ผิดปกติ! นักวิชาการตั้งข้อสังเกต ตึก สตง. ถล่ม ย้ำต้องเช็กทุกปัจจัย

จากเหตุอาคารสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ที่ถล่มลงมาหลังเหตุการณ์แผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 28 มี.ค.ที่ผ่านมา เป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตและได้รับบาดเจ็บจำนวนมากนั้น ดร.อมร พิมานมาศ อาจารย์คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในฐานะนายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทย แสดงความเห็นถึงกรณีดังกล่าวในรายการเปิดโต๊ะข่าว PPTV HD36 โดยระบุว่า เหตุการณ์นี้มีหลายปัจจัย

ช่างภาพพีพีทีวี

ในเรื่องคุณภาพวัสดุก่อสร้าง มีทั้งคอนกรีต เหล็กเสริม จะต้องมีคุณลักษณะเฉพาะ คือ มีความเหนียว เพราะเวลาแผ่นดินไหวจะทำให้อาคารสะบัดตัวไปมา ต้องรองรับการโยกตัวได้ ถ้าไม่เหนียวจะขาด แต่อาคารหลังนี้ก็มีเหตุอื่น ๆ ประกอบอีก ดังนั้น ต้องรอการพิสูจน์โดยเก็บตัวอย่างไม่ว่าจะเป็นคอนกรีต เหล็ก แม้กระทั่งตัวต่อเหล็กในเหล็ก และต้องเก็บซากปูนที่ถล่มไปแล้ว และซากที่เหลือที่ยังไม่ถล่มไปทั้งหมดด้วย

ดร.อมร กล่าวต่อว่า ถ้าวัสดุไม่ได้คุณภาพ เช่น มีการใส่สารเคมีบางอย่างทำให้เปราะ ถึงจะเพิ่มความแข็งได้แต่จะไปลดความเหนียว ซึ่งแผ่นดินไหวเราต้องการความเหนียวเป็นหลัก ส่วนคุณสมบัติขนาดตัวบั้ง เป็นเรื่องของการยึดเกาะ ถ้ามีบั้งที่ได้คุณภาพ เหล็กกับคอนกรีตจะยึดเกาะกัน แต่ถ้าไม่ได้คุณภาพ เหล็กจะรูดจากคอนกรีตได้ ก็จะทำให้เกิดการถล่มได้

ทั้งนี้ ตึกที่ถล่มไปนั้นออกแบบและก่อสร้างตั้งแต่ปี 2562 ซึ่งกฎกระทรวงแผ่นดินไหวมีตั้งแต่ปี 2550 เรามีมาตรฐานออกแบบต้านแผ่นดินไหว ฉะนั้น ถ้าออกแบบอย่างถูกต้อง อาจจะแตกร้าวได้ในระหว่างแผ่นดินไหว แต่ไม่ควรถล่มไปแบบนั้น ซึ่งถือเป็นเรื่องที่เกินความคาดหมายในมุมมองวิศวกรอย่างตน แสดงว่าต้องมีความผิดปกติอะไรบางอย่างของตึกนี้ แต่ก็ยังมีเรื่องของแรงกระทำของตัวตึก เพราะแผ่นดินไหวแรงจริง และเรื่องรูปร่างโครงสร้างของตัวตึกเอง มีหลายปัจจัยที่เกิดการกระทำร่วมกันแล้วทำให้เกิดการถล่มขึ้น

ซึ่งถึงแม้จะมีแรงกระทำเท่า ๆ กันจากแผ่นดินไหวทุกตึก แต่ตึกสูงเตี้ยการสั่นสะเทือนจะไม่เท่ากัน อย่างที่ผ่านมาบ้านหลังเล็ก ๆ ไม่ได้รับผลกระทบเลย ไปกระทบกับตึกสูงส่วนใหญ่ และยังมีปัจจัยบางอย่างที่ว่าชั้นดินอ่อนของ กทม. มีพลังขยายแผ่นดินไหวได้ และทำให้ตึกสูงขยับตัวจังหวะเดียวกับดิน เรียกว่า สั่นแบบเข้าจังหวะกัน จึงเกิดการสั่นพ้องและแรงขึ้น ต้องเอาไปพิจารณาด้วย ตนไม่อยากตัดประเด็นใดทิ้งไปเพราะจะทำให้ภาพไม่ชัด

ส่วนสมมติฐานของสาเหตุการถล่ม นายอมร กล่าวว่า มี 4-5 ข้อ

1. มีข้อสังเกตว่ารูปร่างของตึกมีความไม่ปกติ เช่น เสาชั้นล่างที่ดูชะลูดมาก รวมทั้งตำแหน่งของต่อมรับน้ำหนักมีการเยื้องไปด้านหลังของอาคาร
2. การเกิดการสั่นไหวไปด้วยกัน
3. วัสดุที่คุยกันไปแล้ว
4. ตึกนี้หยุดสั่นแล้ว แต่มีเครนอยู่บนตึกที่ยังไม่หยุดสั่น จึงไม่แน่ใจว่าเครนไปกระตุ้นให้ตึกพังหรือไม่
5. การออกแบบนั้นถูกต้องไหม เพราะการออกแบบอาคารสูงเป็นเรื่องซับซ้อน ต้องได้วิศวกรที่มีคุณภาพ และถ้ามีแบบที่ถูกต้อง การก่อสร้างนั้นทำตามแบบหรือไม่

และอาจมีประเด็นอื่นอีก เช่น ฐานรากทรุดหรือยุบไหม ตนจึงบอกว่าเรื่องนี้ซับซ้อนพอสมควรและต้องมองทุกประเด็นเท่า ๆ กัน

รายการเปิดโต๊ะข่าว

ดร.อมร กล่าวต่อว่า ทั้งนี้ การทำแบบทางวิศวกรรมโครงสร้างเป็นเรื่องวิชาชีพ แต่ข้าราชการหรือคนที่มีอำนาจอนุมัติเขาก็ตรวจตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร ตรวจด้านกายภาพตึก ส่วนรายละเอียดด้านความรุนแรงของโครงสร้างเป็นเรื่องวิชาชีพ เป็นหน้าที่ของวิศวกรที่ออกแบบ ส่วนภาพที่มีเสาแตกจากวิดีโอ มีจุดที่เกิดการวิบัติ 4 จุดหลัก ถ้ารู้ว่าจุดไหนเป็นจุดแรกก็จะหาคำตอบเจอ

ซึ่งที่เจอ คือ เสาชั้นล่างหักออกมา เสาชั้นบนหักออกมา พื้นชั้นบนเฉือนทะลุผ่านเสาตกกระแทกเป็นทอด ๆ และจุดที่ตัวปล่องลิฟต์ยุบลงมาก่อน เป็นจุดที่น่าสนใจมาก เพราะปล่องลิฟต์ควรเป็นจุดที่แข็งที่สุดของอาคารแล้วมันยุบลงมาได้อย่างไร ซึ่งที่ตนพูดมา ถ้าจุดใดจุดหนึ่งเกิด จะเป็น First Domino ให้ทั้งตึกตกลงมาเป็นทอด ๆ ได้ทั้งหมด

ซึ่งเสาต้นหนึ่งสามารถทำให้ตึกถล่มทั้งตึกได้โดยแผ่นดินไหว เพราะเสามันรับแรงไว้ถ้าถูกทำลาย แรงก็ส่งไปเสาต้นอื่น เสาต้นอื่นก็รับแรงอยู่แล้วมันก็พังต่อเหมือนโดมิโนหนึ่งตัวก็ล้มได้เลย ในทางวิศวกรรมเรียกว่า การวิบัติแบบต่อเนื่อง

โดยแผ่นดินไหวที่ผ่านมานั้นรุนแรงมาก ต้องทบทวนการออกกฎหมายควบคุมตึกตามมาตรฐานว่า แรงที่เราใช้ในการออกแบบจะเอาอยู่ไหม สำหรับแผ่นดินไหวในอนาคต เพราะเรื่องนี้ยังอยู่กับเราไปเรื่อย ๆ และรอยเลื่อนนี้ยาวมาก ซึ่งมันอาจเกิดได้อีก และอาจจะใกล้ กทม. มากกว่าเดิม เพราะรอบนี้ห่างไปประมาณพันกิโลเมตร

ฉะนั้น ถ้าเกิดในโซนใต้ แรงเท่าเดิมหรือมากกว่า แล้วใกล้เรามากกว่าเดิมก็เป็นความเสี่ยงมาก ถึงได้บอกว่าดินที่ กทม. ไม่ธรรมดา ระยะพันกิโลฯ ถ้าเป็นที่อื่น คลื่นจากจุดเกิดเหตุมาถึง กทม. ไม่ควรเหลือคลื่นแล้ว แต่พอมาเจอดินที่นี่ ทำให้กระพือขึ้นอีกรอบแล้วไปเขย่าตึกสูงได้พอดี สิ่งเดียวที่ทำได้ คือ ต้องทำให้อาคารแข็งแรง ไม่ว่าจะอาคารเก่าหรืออาคารใหม่ ซึ่งอาคารเก่าควรประเมินว่ามีความสามารถในการรับแผ่นดินไหวเท่าไหร่

ดร.อมร กล่าวต่อว่า วัสดุเหล็กจากจีนเข้ามาในไทยเยอะมาก ทำให้อุตสาหกรรมเหล็กของไทยมีปัญหา ซึ่งการเข้ามาเยอะก็ต้องดูคุณภาพเพราะสุดท้ายคนไทยเป็นผู้อยู่อาศัย หากมีปัญหาที่เหล็กจริง แล้วเหล็กนี้ได้ใช้กับที่อื่นอีกไหมในไทย ก็เป็นประเด็นได้ทั้งหมด ขอฝากรัฐบาลให้ดูเรื่องนี้อย่างจริงจัง

อย่างไรก็ตาม ได้มีการพยายามไล่เหตุการณ์ว่าจุดใดเกิดเป็นจุดแรก โดยเอาวิดีโอหลายมุมมาประกอบกัน และดูในวินาทีเดียวกัน ซึ่งถ้าเจอก็จะเป็นต้นตอว่าควรไปโฟกัสเรื่องอะไรต่อไป