รู้จัก "นิตยภัต" หรือ เงินเดือนพระ แต่ละตำแหน่งได้รับเท่าไร?

นิตยัต อาจถูกเรียกสั้นๆ ให้เข้าใจง่ายว่า เงินประจำเดือนของพระสงฆ์ แท้จริงคือ ค่าภัตตาหารที่ถวายแก่พระสังฆาธิการ พระสมณศักดิ์ พระเปรียญธรรม 9 ประโยค และพระเลขานุการ ซึ่งได้รับเป็นประจำทุกปี เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติศาสนกิจ ด้านการบริหาร การปกครอง การศาสนศึกษา การเผยแผ่พระพุทธศาสนา และด้านสาธารณูปการ

โดยที่ผ่านมามีการปรับปรุงอัตรานิตยภัตให้เหมาะสมกับสภาวะของเศรษฐกิจและสังคม ซึ่งจะได้รับการอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี (ครม.)

Magnific/mrsiraphol

ในอดีต นิตยภัต คือ ค่าภัตตาหารที่พระมหากษัตริย์ถวายแก่พระภิกษุ สามเณรเป็นนิตย์ สมัยก่อนพระมหากษัตริย์ จะทรงมีพระราชศรัทธาถวาย ภัตตาหาร อัฐบริขาร และพระราชทานเบี้ยหวัดเป็นรายปีแก่พระสงฆ์ ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก โปรดให้ยุบเลิกเบี้ยหวัดรายปี เปลี่ยนเป็นเบี้ยหวัดรายเดือนแทน

ซึ่งในสมัยรัชกาลที่ 1 และรัชกาลที่ 2 การถวายภัตตาหารเป็นสํารับ ๆ เช้าและ เพลทุกวัน และทุก 3 วันพระในหนึ่งเดือน แต่ไม่ปรากฏว่าพระสงฆ์ที่ได้ รับนิตยภัตนั้นเป็นพระสงฆ์ประเภทใดบ้าง ที่แน่นอนคือพระสงฆ์ที่ได้รับที่ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์และพระพิธีธรรม หรือที่เรียก “พระจตุเวท” หรือ “พระจตุรเวท” คือพระสงฆ์ที่ได้รับนิมนต์ให้มาสวดจตุรเวทที่หอพระศาสตราคม ในพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ในพระบรมมหาราชวัง ทุกวันพระตลอดปีจนถึง ปัจจุบัน โดยแยกเป็น 4 ประเภท คือ

1. สํารับพระสงฆ์ฉัน 3 วันพระ 60 สํารับ ๆ ละ 1 เฟื้อง 1 สลึง
2. สํารับพระสงฆ์สวดพระจตุเวท (ปัจจุบันเรียกจตุรเวท คือ พระพิธีธรรม) 3 วันพระ 14 สํารับ ๆ ละ 1 เฟื้อง 1 สลึง
3. สํารับพระสงฆ์หม้อเพล 60 สํารับ ๆ ละ 1 เฟื้อง 1 สลึง
4. สํารับพระสงฆ์นิตยภัต 1,200 สํารับ ๆ ละ 1 เฟื้อง 1 สลึง

ส่วนการจ่ายนิตยภัตเป็นเงินมาปรากฏหลักฐานในรัชกาลที่ 3 จ.ศ. 1190 (พ.ศ. 2371) โดยเมื่อพระราชทานสมณศักดิ์แก่พระสงฆ์รูปใดแล้ว ก็พระราชทาน นิตยภัตและกําหนดอัตรานิตยภัตไว้ด้วย ดังนี้

1. สมเด็จพระสังฆราช 5 ตําลึง
2. สมเด็จพระพนรัตน์ 5 ตําลึง
3. กรมหมื่นนุชิตชิโนรส 5 ตําลึง
4. พระพรหมมุนี 5 ตําลึง
5. พระพุทธโฆษา 5 ตําลึง
6. พระพิมลธรรม 4 ตําลึง 3 บาท
7. พระธรรมอุดม 4 ตําลึง 3 บาท

ลดหลั่นลงมาตามลําดับจนถึงพระเปรียญตรีและพระครูสัญญาบัตร 1 ตําลึง 2 บาท จนถึงรัชกาลที่ 4 จ.ศ. 1256 ตรงกับ พ.ศ. 2433 จึงได้มี การปรับปรุงอัตรานิตยภัต ดังนี้

1. พระราชาคณะชั้นสมเด็จ อัตรา 2 ตําลึง
2. พระราชาคณะชั้นรองสมเด็จ อัตรา 6 ตําลึง

ลดหลั่นลงมาจนถึงต่ําสุดพระเปรียญตรี 1 ตําลึง 2 บาท

กระทั่งสมัยรัชกาลที่ 6 พ.ศ.2467 ได้มีการปรับปรุงอัตรานิตยภัตทุกอัตรา โดยเฉพาะตําแหน่งสมเด็จพระราชาคณะชั้นสุพรรณบัฏและพระราชาคณะ ชั้นหิรัญบัฏ ที่ได้รับการสถาปนาก่อน พ.ศ. 2459 นอกจากจะได้รับนิตยภัต ตามอัตราที่ทรงกําหนดแล้ว ยังได้รับค่าข้าวสารอีกเดือนละ 1 บาท ส่วนผู้ที่ ได้รับการสถาปนาหลัง พ.ศ. 2459ไม่ได้รับค่าข้าวสาร

และ รัฐบาลยังมีการจัดสรรเงินงบประมาณ ถวายเป็นนิตยภัต แก่พระสังฆาธิการ พระสมณศักดิ์ พระเปรียญธรรม 9 ประโยค และพระเลขานุการ ซึ่งได้รับ เป็นประจําทุกปีเพื่อสนับสนุนการปฏิบัติศาสนกิจ ด้านการบริหาร การปกครอง การศาสนศึกษา การเผยแผ่พระพุทธศาสนา และด้านสาธารณูปการโดยปรับปรุง อัตรานิตยภัตให้เหมาะสมกับสภาวะของเศรษฐกิจและสังคม

Magnific/user6370240

นิตยภัต 2568 พระสงฆ์แต่ละตำแหน่งได้รับเท่าไร?

ปัจจุบัน ได้มีการกำหนดบัญชีอัตรานิตยภัต พระสมณศักดิ์ พระสังฆาธิการ เลขานุการ เปรียญธรรม 9 ประโยค และพระอธิการ ไว้ในคู่มือปฏิบัติงานนิตยภัต ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่เดือน เมษายน 2554 เป็นต้นมา โดยกำหนดจ่ายนิตยภัตแก่พระสงฆ์ ดังนี้

1. สมเด็จพระสังฆราชเจ้า ได้รับนิตยภัต 37,700 บาท
2. สมเด็จพระสังฆราช ได้รับนิตยภัต 34,200 บาท
3. ผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ได้รับนิตยภัต 30,800 บาท
4. สมเด็จพระราชาคณะ ได้รับนิตยภัต 27,400 บาท
5. กรรมการมหาเถรสมาคม ได้รับนิตยภัต 23,900 บาท
6. เจ้าคณะใหญ่หนต่าง ๆ (ม/ธ) ได้รับนิตยภัต 20,900 บาท
7. พระราชาคณะเจ้าคณะรองชั้นหิรัญบัฏ (รองสมเด็จพระราชาคณะ) ได้รับนิตยภัต 20,500 บาท
8. เจ้าคณะภาค ได้รับนิตยภัต 17,100 บาท
9. แม่กองบาลี ได้รับนิตยภัต 17,100 บาท
10. แม่กองธรรม ได้รับนิตยภัต 17,100 บาท
11. รองเจ้าคณะภาค ได้รับนิตยภัต 13,700 บาท
12. เจ้าคณะจังหวัด ได้รับนิตยภัต 10,300 บาท
13. เลขานุการสมเด็จพระสังฆราช ได้รับนิตยภัต 10,300 บาท

พระราชาคณะ

14. พระราชาคณะเจ้าคณะรองชั้นสัญญาบัตร ได้รับนิตยภัต 13,700 บาท
15. พระราชาคณะชั้นธรรม ได้รับนิตยภัต 13,700 บาท
16. พระราชาคณะชั้นเทพ ได้รับนิตยภัต 10,300 บาท
17. พระราชาคณะเจ้าคณะจังหวัด ได้รับนิตยภัต 10,300 บาท
18. พระราชาคณะชั้นราช ได้รับนิตยภัต 6,900 บาท
19. พระราชาคณะปลัดขวา ได้รับนิตยภัต 5,500 บาท
20. พระราชาคณะปลัดซ้าย ได้รับนิตยภัต 5,500 บาท
21. พระราชาคณะปลัดกลาง ได้รับนิตยภัต 5,500 บาท
22. พระราชาคณะชั้นสามัญ ป.ธ.9 ได้รับนิตยภัต 5,500 บาท
23. พระราชาคณะชั้นสามัญ ป.ธ.7-8 ได้รับนิตยภัต 5,200 บาท
24. พระราชาคณะชั้นสามัญ ป.ธ.5-6 ได้รับนิตยภัต 4,800 บาท
25. พระราชาคณะชั้นสามัญ เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นเอก ได้รับนิตยภัต 4,800 บาท
26. 26.พระราชาคณะชั้นสามัญ ป.ธ.4 รองเจ้าคณะจังหวัด ได้รับนิตยภัต 4,500 บาท
27. พระราชาคณะชั้นสามัญ เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นโท ได้รับนิตยภัต 4,500 บาท
28. พระราชาคณะชั้นสามัญ ป.ธ.3 ได้รับนิตยภัต 4,100 บาท
29. พระราชาคณะชั้นสามัญยก ฝ่ายวิปัสสนาธุระ ได้รับนิตยภัต 4,100 บาท
30. พระราชาคณะชั้นสามัญยก (เจ้าคณะอําเภอ) ได้รับนิตยภัต 4,100 บาท
31. พระราชาคณะชั้นสามัญ เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นตรี ได้รับนิตยภัต 4,100 บาท
32. พระเปรียญธรรม 9 ประโยค ได้รับนิตยภัต 4,100 บาท
33. พระคณาจารย์เอก ได้รับนิตยภัต 4,100 บาท
34. พระราชาคณะชั้นสามัญยก ได้รับนิตยภัต 3,800 บาท
35. พระครูปลัดชั้นเอกของสมเด็จพระราชาคณะ ได้รับนิตยภัต 3,800 บาท
36. พระคณาจารย์โท ได้รับนิตยภัต 3,800 บาท

Magnific/EyeEm

พระครูสัญญาบัตร

37. พระครูสัญญาบัตร / เจ้าคณะอําเภอ ชั้นพิเศษ ได้รับนิตยภัต 3,800 บาท
38. พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นเอก ได้รับนิตยภัต 3,800 บาท
39. เลขานุการเจ้าคณะใหญ่หนต่าง ๆ (มหานิกาย/ธรรมยุต) ได้รับนิตยภัต 3,800 บาท
40. พระครูสัญญาบัตร | เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นโท ได้รับนิตยภัต 3,400 บาท
41. พระครูสัญญาบัตร เจ้าคณะอําเภอชั้นเอก ได้รับนิตยภัต 3,400 บาท
42. พระครูสัญญาบัตร ผู้ช่วยเจ้าอาวาส พระอารามหลวงชั้นพิเศษ ได้รับนิตยภัต 3,400 บาท
43. พระครูสัญญาบัตร เทียบเท่าผู้ช่วยเจ้าอาวาส พระอารามหลวงชั้นพิเศษ ได้รับนิตยภัต 3,400 บาท
44. พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าอาวาส พระอารามหลวงชั้นเอก ได้รับนิตยภัต 3,400 บาท
45. เลขานุการเจ้าคณะภาค ได้รับนิตยภัต 3,400 บาท
46. พระครูปลัดรองสมเด็จพระราชาคณะ ชั้นหิรัณยบัฏ ได้รับนิตยภัต 3,400 บาท
47. พระครูสัญญาบัตร เจ้าคณะอําเภอชั้นโท / พระสังฆาธิการ เจ้าคณะอําเภอ ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
48. พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นตรี ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
49. พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าอาวาส พระอารามหลวงชั้นโท ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
50. พระครูสัญญาบัตร ผู้ช่วยเจ้าอาวาส พระอารามหลวงชั้นเอก ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
51. พระครูสัญญาบัตร เทียบเท่าผู้ช่วยเจ้าอาวาส พระอารามหลวงชั้นเอก ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
52. พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าคณะอําเภอชั้นเอก ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
53. พระครูสัญญาบัตร เจ้าคณะตําบลชั้นเอก ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
54. เลขานุการรองเจ้าคณะภาค ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
55. เลขานุการเจ้าคณะจังหวัด ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
56. พระครูปลัดของเทียบรองสมเด็จพระราชาคณะ ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
57. พระครูฐานานุกรมของสมเด็จพระสังฆราช ชั้นเอก ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
58. พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าคณะอําเภอชั้นโท/ พระสังฆาธิการ รองเจ้าคณะอําเภอ ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
59. พระครูสัญญาบัตร เจ้าคณะตําบลชั้นโท ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
60. พระครูสัญญาบัตร ผู้ช่วยเจ้าอาวาส พระอารามหลวงชั้นโท ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
61. พระครูสัญญาบัตร เทียบเท่าผู้ช่วยเจ้าอาวาส พระอารามหลวงชั้นโท ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
62. พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสวัดราษฎร์ชั้นเอก ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
63. พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าอาวาส พระอารามหลวงชั้นตรี ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
64. พระครูฐานานุกรมของสมเด็จพระสังฆราช ชั้นโท ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
65. พระครูปลัดของพระราชาคณะชั้นธรรม ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
66. เลขานุการรองเจ้าคณะจังหวัด ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
67. พระครูสัญญาบัตร เจ้าคณะตําบล ชั้นตรี ได้รับนิตยภัต 2,500 บาท
68. พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสวัดราษฎร์ ชั้นโท หรือฝ่ายวิปัสสนา ได้รับนิตยภัต 2,500 บาท
69. เจ้าอธิการ (เจ้าคณะตําบลที่ไม่เป็น พระครูสัญญาบัตร) ได้รับนิตยภัต 2,500 บาท
70. พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสวัดราษฎร์ ชั้นตรี ได้รับนิตยภัต 2,200 บาท
71. เลขานุการเจ้าคณะอําเภอ ได้รับนิตยภัต 2,200 บาท
72. พระครูสัญญาบัตร รองเจ้าอาวาสวัดราษฎร์ (รจร.) ได้รับนิตยภัต 1,800 บาท
73. พระครูสัญญาบัตร ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดราษฎร์ (ผจร.) ได้รับนิตยภัต 1,800 บาท
74. เลขานุการรองเจ้าคณะอําเภอ ได้รับนิตยภัต 1,800 บาท
75. พระอธิการ (เจ้าอาวาสวัดราษฏร์ ที่ไม่เป็นพระครูสัญญาบัตร) ได้รับนิตยภัต 1,800 บาท
76. เลขานุการเจ้าคณะตําบล ได้รับนิตยภัต 1,200 บาท

นิตยภัตพิเศษตามพระบรมราชโองการ ในรัชกาลก่อน

1. พระปริต (พระสวดพระพุทธมนต์ ซึ่งเป็นเครื่องป้องกันสรรพอุปัทวันตราย) วัดชนะสงคราม รวม 20 รูป ได้รับนิตยภัต 1,800 บาท
2. พระพิธีธรรม ประจําวัดต่าง ๆ รวม 10 วัด วัดละ 4 รูป ได้รับนิตยภัต 1,800 บาท
3. พระอันดับประจําวัดจุฑาทิศธรรมสภา จังหวัดชลบุรี รวม 5 รูป ได้รับนิตยภัต 1,800 บาท

อัตรานิตยภัตบรรพชิตจีนนิกาย และบรรพชิตอนัมนิกาย

1. เจ้าคณะใหญ่จีนนิกาย / เจ้าคณะใหญ่อนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 10,300 บาท
2. รองเจ้าคณะใหญ่จีนนิกาย / รองเจ้าคณะใหญ่อนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 4,500 บาท
3. ผู้ช่วยเจ้าคณะใหญ่ฝ่ายขวาจีนนิกาย / ผู้ช่วยเจ้าคณะใหญ่ฝ่ายขวาอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
4. ผู้ช่วยเจ้าคณะใหญ่ฝ่ายซ้ายจีนนิกาย / ผู้ช่วยเจ้าคณะใหญ่ฝ่ายซ้ายอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท
5. ปลัดขวาจีนนิกาย / ปลัดขวาอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
6. ปลัดซ้ายจีนนิกาย / ปลัดซ้ายอนัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,700 บาท
7. รองปลัดขวาจีนนิกาย / รองปลัดขวาอัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,500 บาท
8. รองปลัดซ้ายจีนนิกาย / รองปลัดซ้ายอัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,500 บาท
9. ผู้ช่วยปลัดขวาจีนนิกาย / ผู้ช่วยปลัดขวาอัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,200 บาท
10. ผู้ช่วยปลัดซ้ายจีนนิกาย / ผู้ช่วยปลัดซ้ายอัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 2,200 บาท
11. เลขานุการเจ้าคณะใหญ่จีนนิกาย / เลขานุการเจ้าคณะใหญ่อัมนิกาย ได้รับนิตยภัต 3,100 บาท