การพระราชพิธีพระบรมศพของพระมหากษัตริย์ ยึดถือคติตามไตรภูมิกถา การประดิษฐาน พระบรมศพฯ บนพระเมรุมาศ เปรียบเสมือนเขาพระสุเมรุ ล้อมรอบด้วยเขาสัตตบริภัณฑ์ และเมื่อจุติลงมายังมนุษย์โลกเป็นสมมุติเทพ จากนั้นเมื่อสวรรคตจึงตั้งพระบรมศพบนพระเมรุมาศ เพื่อเป็นการส่งดวงพระวิญญาณสู่สรวงสวรรค์ หรือ เขาพระสุเมรุดังเดิม และพระเมรุมาศ เป็นสิ่งก่อสร้างที่สร้างขึ้นเพื่อเทิดพระเกียรติ และแสดงความอาลัยแด่เจ้านายชั้นสูงพระองค์นั้นเป็นวาระสุดท้าย
ทั้งนี้ความเชื่อเรื่องเขาพระสุเมรุ ปรากฏอยู่ในไตรภูมิ เป็นเรื่องของภูมิจักรวาล มีลักษณะเป็นที่อยู่ของเทวดา ตีนเขาเป็นป่าหิมพานต์ อนึ่งจาก ความคิดนี้จึงได้จำลองพระเมรุมาศ เป็นเสมือนเขาพระสุเมรุและสัตบริภัณฑ์เพื่อส่ง เสด็จสู่ทิพยวิมาน โดยสถานที่ประกอบพิธีเดิมนั้นมักเรียกกันว่า ทุ่งพระเมรุ ซึ่งปัจจุบัน คือ ท้องสนามหลวง