รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และนักสื่อสารวิทยาศาสตร์ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก แสดงความกังวลถึงสถานการณ์การปนเปื้อนในแม่น้ำสาย อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย โดยระบุว่า
1. จากการตรวจวัดคุณภาพน้ำของกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พบปริมาณ "สารหนู" ในแม่น้ำสายสูงกว่าค่ามาตรฐาน (0.01 มิลลิกรัม/ลิตร) ถึง 25–28 เท่า วัดได้สูงถึงประมาณ 0.25–0.284 มิลลิกรัม/ลิตร
และยังพบสาร "ตะกั่ว" เกินมาตรฐานในบางจุด เช่น บริเวณบ้านหัวฝาย และสะพานมิตรภาพแม่น้ำสายแห่งที่ 2
2. นอกจากนี้ยังเกิดภาวะ "น้ำขุ่นข้น" สีน้ำตาลแดง มีตะกอนโคลนสูงถึง 14,000 NTU จนส่งผลกระทบต่อระบบประปา โดยช่วงต้นเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา ความขุ่นและสารปนเปื้อนที่เกินขีดความสามารถในการกรอง ทำให้การประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) สาขาแม่สาย ต้องหยุดผลิตน้ำประปาชั่วคราว กระทบประชาชน 14 หมู่บ้านใน ต.แม่สาย และ ต.เวียงพางคำ
อย่างไรก็ตาม ล่าสุด ความขุ่นและค่าสารหนู บริเวณจุดสูบน้ำดิบ ลดระดับลงจนสามารถกลับมาผลิตน้ำประปาได้ตามปกติแล้ว แต่ยังคงต้องเฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยง 5 ตำบลอย่างใกล้ชิด
3. ผลวิจัยทางนิติวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม จากมหาวิทยาลัยนเรศวร ระบุว่า สารหนูในแม่น้ำสาย มีสัดส่วนที่มาจากกิจกรรมเหมืองแร่ต้นน้ำในฝั่งประเทศเมียนมา (รัฐฉาน) ประมาณ 27–38% ขณะนี้ รัฐบาลไทย โดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติฯ และกระทรวงการต่างประเทศ กำลังเร่งรวบรวมหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพื่อใช้เจรจาระดับทวิภาคีกับทางการเมียนมา ในการควบคุมและหยุดการปล่อยมลพิษข้ามพรมแดน
4. สารหนู (Arsenic) เป็นโลหะหนักที่มีความเป็นพิษสูง แม้ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น และไม่มีรสชาติ แต่หากเข้าสู่ร่างกายผ่านการดื่มกิน การใช้น้ำปนเปื้อนประกอบอาหาร หรือการสัมผัสโดยตรง จะก่อให้เกิดผลเสีย ดังนี้
4.1 พิษเฉียบพลัน
หากได้รับในปริมาณมากในคราวเดียว จะทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องรุนแรง ท้องเสีย ชาตามปลายมือปลายเท้า กล้ามเนื้อเป็นตะคริว และอาจรุนแรงถึงขั้นระบบไหลเวียนโลหิตล้มเหลว
4.2 พิษสะสมเรื้อรัง เกิดความเสี่ยงระยะยาว
- โรคผิวหนัง : เกิดอาการผิวหนังหนาตัวเป็นปื้นแข็ง (Hyperkeratosis) โดยเฉพาะบริเวณฝ่ามือและฝ่าเท้า รวมถึงสีผิวเปลี่ยนแปลงเป็นจุดด่างดำสลับขาว (โรคไข้ดำ)
- โรคมะเร็ง : สารหนูจัดเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ การสะสมในระยะยาวเพิ่มความเสี่ยงต่อ มะเร็งผิวหนัง มะเร็งปอด มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ มะเร็งตับ และมะเร็งไต
- ระบบประสาทและหลอดเลือด : ส่งผลให้ปลายประสาทอักเสบ ชา อ่อนแรง และทำให้หลอดเลือดส่วนปลายตีบตัน (Blackfoot disease) ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะเนื้อตายได้
5. กรณีนี้ผลกระทบต่อการดำรงชีพของประชาชน ที่จะขาดแคลนน้ำสะอาดสำหรับอุปโภคบริโภค ต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายในการซื้อน้ำดื่มบรรจุขวด รวมถึงความกังวลในการใช้น้ำรดพืชผลทางการเกษตร
สารหนูและตะกั่ว ยังส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เพราะไม่สลายตัวตามธรรมชาติ แต่จะตกตะกอนสะสมอยู่ที่พื้นท้องน้ำ เมื่อแพลงก์ตอน พืชน้ำ และสัตว์หน้าดินดูดซับเข้าไป สารพิษจะถูกส่งต่อและสะสมเข้มข้นขึ้นในตัวปลา กุ้ง หอย และสัตว์น้ำอื่นๆ ซึ่งเป็นแหล่งอาหารของคนในท้องถิ่น และหากเกษตรกรสูบน้ำจากแม่น้ำสาย ที่มีตะกอนโลหะหนักเข้าสู่พื้นที่นาข้าว หรือสวนผลไม้ สารหนูจะตกค้างสะสมในชั้นดิน ทำให้ดินเสื่อมคุณภาพ และพืชผลอาจดูดซึมสารพิษเข้าไปสะสมในเมล็ดข้าวหรือผลผลิตได้
6. สำหรับประชาชนในพื้นที่ ควรหลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแม่น้ำสายมาใช้อุปโภคบริโภคโดยตรง
สำหรับน้ำดื่ม และน้ำประกอบอาหารควรใช้น้ำดื่มบรรจุขวดที่ได้มาตรฐาน หรือน้ำจากแหล่งที่หน่วยงานสาธารณสุขตรวจยืนยันความปลอดภัยแล้วเท่านั้น รวมถึงติดตามประกาศแจ้งเตือนคุณภาพน้ำในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP สังคม
- วิดีโอยอดนิยม
