“ท้องสนามหลวง” เดิมมีชื่อเรียกว่า “ทุ่งพระเมรุ”

ท้องสนามหลวง เดิมใช้ประโยชน์ในครั้งแรก คือ งานพระเมรุพระบรมอัฐิพระชนก แห่งรัชกาลที่ 1 ต่อจากนั้นใช้เป็นสถานที่เพื่อถวายพระเพลิงพระบรมศพพระเจ้าแผ่นดินและพระบรมวงศานุวงศ์มาโดยตลอด จนประชาชนต่างเรียกพื้นที่บริเวณดังกล่าวนี้ว่า ทุ่งพระเมรุ ต่อมา พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อเรียกจาก  ทุ่งพระเมรุ เป็น ท้องสนามหลวง ดังปรากฏในประกาศระบุว่า

“ที่ท้องนาหน้าวัดมหาธาตุนั้น คนอ้างการซึ่งนาน ๆ มีครั้งหนึ่งแลเป็นการอวมงคล มาเรียกเป็นชื่อตำบลว่า ‘ทุ่งพระเมรุ’ นั้นหาชอบไม่ ตั้งแต่นี้สืบไปที่ท้องนาหน้าวัดมหาธาตุนั้น ให้เรียกว่า ‘ท้องสนามหลวง’ ”

ทั้งนี้จึงใช้ชื่อเรียกว่า ท้องสนามหลวง  ตั้งแต่เมื่อ พ.ศ.2398 เป็นต้นมา แต่ก่อนนั้น พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ทำนาที่สนามหลวง เพื่อเป็นการแสดงให้นานาประเทศเห็นว่า เมืองไทยบริบูรณ์ด้วยข้าวปลาอาหาร มีไร่นาไปจนใกล้ ๆ พระบรมมหาราชวัง และประเทศไทยเอาใจใส่ในการสะสมเสบียงอาหารไว้เป็นกำลังของบ้านเมือง

โดยในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 โปรดเกล้าฯ ให้ประกอบพระราชพิธีพืชมงคล พิธีพิรุณศาสตร์มีกำแพงแล้วล้อมรอบ และบริเวณข้างในสร้างหอพระพุทธรูปสำคัญเป็นที่ประดิษฐานพระสำหรับพิธี สำหรับการพิธีมีพลับพลาที่ทำการพระราชพิธี โดยมีหอดักลมลงที่พลับพลาสำหรับทอดพระเนตรการทำนา และข้างพลับพลามีโรงละครสำหรับเล่นบวงสรวง ส่วนด้านเหนือมีพลับพลาน้อยสร้างบนกำแพงแก้วสำหรับประทับทอดพระเนตรการทำนาในท้องทุ่ง และนอกกำแพงแก้วยังมีฉางสำหรับใส่ข้าวที่ได้จากการปลูกข้าว

ขณะที่ ต่อมา ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้ขยายท้องสนามหลวงจากเดิม และรื้อพลับพลาที่สร้างในรัชกาลก่อนๆ เพราะหมดความจำเป็นที่จะต้องทำนา และได้ใช้สนามหลวงเป็นที่ประกอบพิธีสำคัญ เช่น การฉลองพระนครครบ 100 ปี จนถึงในสมัยรัชกาลที่ 6 ทรงใช้เป็นสนามแข่งม้าและสนามกอล์ฟ

ปัจจุบัน ท้องสนามหลวง ถูกใช้เป็นที่ประกอบพระราชพิธีสำคัญต่าง ๆ เช่น พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ , สมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครบ 200 ปี พระราชพิธีกาญจนาภิเษก พ.ศ.2539 รวมทั้งงานพระเมรุมาศและพระเมรุของพระบรมวงศานุวงศ์ตั้งแต่สมเด็จเจ้าฟ้าขึ้นไป และล่าสุดขณะนี้ ถูกใช้เป็นที่ตั้งพระเมรุมาศ เพื่อประกอบพระราชพิธีออกพระเมรุมาศ ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

ขอบคุณข้อมูลจาก : “สารานุกรมเสรี”

ขอบคุณภาพจาก : http://www.skyscrapercity.com/showthread.php?p=130132387