ครูเปรียบเสมือนเรือจ้าง บนโลกที่เปลี่ยนไปในยุคปัจจุบัน

วันครูตรงกับวันที่ 16 มกราคม ของทุกๆ ปี ซึ่งจุดประสงค์ในการมีวันครูนั้น เพื่อให้นักเรียนได้ระลึกถึงพระคุณของแม่พิมพ์ พ่อพิมพ์ของชาติ ที่ได้อบรมสั่งสอนเรามาตั้งแต่เล็ก ทำให้เราเป็นคนดี แต่ในยุคสมัยที่เปลี่ยนไปการเรียนการสอนย่อมเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา จากอดีตที่สอนตามห้องเรียนขนาดกลางไปถึงใหญ่ แต่ตอนนี้ต้องกลายเป็นการสอนในห้องกรอบสี่เหลี่ยมเล็กๆ ผ่านสัญญาณอินเตอร์เนต หลังเกิดสถานการณ์โควิดที่แพร่ระบาด ทำให้ต้องปรับการเรียนการสอน เพื่อป้องกันการติดเชื้อ

และจากสถานการณ์โควิดที่เกิดขึ้นตลอดระยะ 2 ปีที่ผ่านมา ทำให้การศึกษา หาความรู้เปลี่ยนไป ครู-อาจารย์ จึงเป็นบุคคลที่สำคัญอย่างมากในวงการการศึกษา ทั้งในด้านวิชาการ และประสบการณ์

ผศ.ดร.นันทพร วงษ์เชษฐาอาจารย์ประจำสาขาวิชาบริหารการสื่อสาร คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เปิดใจกับพีพีทีวี ออนไลน์ ว่า ความแตกต่างของการเรียนการสอนตั้งแต่สถานการณ์โควิดเกิดขึ้นกับเรามา 2 ปีเต็ม ทำให้รูปแบบการดำเนินชีวิตเปลี่ยนไปไม่ใช่แค่การใส่แมสก์ ล้างมือ เว้นระยะห่าง แต่มันได้สร้างบาดแผลลึกในสังคมแม้แต่ระบบการศึกษาของไทย ที่กระเทือนไปทุกระดับชั้น การเรียนออนไลน์ ที่ดูเหมือนจะง่ายเพราะไม่ต้องเสียเวลาเข้าห้องเรียน แต่ผลลัพธ์ที่ได้อาจไม่ได้เป็นดั่งหวัง ครู-อาจารย์ต้องปรับตัวพัฒนาทักษะ ต้องเก่งขึ้น ต้องเรียนรู้เรื่องเทคโนโลยีให้มากขึ้น และต้องทำให้ได้

นอกจากนี้ในส่วนของนักเรียน-นักศึกษา ก็เครียดสะสมต่างก็ต้องเยียวยาจิตใจกันและกัน ให้มันผ่านพ้นช่วงวิกฤตไปให้ได้ เพราะเด็กบางคนไม่มีคอมพิวเตอร์ เด็กบางคนมีคอมพิวเตอร์ไม่มีกล้อง เด็กบางคนไม่มีคอมพิวเตอร์

อ.นันทพร บอกว่า อยากให้นึกตามว่าถ้าเด็กนักเรียนดูต้องเรียนผ่านมือถือ ความรู้สึกเครียดต่อกัน พาวเวอร์พอยท์จากมือถือ เขาเห็นอะไร แล้วเขาต้องจ้องสิ่งนั้น 2-3 ชม. เขาจะสามารถเข้าใจการเรียนได้อย่างไร เพราะฉะนั้นถามว่าเครียดเพราะฉะนั้นถามว่าเครียดใครเครียด ต้องบอกว่าเครียดทั้ง 2 ฝ่าย แล้วทั้ง 2 ฝ่ายก็ไม่ได้มีเวลาแบ่งปัน เราต้องเยียวยาหัวใจให้กัน เพื่อให้มันผ่านไป

“ต้องขอกว่าเรือจ้างก็ทุกข์ อาจารย์เกือบทั้งหมดที่เราพูดคุยกัน อยากสอนตัวเป็นๆเพราะเรามองตา นศ.เราสามารถรู้ได้ว่า เขาเข้าใจหรือไม่เข้าใจ เขากำลังงงหรือเปล่าหยุดก็หยุดไม่ได้ การสอนแบบ face to face คือการสื่อสารที่มีประสิทธิผลมากที่สุด”

อ.นันทพร มองว่าการสอนในปัจจุบัน ถามว่าพลิกเปลี่ยนหรือไม่ ยอมรับว่าพลิกมาก จากเรือจ้างพายเรือ ต้องเปลี่ยนเป็นเรือด่วนเจ้าพระยา เรือติดเทอร์โบ หากเปรียบเทียบ สมัยก่อนพึ่งพิงครูเยอะ เพราะเด็กนักเรียนไม่มีแหล่งความรู้อื่น ครูจึงถูกเคารพยกย่องและมีค่ามาก แต่ในวันนี้หลายอย่างหาได้ทาง internet จึงไม่จำเป็นต้องพึ่งพิงองค์ความรู้ เพราะฉะนั้นสิ่งที่ครูจะต้องปรับ ก็คือจะต้องสอนในสิ่งที่ internet ให้ไม่ได้ เช่น สอนให้เกิดการถกเถียง discussion สอนให้เกิดการอภิปราย สอนให้คิดเป็น สอนให้เกิดการเชื่อมต่อองค์ความรู้ต่างๆ ที่ internet ให้ไม่ได้

สุดท้ายอาจารย์นันทพร ทิ้งท้ายในครู ว่า ครูคือคนที่ปลูกป่า ปลูกต้นไม้เล็กๆ ต้นนั้น หลายๆ ต้น เข้มแข็ง กล้าแกร่ง แล้วกลายเป็นป่า ป่านั้นก็กลายเป็นที่ๆ ให้ร่มเงาให้ออกซิเจนให้คุณประโยชน์แก่คนรุ่นต่อๆ ไป

ด้าน ดร.มานะ ตรีรยาภิวัฒน์ รองอธิการบดีฝ่ายกิจการนักศึกษา ม.หอการค้าไทย เปิดมุมมองของครู-อาจารย์ในยุคปัจจุบัน ว่า ในเรื่องขององค์ความรู้ ในอดีตครูเปรียบเสมือนองค์ความรู้ให้กับเด็กนักเรียน แต่ตอนนี้ครูต้องมีการปรับเปลี่ยน ต้องปรับบทบาท เสมือนเป็นโค้ชชิ่ง หรือเป็นไกด์ไลน์ให้กับเด็ก การที่ครูจะใช้ไม้แข็ง ไม่ว่าจะเป็นการลงโทษเด็กด้วยการตี ดั่งคำโบราณที่ว่า “ไม้เรียวสร้างเด็กได้” ตอนนี้ใช้กับเด็กยุคใหม่ไม่ได้แล้ว เราอาจต้องใช้ไม้นวม ใช้ความเข้าใจมากขึ้นเมื่อโลกเปลี่ยนวิธีการสอนต้องมีการปรับให้เด็กมีความเข้าใจมากขึ้น ต้องใช้การสื่อสารมากขึ้น เพื่อให้เด็กเข้าหา เข้ามาปรึกษาได้มากกว่า

เมื่อถามว่าปัจจุบัน ครูเปรียบเสมือนเรือจ้าง หรือไม่ อ.มานะ ให้มุมมองแนวคิดว่า ทุกวันนี้ครูบางคนยังเป็นเรือจ้างหรือไม่ เด็กนักเรียนในยุคนี้สามารถแยกได้ว่าครูที่พวกเขาศึกษาเล่าเรียนอยู่ เป็นครูตั้งใจสอนมากน้อยแค่ไหน โดยไม่ต้องอะไรเหมือนเมื่อก่อน วันนี้ขึ้นอยู่กับครูเองว่าทำหน้าที่บทบาท แบบไหน

“ปัจจุบันต้องแยกว่าเด็กมีความหลากหลาย มีเงื่อนไขในชีวิตที่ต่างกัน บางคนอยากได้ใบปริญญา เพื่อไปทำอย่างอื่น แน่นอนว่าเขาอาจเลือกบางวิชาที่ผ่านไปได้ง่าย แต่ถ้าบางคนมีเป้าหมายที่ชัดเจนว่าอยากจะประกอบวิชาชีพนี้ แม้จะเป็นวิชาที่ยากหน่อย เขาอยากเรียนเพื่อต่อเสริมความรู้” อาจารย์ มานะ กล่าวถึงประเด็นการเลือกเรียนวิชาของเด็กในตอนนี้ ที่ตอนนี้มีความหลากหลาย และไม่ควรเหมารวมว่าเป็นกันทุกคน