7 กรกฎาคม “ทานาบาตะ” วันแห่งความรักของเจ้าหญิงทอผ้ากับชายเลี้ยงวัว สู่เทศกาลขอพรดวงดาว

วันที่ 7 เดือน 7 ของทุกปี นอกจากจะเป็นวันพูดความจริงแล้ว ยังเป็น “วันแห่งเทศกาลทานาบาตะ” หรือ “เทศกาลขอพรจากดวงดาว” ของชาวญี่ปุ่นอีกด้วย

เทศกาลนี้เป็นสัญญาณบ่งบอกถึงการผันเปลี่ยนฤดูกาลในประเทศญี่ปุ่น โดยในวันนี้ ผู้คนต่าง ๆ จะเขียนคำอธิษฐานลงบนกระดาษแผ่นเล็ก ๆ ที่เรียกว่า “ทังซะกุ” จากนั้นจะนำไปแขวนไว้กับกิ่งไผ่ เพื่ออธิษฐานขอพรจากดวงดาว โดยคำอธิษฐานส่วนมาก จะเป็นในเรื่องของความรัก หน้าที่การงาน โชคลาภและเงินทอง

 

 

ตำนานเล่าขานต้นกำเนิดเทศกาล

สำหรับจุดเริ่มต้นของเทศกาลนี้ ได้รับอิทธิพลมาจากตำนานเจ็ดนางฟ้าจากจีน ตำนานมีหลายรูปแบบ บางรูปแบบได้ถูกรวมอยู่ในตำนานหมื่นใบไม้ ซึ่งเป็นหนังสือรวบรวมบทกลอนเก่าแก่ที่สุดของญี่ปุ่น

รูปแบบของตำนานที่ถูกกล่าวขานมากที่สุด คือ “นางฟ้าโอริฮิเมะ” เป็นลูกสาวของกษัตริย์ท้องฟ้าหรือจักรวาล ทำหน้าที่ทอผ้าอยู่ที่แม่น้ำอามาโนกาวะ พ่อของเธอชื่นชอบฝีมือในการทอผ้าของเธอมาก เธอทำงานหนักทุกวันและนั่นไม่ได้ทำให้เธอมีความสุขเลย เพราะไม่ได้พบหรือหลงรักชายใดเลย

กษัตริย์แห่งท้องฟ้าห่วงใยลูกสาวจึงได้จัดให้เธอพบกับ “ฮิโกโบชิ” ผู้เลี้ยงวัวอาศัยอยู่อีกฝั่งของทางช้างเผือก เมื่อทั้งคู่ได้พบกัน ไม่นานนักก็ตกหลุมรักกัน จนได้แต่งงานในที่สุด เมื่อแต่งงานแล้วนางฟ้าโอริฮิเมะ ไม่ได้ขยันทอผ้าเหมือนดั่งที่เคย ส่วนฮิโกโบชิก็ปล่อยวัววิ่งเพ่นพ่านไปทั่วสวรรค์ ด้วยความโกรธกษัตริย์แห่งท้องฟ้าจึงได้แยกทั้งคู่ ไม่ให้พบกัน และให้กีดกั้นโดยทางช้างเผือก

นางฟ้าโอริฮิเมะเสียใจจากการสูญเสียสามี จึงได้ขอร้องบิดาของตัวเองให้ได้เจอกับสามีอีกครั้ง บิดาพ่ายแพ้แก่น้ำตาของลูกสาว จึงยอมให้ทั้งคู่พบกันได้ในวันที่เจ็ดเดือนเจ็ดของทุกปี แต่จะสามารถพบได้เมื่อเธอทำงานเสร็จ

เมื่อถึงเวลาที่ได้พบกันครั้งแรก ทั้งคู่ไม่สามารถข้ามทางช้างเผือกมาพบกันได้ เพราะไร้ซึ่งสะพาน นางฟ้าโอริฮิเมะได้ร้องไห้อย่างหนักจนฝูงนกกางเขนได้เข้ามาหาด้วยความสงสารและสัญญาว่าจะสร้างสะพานโดยใช้ปีกของพวกมันช่วยกัน ท้ายที่สุดเธอก็สามารถข้ามทางช้างเผือกได้

อย่างไรก็ตาม มีคนกล่าวเอาไว้ว่าถ้าในเทศกาลทานาบาตะปีไหน เกิดฝนตก เหล่าฝูงนกกางเขนจะไม่สามารถช่วยเป็นสะพานในปีนั้นได้ ทำให้ทั้งคู่ต้องรออีกถึงปีหน้าเพื่อที่จะได้พบกันอีก

7 เดือน 7 วันที่ดาวสองดวงส่องสว่างที่สุดในรอบปี

นอกจากตำนานเล่าขานแล้ว วันที่ 7 เดือน 7 ยังมีความสำคัญทางดาราศาสตร์ คือเป็นวันที่เราจะเห็นดวงดาวสองดวง คือ ดาวเวกา ซึ่งเป็นตัวแทนของเจ้าหญิงทอผ้า และอัลแตร์ ซึ่งเป็นตัวแทนของดาวชายเลี้ยงวัว ส่องแสงโดดเด่นที่สุดในรอบปี ส่องประกายระยิบระยับอยู่โดยมีทางช้างเผือกกั้นอยู่ระหว่างกลาง ชาวญี่ปุ่นจึงถือว่าวันทานาบาตะคือวันแห่งความรักอันโรแมนติกที่เจ้าหญิงทอผ้าและชายเลี้ยงวัวจะได้พบกันเพียงปีละครั้ง

ที่มาของการตกแต่งต้นไผ่และการเขียนคำขอพร

เดิมทีการจัดเฉลิมฉลองในเทศกาลทานาบาตะนั้น จะเฉลิมฉลองด้วยการถวายผักผลไม้ต่างๆ เพื่อเป็นการขอพรให้ตัวเองสามารถทอผ้าได้อย่างเชี่ยวชาญ หรือสมปรารถนาได้เหมือนเจ้าหญิงทอผ้า แต่หลังจากที่แพร่หลายมากขึ้น จึงมีการขอพรในเรื่องอื่นๆ ด้วย และกลายเป็นประเพณีการตกแต่งต้นไผ่ทานาบาตะ พร้อมแขวนคำขอพรที่เขียนลงบนกระดาษ “ทังซาคุ” ให้เราได้เห็นในปัจจุบันนั่นเอง

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงเรียนภาษาและวัฒนธรรมญี่ปุ่นวาเซดะ (กรุงเทพฯ) และ วิกิพีเดีย