วันสารทจีน คือหนึ่งในเทศกาลสำคัญของชาวจีนและชาวไทยเชื้อสายจีน ลูกหลานจะจัดเตรียมอาหาร ขนม ผลไม้ และกระดาษเงินกระดาษทอง เพื่อเซ่นไหว้เทพเจ้า บรรพบุรุษ และวิญญาณไร้ญาติ นอกจากเป็นการแสดงความกตัญญูและระลึกถึงผู้ล่วงลับแล้ว ยังเป็นโอกาสที่สมาชิกในครอบครัวจะได้กลับมาพบปะและร่วมกันสืบทอดประเพณีอันทรงคุณค่า
สืบสานความกตัญญู ร่วมจัดโต๊ะไหว้สารทจีน
สารทจีน 2569 ตรงกับวันไหน
สารทจีน 2569 ตรงกับ วันพฤหัสบดีที่ 27 สิงหาคม 2569 ซึ่งตรงกับวันที่ 15 เดือน 7 ตามปฏิทินจันทรคติจีน ส่วนวันจ่ายหรือวันที่ครอบครัวนิยมออกไปซื้ออาหารและเครื่องเซ่นไหว้ คือ วันพุธที่ 26 สิงหาคม 2569
กำหนดการโดยสรุปมีดังนี้
- วันจ่าย: วันพุธที่ 26 สิงหาคม 2569
- วันไหว้: วันพฤหัสบดีที่ 27 สิงหาคม 2569
เนื่องจากวันสารทจีนอ้างอิงปฏิทินจันทรคติ วันที่ตามปฏิทินสากลจึงเปลี่ยนแปลงไปในแต่ละปี ไม่ได้ตรงกับวันเดิมเสมอไป
สารทจีนต้องไหว้อะไรบ้าง
โดยทั่วไป การไหว้สารทจีนแบ่งออกเป็น 3 ชุด ได้แก่ ชุดไหว้เจ้าที่ ชุดไหว้บรรพบุรุษ และชุดไหว้วิญญาณไร้ญาติ อย่างไรก็ตาม รายละเอียดอาจแตกต่างกันตามความเชื่อ และธรรมเนียมประจำครอบครัว
1. ของไหว้เจ้าที่
การไหว้เจ้าที่มักจัดในช่วงเช้า เพื่อขอความคุ้มครองและความเป็นสิริมงคลแก่สมาชิกในบ้าน ของไหว้ที่นิยมจัดเตรียม ได้แก่
- น้ำชา 5 ถ้วย
- เหล้าจีนหรือน้ำสะอาด
- ข้าวสวย
- อาหารคาว
- ผลไม้มงคล
- ขนมเข่งหรือขนมเทียน
- ธูปและเทียน
- กระดาษเงินกระดาษทอง
2. ของไหว้บรรพบุรุษ
ของไหว้บรรพบุรุษมักจัดตามจำนวนบรรพบุรุษหรือธรรมเนียมของครอบครัว โดยอาจเลือกอาหารที่ผู้ล่วงลับเคยรับประทานหรือชื่นชอบ ประกอบด้วย
- ข้าวสวยพร้อมถ้วยและตะเกียบ
- น้ำชาหรือเครื่องดื่ม
- อาหารคาว 3 หรือ 5 อย่าง
- เนื้อสัตว์ เช่น ไก่ เป็ด หมู หรือปลา
- ผลไม้ 3 หรือ 5 ชนิด
- ขนมเข่ง ขนมเทียน หรือขนมมงคล
- กระดาษเงินกระดาษทองและของใช้กระดาษตามความเชื่อ
3. ของไหว้วิญญาณไร้ญาติ
ชุดนี้นิยมตั้งไหว้นอกบ้านหรือบริเวณเปิดโล่งในช่วงบ่าย และควรแยกจากโต๊ะไหว้บรรพบุรุษอย่างชัดเจน ของไหว้อาจประกอบด้วย
- ข้าวสวยและอาหารคาว
- ขนมและผลไม้
- น้ำดื่มหรือเครื่องดื่ม
- ข้าวสารหรืออาหารแห้ง
- กระดาษเงินกระดาษทอง
- ของที่แบ่งเป็นชิ้นหรือหลายชุด เพื่อสื่อถึงการแบ่งปันอย่างทั่วถึง
ความหมายของอาหารไหว้สารทจีน
อาหารแต่ละชนิดที่นำมาใช้ในพิธีมักมีความหมายเป็นสิริมงคล แต่ความหมายอาจแตกต่างกันไปในแต่ละท้องถิ่นและครอบครัว ตัวอย่างอาหารที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ไก่ หมายถึงความเจริญก้าวหน้าและความขยันขันแข็ง
- เป็ด สื่อถึงความบริสุทธิ์และความสามารถรอบด้าน
- หมู หมายถึงความอุดมสมบูรณ์และมีกินมีใช้
- ปลา สื่อถึงความเหลือกินเหลือใช้ เพราะคำว่าปลาในภาษาจีนพ้องเสียงกับคำว่าความเหลือเฟือ
- บะหมี่หรือหมี่ซั่ว หมายถึงอายุยืน จึงไม่ควรตัดเส้นให้สั้น
- ขนมเข่ง สื่อถึงชีวิตที่ราบรื่น ความหวานชื่น และความสัมพันธ์อันเหนียวแน่น
- ขนมเทียน สื่อถึงแสงสว่าง ความรุ่งเรือง และความราบรื่นในชีวิต
ผลไม้มงคลสำหรับไหว้สารทจีน
ผลไม้ที่นิยมเลือกใช้ควรเป็นผลไม้สด สะอาด และอยู่ในสภาพสมบูรณ์ โดยอาจจัดเป็นจำนวน 3 หรือ 5 ชนิดตามธรรมเนียมของครอบครัว เช่น
- ส้มสีทอง หมายถึงโชคลาภและความเป็นสิริมงคล
- แอปเปิล สื่อถึงความสงบสุข
- องุ่น หมายถึงความเจริญงอกงามและความเพิ่มพูน
- สาลี่ สื่อถึงโชคลาภและความราบรื่นตามความเชื่อบางครอบครัว
- กล้วย หมายถึงการกวักเรียกโชคลาภและมีลูกหลานสืบสกุล
- สับปะรด เป็นสัญลักษณ์ของโชคลาภในวัฒนธรรมจีนบางกลุ่ม
วิธีไหว้สารทจีน 2569
โดยทั่วไป ลำดับการไหว้สารทจีนจะแบ่งตามช่วงเวลา ดังนี้
ช่วงเช้า: ไหว้เจ้าที่
เริ่มจากจัดโต๊ะไหว้บริเวณหน้าหิ้งเจ้าที่หรือจุดที่ใช้ไหว้ประจำ วางอาหาร ขนม ผลไม้ น้ำชา และกระดาษเงินกระดาษทองให้เรียบร้อย จากนั้นจุดธูปบอกกล่าวชื่อของผู้ไหว้ ที่อยู่ และวัตถุประสงค์ของการถวายเครื่องเซ่นไหว้
ช่วงสาย: ไหว้บรรพบุรุษ
จัดโต๊ะไหว้หน้ารูปถ่าย ป้ายชื่อ หรือบริเวณหิ้งบรรพบุรุษ เตรียมถ้วยข้าว ตะเกียบ น้ำชา และอาหารให้เหมาะกับจำนวนผู้ล่วงลับ จุดธูปเชิญบรรพบุรุษมารับเครื่องเซ่นไหว้ พร้อมกล่าวคำระลึกถึงและขอพรให้สมาชิกในครอบครัวอยู่เย็นเป็นสุข
เมื่อธูปใกล้หมดจึงลาของไหว้และนำกระดาษเงินกระดาษทองไปเผาในภาชนะหรือพื้นที่ที่จัดไว้โดยเฉพาะ
ช่วงบ่าย: ไหว้วิญญาณไร้ญาติ
จัดโต๊ะไว้นอกบ้านหรือพื้นที่เปิดโล่ง แยกจากบริเวณไหว้เจ้าที่และบรรพบุรุษอย่างชัดเจน วางอาหาร ขนม ผลไม้ และน้ำดื่ม จากนั้นจุดธูปเชิญวิญญาณไร้ญาติมารับเครื่องเซ่นไหว้
เมื่อเสร็จพิธีควรรอให้ธูปใกล้หมดก่อนเก็บโต๊ะ และปฏิบัติตามธรรมเนียมที่ผู้ใหญ่ในครอบครัวถ่ายทอดไว้
แม้รูปแบบการจัดโต๊ะ เครื่องเซ่นไหว้ และลำดับพิธีการของแต่ละครอบครัวจะแตกต่างกัน แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือความตั้งใจที่จะแสดงความเคารพ ระลึกถึงผู้ล่วงลับ และการใช้โอกาสนี้เชื่อมสัมพันธ์คนในครอบครัวให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น