราชดำเนินแปรพระราชฐานจากพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน ไปโรงพยาบาลศิริราช อันเนื่องมาจากโรคไข้หวัดและพระปัปฝาสะอักเสบ หลังจากนั้นสำนักพระราชวังได้ออกประกาศ ฉบับที่ 1 วันที่ 3 ตุลาคม 2557 ระบุว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระอาการ พระปรอทสูง ติดเชื้อในกระแสพระโลหิต มีความเปลี่ยนแปลงในอัตราการเต้นของพระหทัย คณะแพทย์จึงกราบทูลเชิญเสด็จพระราชดำเนินไปประทับที่โรงพยาบาลศิริราชอีกครั้ง ก่อนจะแปรพระราชฐานไปประทับที่วังไกลกังวลในวันที่ 10 พฤษภาคม 2558 และกลับมาประทับที่โรงพยาบาลศิริราชวันที่ 31 พฤษภาคม 2558 จนกระทั่งปัจจุบัน
70 ปีสำหรับความทุ่มเท 70 ปี สำหรับน้ำพระราชหฤทัยของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ปวงประชามิอาจลืมในหลวง ผู้ทรงตราตรึงในดวงหทัยปวงประชาราษฎร์