ในสถานการณ์การปะทะไทย-กัมพูชา สังคมอาจคาดหวังให้การสู้รบสิ้นสุดลงได้โดยเร็ว โดยเฉพาะเมื่อเราอาจมองว่า ศักยภาพในทางทหารของไทยเหนือกว่าอริราชศัตรูในหลายด้าน ๆ แต่ความเป็นจริงยุทธการต่าง ๆ ไม่ได้ง่ายดายเหมือนเล่นเกม
มันจึงเป็นเรื่องที่เราควรทำความเข้าใจ ในสิ่งที่เรียกว่า “ความฝืดในสนามรบ” (Friction of War) ซึ่งเป็นแนวคิดจาก คาร์ล ฟอน เคลาเซอวิตซ์ นายพลชาวเยอรมันปรัสเซีย บิดาแห่งวิชาการยุทธสมัยใหม่ ผู้เขียนตำราสงคราม "ว่าด้วยสงคราม" (On War) ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของหลักการทหารและยุทธศาสตร์ในปัจจุบัน
เคลาเซวิตซ์อธิบายว่า "ความฝืด" คือ "แรงเพียงอย่างเดียวที่ทำให้การดำเนินการที่ดูง่ายดายในกระดาษกลับกลายเป็นเรื่องยาก" มันคือผลรวมขององค์ประกอบที่ไม่แน่นอน, ไม่สามารถคาดการณ์ได้, และไม่สามารถควบคุมได้ทั้งหมดที่เข้ามารบกวนแผนการรบที่ดีที่สุด ในขณะที่ในเกม ทุกอย่างเป็นระบบอัตโนมัติและเชื่อฟังคำสั่ง
เขาบอกว่า ในสนามรบจริงถูกครอบงำด้วยปัจจัยเหล่านี้
หมอกควันแห่งสงคราม (The Fog of War)
ในเกม คุณเห็นแผนที่เกือบทั้งหมด ในสงครามจริง ผู้บัญชาการอยู่ภายใต้ "หมอกควันแห่งสงคราม" คือสภาวะที่ไม่มีใครมีความรู้ที่สมบูรณ์เกี่ยวกับสถานการณ์
ข้อมูลไม่ครบถ้วน รายงานอาจล่าช้า ไม่ถูกต้อง หรือได้รับอิทธิพลจากความตื่นตระหนก
การสื่อสารล้มเหลว วิทยุขัดข้อง ถูกดักฟัง หรือแบตเตอรี่หมดในช่วงเวลาสำคัญที่สุด
การตัดสินใจภายใต้ความกดดัน: ผู้บัญชาการต้องตัดสินใจอย่างรวดเร็วภายใต้ความเสี่ยงต่อชีวิต ซึ่งมักเป็นวินาทีที่ความตื่นตระหนกเข้าครอบงำตรรกะ
ความผิดพลาดของมนุษย์ (Human Error)
หุ่นยนต์ในเกมจะทำตามสคริปต์ แต่ทหารเป็นมนุษย์ที่เหนื่อยล้า, หวาดกลัว, และขาดสมาธิ
ความล้มเหลวทางจิตใจ ความเครียดจากการถูกยิงทำให้ทหารยิงพลาดเป้าหมาย หรือลังเลที่จะปฏิบัติตามคำสั่ง
ความเหนื่อยล้า การอดนอนและการเดินทัพทำให้เกิดความผิดพลาดง่าย ๆ เช่น การอ่านแผนที่ผิดพลาด หรือการละเลยการบำรุงรักษาอาวุธ
ปัญหาทางเทคนิคและการส่งกำลังบำรุง (Logistics and Technical Problems)
ในเกม คุณคลิก "สร้าง" ทรัพยากรก็มา แต่ในสงครามจริง โลจิสติกส์คือหัวใจของความฝืด
ความท้าทายของเสบียง น้ำมันเชื้อเพลิงหมดก่อนถึงจุดหมาย อะไหล่สำรองไม่ถึงแนวหน้าเนื่องจากถนนถูกทำลาย
ผลกระทบจากสภาพอากาศ ฝนตกหนักเปลี่ยนถนนให้เป็นโคลนตม ทำให้ยานพาหนะติดหล่ม และทำให้ความเร็วในการรุกถูกลดลงเหลือศูนย์
เครื่องมือที่ทำงานล้มเหลว ปืนติดขัด เครื่องยนต์ดับ หรือเทคโนโลยีล้ำสมัยที่กลับใช้งานไม่ได้เมื่ออยู่ภายใต้สภาพสนามรบที่สกปรก
น้ำหนักของความสูญเสีย แรงเสียดทานทางจริยธรรม นอกเหนือจากปัจจัยทางกายภาพและเทคนิคแล้ว ยังมีแรงเสียดทานทางจิตวิทยาและจริยธรรมที่สำคัญยิ่ง ที่ปัจจุบันส่งผ่านมิติข้อมูลข่าวสาร ซึ่งเป็นสิ่งที่เกมคอมพิวเตอร์ยังจำลองไม่ได้
ทหารไม่ใช่หมาก! (The Burden of Loss)
ในเกมกลยุทธ์ ผู้เล่นสามารถแลกเปลี่ยนหน่วยทหาร 10 หน่วยเพื่อทำลายป้อมปราการสำคัญได้อย่างง่ายดาย โดยมองหน่วยเหล่านั้นเป็นเพียง "ทรัพยากร" แต่ในชีวิตจริง ผู้บัญชาการไม่สามารถวางแผนที่มีความสูญเสียสูงเพื่อแลกกับชัยชนะที่รวดเร็วได้ง่าย ๆ
ความผูกพันส่วนตัว ทหารที่เสียชีวิตคือเพื่อนร่วมรบ และเป็นความรับผิดชอบที่ผู้บัญชาการต้องแบกรับต่อครอบครัวของทหารเหล่านั้น
ขวัญและกำลังใจ (Morale) แม้แต่แผนการที่สมบูรณ์แบบที่สุดก็อาจล้มเหลว หากทหารปฏิเสธที่จะทำตามคำสั่งเนื่องจากขวัญเสียจากความสูญเสียที่สูงเกินกว่าจะรับได้
แรงกดดันทางการเมือง การตัดสินใจที่ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมากจะสร้างแรงกดดันมหาศาลจากสาธารณชนและผู้นำประเทศ
ทฤษฎีความเสี่ยงขั้นต่ำ (Minimum Risk Principle)
ผู้บัญชาการมืออาชีพจะเข้าใจดีว่าการสงครามคือการบริหารความเสี่ยง ไม่ใช่การทำแต้มสูงสุด พวกเขามักจะเลือกวิธีการที่ "ช้าแต่มั่นคง" และ "เน้นการรักษาชีวิต" มากกว่าวิธีการที่ "เร็วแต่เสี่ยง" เพราะความสูญเสียหนึ่งชีวิตบนสนามรบจริงมีผลกระทบที่ซับซ้อนและยาวนานกว่าการที่ตัวเลขหายไปบนหน้าจอ
และวันนี้ทหารไทยได้เอาชนะความฝีดเหล่านั้นได้ ตั้งแต่ระดับผู้บังคับบัญชาในการตัดสินใจ และระดับเสนาธิการในการเสนอหนทางปฏิบัติ จนไปถึงระดับปฏิบัติ ดังผลสัมฤทธิ์ที่เห็นเชิงประจักษ์ว่าเราสามารถปกป้องผลประโยชน์ของชาติบูรณภาพแห่งดินแดนจากภัยคุกคามได้อย่างมีประสิทธิภาพ