ไขข้อสงสัย “ข้าวเลียนแบบ หรือ ข้าวปลอม ?”

เมื่อเดือน ส.ค.59 สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย ระบุว่า ช่วงครึ่งปีแรกของปี 2559 ไทยสามารถส่งออกข้าวมากสุดเป็นอันดับ 1 ของโลก ส่งออกข้าวได้กว่า 4,990,000 ตัน  มากกว่าแชมป์เก่าอย่างอินเดียที่ส่งออกได้ 4,760,000 ตัน รวมถึงเวียดนามที่ส่งออกได้ 2,660,000 ตัน (อ่านข่าว : ข่าวดี! ไทยครองแชมป์ส่งออกข้าวอันดับ 1 ของโลกแซงอินเดีย )

ส่วนข่าวเกี่ยวกับข้าวปลอมที่เมื่อเร็วๆ นี้ สำนักข่าวบีบีซี นำเสนอว่าข้าวจากไนจีเรียเป็นข้าวปลอมทำมาจากพลาสติก จนล่าสุดนำไปตรวจสอบและออกมาบอกว่า "ข้าวไนจีเรีย" ไม่ใช่ข้าวปลอมจากพลาสติก แต่เป็นข้าวเสีย-ติดเชื้อแบคทีเรีย

จากกรณีนี้ รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก็ได้โพสต์เฟซบุ๊กส่วนตัว ว่า “ข้าวปลอมจากพลาสติก ไม่มีครับ มีแต่ข่าวลือ”

เพื่อไขข้อสงสัยกับคำว่า “ข้าวปลอม - ข้าวเลียนแบบ -ข้าวติดเชื้อแบคทีเรีย” มีความแตกต่างกันอย่างไร ทีมนิวมีเดียพีพีทีวี จึงขอหยิบประเด็นนี้มาอธิบายให้ฟังกันผ่านการสัมภาษณ์ รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์

“ข้าวปลอม” ที่ทำจากพลาสติก มีคนแชร์เกี่ยวกับเรื่องนี้เยอะมาก แต่ก็ยังไม่เคยเจอกับตัว หรือได้เห็นกันจริงๆ ซึ่งเรื่องข้าว คนไทยให้ความสนใจเพราะเป็นเรื่องใกล้ตัว ที่เราต้องบริโภคกันทุกวัน รศ.ดร.เจษฎา ย้ำเรื่องข้าวที่ทำจากพลาสติกไม่มีจริง ก่อนอธิบายเพิ่มเติมว่า สิ่งที่เห็นบ่อย คือ “ข้าวปลอมปน” หมายความว่า ผู้ค้านำข้าวสายพันธุ์อื่นๆ มาผสมกับข้าวหอมมะลิ แล้วขายในราคาข้าวหอมมะลิซึ่งมีราคาสูง เมื่อผู้บริโภคนำไปหุง จะได้ข้าวที่มีรสชาติแปลกๆ มีทั้งข้าวที่แข็งผสมกับข้าวที่เม็ดนิ่ม

ส่วน “ข้าวเลียนแบบ” อันนี้ไม่เรียกว่า “ข้าวปลอม” เนื่องจากเป็นการนำเม็ดข้าวที่หัก ไม่สวยเต็มเม็ด มาเข้าสู่กระบวนการขึ้นรูปให้เป็นเม็ดข้าวที่สวยเต็มเม็ด โดยผสมเม็ดข้าวที่หักกับแป้งแล้วเข้าสู่กระบวนการขึ้นรูปเม็ดข้าว ซึ่งการทำข้าวเลียนแบบนี้เกิดขึ้นมานับ 10 ปี ที่ประเทศจีน โดยมีการขายถาดขึ้นรูปเม็ดข้าวกันอย่างแพร่หลาย การทำข้าวเลียนแบบนี้มีส่วนผสมของเม็ดข้าวจริง และแป้งต่างๆ สามารถบริโภคได้ แม้มีคุณค่าทางอาหารน้อยกว่าข้าวจริงๆ ทั้งยังมีราคาที่ถูกกว่า

สุดท้ายคือ “ข้าวติดเชื้อแบคทีเรีย” จากข่าวของบีบีซี ที่ระบุไปก่อนหน้านี้ รศ.ดร.เจษฎา กล่าวว่า ข้าวเป็นอาหารที่มีความแห้งสูง ในขณะที่เชื้อโรคต่างๆ ต้องการความชื้น ซึ่งกรณีข้าวที่มีเชื้อแบคทีเรียปนเปื้อน ไม่สามารถสังเกตเห็นด้วยตาเปล่า ไม่เหมือนกับเชื้อราที่จะเห็นได้ชัดเจน และจากข่าวของบีบีซีก็ไม่ได้ระบุว่า เชื้อแบคทีเรียที่ปนเปื้อนมากับข้าวจากไนจีเรียมีปริมาณมากน้อยเพียงใด

อย่างไรก็ตาม รศ.ดร.เจษฎา กล่าวว่า เชื้อแบคทีเรียที่ปนเปื้อนมากับข้าวตามข่าวไม่ได้ระบุว่าเป็นเชื้อแบคทีเรียสายพันธุ์ไหน หากเป็นเชื้อแบคทีเรียทั่วๆ ไป สามารถฆ่าได้ด้วยความร้อนใกล้ๆ 100 องศา ซึ่งใช้ในการประกอบอาหารหรือหุงข้าวอยู่แล้ว

อ่านถึงต้องนี้ก็ขอย้ำอีกครั้งว่า “ข้าวปลอม” ที่มีการส่งต่อกันบ่อยๆ ในสื่อสังคมออนไลน์ว่าทำจากพลาสติก ขณะนี้ไม่มีและยังไม่เคยเห็น ส่วน “ข้าวเลียนแบบ” มีการทำเป็นเรื่องปกติที่ประเทศจีน เนื่องจากมีราคาถูก และสามารถบริโภคได้ ขณะที่คุณค่าทางอาหารก็ย่อมน้อยกว่าข้าวจริงอย่างแน่นอน