“ละครแนวตั้ง” คืออะไร? เจาะเทรนด์กับโอกาสธุรกิจคอนเทนต์ไทย ปี 2569

หนึ่งในคอนเทนต์ที่กำลังเข้ามาเปลี่ยนพฤติกรรมดังกล่าวคือ “ละครแนวตั้ง” หรือ Vertical Series / Micro Drama คอนเทนต์ละครสั้นที่ออกแบบมาเพื่อการรับชมผ่านหน้าจอสมาร์ตโฟนโดยเฉพาะ ด้วยภาพอัตราส่วน 9:16 เนื้อเรื่องกระชับ และแต่ละตอนมีความยาวเพียงประมาณ 1–2 นาที แต่สามารถเล่าต่อเนื่องได้หลายสิบหรือหลายร้อยตอนสิ่งที่น่าสนใจคือ ละครแนวตั้งไม่ได้เป็นเพียงเทรนด์ความบันเทิงบนโลกออนไลน์อีกต่อไป แต่กำลังพัฒนาเป็น ธุรกิจคอนเทนต์รูปแบบใหม่ ที่เชื่อมโยงตั้งแต่ผู้ผลิต นักแสดง แพลตฟอร์มดิจิทัล ผู้ให้บริการโทรคมนาคม ไปจนถึงธุรกิจโฆษณาและ E-commerce และในปี 2569 ประเทศไทยกำลังกลายเป็นหนึ่งในตลาดที่น่าจับตามอง

ละครแนวตั้งคืออะไร? ทำไมคนดูถึง “ติด”

ละครแนวตั้ง (Vertical Series) หรือ Micro Drama คือคอนเทนต์ละครสั้นที่ออกแบบมาให้รับชมในแนวตั้งผ่านสมาร์ตโฟนและแท็บเล็ต โดยทั่วไปมีสัดส่วนภาพ 9:16 และมีความยาวต่อตอนประมาณ 1–2 นาที เน้นการเล่าเรื่องที่รวดเร็ว มีจุดขัดแย้งหรือเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง เพื่อกระตุ้นให้ผู้ชมดูตอนต่อไปทันที

หัวใจสำคัญของละครแนวตั้งจึงไม่ได้อยู่ที่การ “ทำละครให้สั้นลง” เพียงอย่างเดียว แต่คือการออกแบบเนื้อหาใหม่ให้เข้ากับ พฤติกรรมของผู้ชมยุค Smartphone

ลองนึกภาพการดูละครในช่วงเวลาสั้น ๆ ระหว่างเดินทาง รออาหาร พักกลางวัน หรือก่อนนอน ผู้ชมไม่จำเป็นต้องเตรียมเวลาหนึ่งชั่วโมงเพื่อดูละครให้จบหนึ่งตอนอีกต่อไป เพียงมีเวลาสองสามนาที ก็สามารถดูเรื่องราวได้หลายตอน รูปแบบการเล่าเรื่องจึงมักเปิดประเด็นอย่างรวดเร็ว ตัวละครมีเป้าหมายชัดเจน และจบตอนด้วยปมค้างหรือเหตุการณ์ที่ทำให้ผู้ชมอยากรู้ว่า “แล้วจะเกิดอะไรขึ้นต่อ?”

นี่เป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ Micro Drama มีลักษณะคล้ายกับการเลื่อนดู Social Media คือ ดูง่าย ตัดสินใจดูได้ทันที และดูต่อได้อย่างรวดเร็ว

จากเทรนด์จีน สู่ตลาดคอนเทนต์ระดับโลก

แม้ละครแนวตั้งจะเริ่มได้รับความนิยมในหลายประเทศ แต่จีนถือเป็นตลาดสำคัญที่ผลักดัน Micro Drama ให้พัฒนาไปสู่ธุรกิจขนาดใหญ่

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) เปิดเผยข้อมูลโดยอ้างอิงจากศูนย์วิจัยพัฒนา ภายใต้สำนักงานบริหารวิทยุและโทรทัศน์แห่งรัฐจีน ระบุว่า ในปี 2568 ตลาดละครสั้นทั่วโลกจะมีมูลค่าเกือบ 1.8 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยเป็นมูลค่าจากตลาดจีนราว 1.4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็น 77.78% สะท้อนให้เห็นว่าจีนเป็นศูนย์กลางสำคัญของอุตสาหกรรมนี้

ขณะเดียวกัน ตลาดในประเทศอื่นก็เริ่มขยายตัวอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะเกาหลีใต้และอินเดีย ขณะที่การดาวน์โหลดแอปพลิเคชันละครสั้นในตลาดต่างประเทศก็เติบโตอย่างรวดเร็ว โดยในช่วง 8 เดือนแรกของปี 2568 มีการดาวน์โหลดแอปพลิเคชันละครสั้นในต่างประเทศมากกว่า 730 ล้านครั้ง เพิ่มขึ้น 370.4% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า

ตัวเลขดังกล่าวทำให้เห็นว่า Micro Drama ไม่ได้เป็นเพียงคอนเทนต์เฉพาะกลุ่ม แต่กำลังกลายเป็นหนึ่งในรูปแบบธุรกิจที่แพลตฟอร์มทั่วโลกให้ความสนใจ

แล้วทำไม “ประเทศไทย” ถึงน่าจับตา?

แม้ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีตัวเลขประเมินมูลค่าตลาดละครแนวตั้งอย่างเป็นทางการ แต่ข้อมูลหลายด้านสะท้อนว่าความนิยมในไทยกำลังเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

สนค. ระบุว่า ในช่วงครึ่งแรกของปี 2568 ประเทศไทยมีจำนวนการดาวน์โหลดแอปพลิเคชันซีรีส์แนวตั้ง มากเป็นอันดับ 6 ของโลก ขณะที่ข้อมูลจาก Diandian ระบุว่า ในไตรมาสแรกของปี 2568 รายได้จากการซื้อภายในแอปพลิเคชัน (ประเมินในไตรมาส 1/2568) ของซีรีส์แนวตั้งของไทยอยู่ที่ประมาณ 7.75 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และอยู่ในอันดับ 3 ของตลาดนอกประเทศจีน รองจากสหรัฐฯ และญี่ปุ่น

พฤติกรรมของผู้ใช้งานก็มีสัญญาณที่ชัดเจนขึ้นเช่นกัน

AIS เปิดเผยว่า ในปีที่ผ่านมา การใช้งานแอปพลิเคชัน Vertical Short-Drama ในกลุ่มลูกค้า AIS เติบโตขึ้น 56% มีผู้ใช้งานเพิ่มขึ้นประมาณ 3 ล้านราย และมีลูกค้า AIS ที่ใช้งานแอปซีรีส์แนวตั้งประมาณ 9 ล้านรายต่อเดือน โดยตัวเลขดังกล่าวเป็นสถิติจากฐานลูกค้าของ AIS ไม่ใช่จำนวนผู้ชมละครแนวตั้งทั้งหมดทั่วประเทศ

นอกจากนี้ ในเดือนเมษายน 2569 AIS ยังร่วมมือกับ ReelShort เปิดบริการรับชมซีรีส์แนวตั้ง พร้อมแพ็กเกจเริ่มต้น 39 บาทต่อเดือน และระบุว่าคลังคอนเทนต์มีมากกว่า 4,000 เรื่องในช่วงเปิดตัว ทั้งหมดนี้สะท้อนว่า “ผู้ชมไทย” ไม่ได้เพียงทดลองดูละครแนวตั้ง แต่กำลังกลายเป็นฐานผู้บริโภคที่มีมูลค่าทางธุรกิจอย่างชัดเจน

Micro Drama เปลี่ยน “วิธีดู” เป็น “ช่องทางทำเงิน”

ความน่าสนใจของละครแนวตั้งไม่ได้อยู่เพียงจำนวนผู้ชม แต่คือ โมเดลการสร้างรายได้ ที่แตกต่างจากละครแบบเดิม สนค. ระบุว่าธุรกิจซีรีส์แนวตั้งมีรูปแบบรายได้หลักหลายประเภท ได้แก่ การเติมเงินเพื่อปลดล็อกตอน การสมัครสมาชิก รายได้จากโฆษณา และ Affiliate Marketing

รูปแบบหนึ่งที่พบได้บ่อยคือ แพลตฟอร์มเปิดให้ผู้ชมดูตอนแรก ๆ ฟรี จากนั้นจึงใช้จุดพีกของเรื่องเป็นแรงจูงใจให้ผู้ชมซื้อเหรียญ (Coins) เพื่อปลดล็อกตอนถัดไป พูดง่าย ๆ คือ จากเดิมที่ละครอาจสร้างรายได้จาก “โฆษณาคั่นละคร” เป็นหลัก ธุรกิจ Micro Drama สามารถเปลี่ยนความสนใจของผู้ชมให้กลายเป็นรายได้แบบ “จ่ายเพื่อดูต่อ”

ขณะเดียวกัน ยังสามารถผสานรายได้จากโฆษณา Product Placement หรือ Affiliate เข้าไปในเนื้อหาได้อีกด้วย ส่งผลทำให้เส้นทางของธุรกิจเปลี่ยนจาก

• ผู้ผลิต → สถานี/แพลตฟอร์ม → ผู้ชม ไปสู่ระบบที่ซับซ้อนขึ้น คือ ผู้ผลิต → แพลตฟอร์ม → ผู้ชม → โฆษณา → E-commerce → การซื้อสินค้า

ละครหนึ่งเรื่องจึงสามารถสร้างรายได้จากหลายช่องทางพร้อมกัน

เศรษฐกิจไทยได้อะไรจากกระแสละครแนวตั้ง?

เมื่อ Micro Drama เติบโต ผลกระทบทางเศรษฐกิจไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับบริษัทที่ผลิตละคร แต่สามารถกระจายไปยังธุรกิจที่เกี่ยวข้องตลอดทั้งห่วงโซ่

1. โอกาสของผู้ผลิตคอนเทนต์ไทย

ละครแนวตั้งเปิดพื้นที่ให้ Production House และผู้สร้างคอนเทนต์รายใหม่เข้าสู่ตลาดได้ง่ายขึ้น เนื่องจากรูปแบบการผลิตมีขนาดและระยะเวลาต่อตอนแตกต่างจากละครโทรทัศน์หรือซีรีส์ฟอร์มใหญ่

ผู้ผลิตสามารถทดลองพล็อต นักแสดง และรูปแบบการเล่าเรื่องได้รวดเร็วกว่าเดิม หากคอนเทนต์ได้รับความนิยมก็สามารถต่อยอดไปสู่แพลตฟอร์มอื่นหรือการสร้างรายได้รูปแบบใหม่ได้

ปัจจุบันผู้ผลิตไทยหลายรายเริ่มเพิ่มการผลิตซีรีส์แนวตั้ง ทั้งกันตนา อมรินทร์ทีวี Mi Group oneD และ TrueID ซึ่งสะท้อนว่าผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมบันเทิงเริ่มมองเห็นโอกาสของตลาดนี้มากขึ้น

2. สร้างพื้นที่ให้กับนักแสดงและบุคลากรรุ่นใหม่

ละครแนวตั้งยังสร้างความต้องการบุคลากรในหลายตำแหน่ง ตั้งแต่นักเขียนบท ผู้กำกับ นักแสดง ทีมถ่ายทำ ตัดต่อ ไปจนถึงทีม Social Media และ Performance Marketing

ที่สำคัญคือรูปแบบการผลิตที่เน้นความเร็ว ทำให้กระบวนการสร้างคอนเทนต์ต้องเชื่อมโยงกับข้อมูลผู้ชมมากขึ้น ทีมผลิตจึงไม่ได้ทำหน้าที่เพียง “สร้างละคร” แต่ต้องเข้าใจด้วยว่า ผู้ชมกำลังหยุดดูอะไร กดติดตามอะไร และยอมจ่ายเงินเพื่อดูอะไร ตรงนี้ทำให้ Micro Drama เชื่อมโยงกับ Creator Economy และ Digital Marketing อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

3. โอกาสใหม่ของธุรกิจโฆษณา

อีกหนึ่งพื้นที่สำคัญคือ “แบรนด์” ละครแนวตั้งมีความสามารถในการเล่าเรื่องสั้นและพาผู้ชมไปสู่การกระทำได้อย่างรวดเร็ว จึงสามารถต่อยอดจาก Product Placement ไปสู่ Branded Content, Affiliate Marketing และ Social Commerce ตัวอย่างเช่น สินค้าที่ปรากฏในเรื่องสามารถเชื่อมโยงไปยังหน้าซื้อสินค้าได้โดยตรง หากผู้ชมเกิดความสนใจ ดังนั้นในอนาคตเส้นทางอาจกลายเป็น

• ดูละคร → เห็นสินค้า → สนใจ → กดลิงก์ → ซื้อ

ทำให้คอนเทนต์ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงสร้าง Awareness แต่สามารถเชื่อมไปถึง Conversion ต่อผู้บริโภคได้โดยตรง

จาก “ละคร” สู่ Soft Power ไทย

สิ่งที่น่าจับตามองที่สุดสำหรับประเทศไทยอาจไม่ใช่เพียงรายได้จากผู้ชมในประเทศ แต่คือ ศักยภาพในการส่งออกคอนเทนต์ไทย ไทยมีจุดแข็งด้านอุตสาหกรรมบันเทิงและวัฒนธรรมอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นละคร นักแสดง BL/GL อาหาร แฟชั่น สถานที่ท่องเที่ยว และวัฒนธรรมร่วมสมัย

หากนำองค์ประกอบเหล่านี้มาผสมกับการเล่าเรื่องแบบ Micro Drama ก็มีโอกาสทำให้คอนเทนต์ไทยเข้าถึงผู้ชมต่างประเทศได้ง่ายขึ้น สนค. มองว่าซีรีส์แนวตั้งเป็นโอกาสของผู้ประกอบการไทยในการต่อยอดความเป็นไทยสู่ตลาดโลก โดยเฉพาะการนำเอกลักษณ์ไทยมาใช้ในการเล่าเรื่อง พร้อมพัฒนาคอนเทนต์ให้กระชับและมีคำบรรยายเพื่อรองรับผู้ชมต่างประเทศ

ในปี 2569 ยังมีการจัด Asia Vertical Content Festival 2026 (AVCF) ระหว่างวันที่ 27–30 สิงหาคม ซึ่งเป็นพื้นที่เชื่อมโยงผู้สร้างสรรค์คอนเทนต์ไทยกับเครือข่ายระดับนานาชาติ และสะท้อนความสนใจที่เพิ่มขึ้นต่ออุตสาหกรรม Vertical Content ในประเทศไทย นี่จึงเป็นอีกสัญญาณว่า ละครแนวตั้งกำลังขยับจาก “คอนเทนต์ออนไลน์” ไปสู่หนึ่งในพื้นที่ของ เศรษฐกิจสร้างสรรค์

ตลาดโตเร็ว แต่ความท้าทายก็เพิ่มขึ้น

แม้ละครแนวตั้งจะมีโอกาสทางเศรษฐกิจสูง แต่การเติบโตอย่างรวดเร็วก็มาพร้อมกับโจทย์สำคัญ ประเด็นแรกคือ คุณภาพของเนื้อหา เพราะการแข่งขันเพื่อแย่งเวลาของผู้ชมทำให้ผู้ผลิตต้องสร้างจุดดึงดูดตั้งแต่วินาทีแรก ขณะที่การผลิตจำนวนมากอาจนำไปสู่พล็อตที่ซ้ำกัน หรือเน้นความเข้มข้นของเรื่องมากกว่าคุณภาพ

อีกประเด็นคือ เทคโนโลยี AI ซึ่งเริ่มเข้ามามีบทบาทในกระบวนการผลิต Micro Drama ตั้งแต่การเขียนบท การสร้างภาพ ไปจนถึงการตัดต่อ สามารถช่วยลดต้นทุนและเพิ่มความเร็ว แต่ขณะเดียวกันก็ทำให้เกิดคำถามเรื่องคุณภาพ ลิขสิทธิ์ และมาตรฐานของเนื้อหาได้

ดังนั้น การแข่งขันในอนาคตอาจไม่ได้วัดกันเพียงว่าใครผลิตได้ “เร็วกว่า” แต่จะเป็นการแข่งขันว่า ใครสามารถผลิตคอนเทนต์ที่เร็วและยังรักษาคุณภาพ พร้อมสร้างเอกลักษณ์ของตัวเองได้

จุดเริ่มต้นของ “เศรษฐกิจละครแนวตั้ง”

เมื่อมองภาพรวม ละครแนวตั้งกำลังเปลี่ยนจากคอนเทนต์ที่เกิดขึ้นตามพฤติกรรมของผู้ใช้มือถือ ไปสู่ระบบธุรกิจที่มีองค์ประกอบครบมากขึ้น ตั้งแต่ Production House แพลตฟอร์ม Streaming ผู้ให้บริการโทรคมนาคม โฆษณา E- commerce ไปจนถึง Creator Economy

ข้อมูลของ Media Partners Asia ที่เผยแพร่ผ่าน Marketeer ประเมินว่า ตลาด Micro Drama ในญี่ปุ่น เกาหลี ไต้หวัน และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีรายได้รวมประมาณ 29,700 ล้านบาทในปี 2569 โดยครอบคลุมรายได้จาก In-App Purchase, Subscription, Advertising และ Brand Integration ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นการประเมินระดับภูมิภาค ไม่ใช่มูลค่าตลาดไทยโดยตรง สำหรับประเทศไทย แม้ยังไม่มีตัวเลขมูลค่าตลาด Vertical Series อย่างเป็นทางการ แต่การดาวน์โหลดแอป การใช้งานของผู้ชม การขยายบริการของแพลตฟอร์ม และการเพิ่มจำนวนผู้ผลิต ล้วนสะท้อนทิศทางเดียวกันว่า ตลาดกำลังอยู่ในช่วงขยายตัว

คำถามต่อจากนี้จึงอาจไม่ใช่เพียงว่า “คนไทยชอบดูละครแนวตั้งหรือไม่?” แต่คือ ประเทศไทยจะเปลี่ยนจำนวนผู้ชมเหล่านี้ให้กลายเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจได้มากแค่ไหน ?

เพราะในโลกที่ “เวลาของผู้ชม” กลายเป็นสินค้าที่มีมูลค่า ละครที่ใช้เวลาเพียงไม่กี่นาทีอาจไม่ได้หมายถึงธุรกิจที่เล็กลง ตรงกันข้าม หากสามารถออกแบบเนื้อหา แพลตฟอร์ม และโมเดลธุรกิจได้อย่างเหมาะสม Micro Drama อาจกลายเป็นอีกหนึ่งธุรกิจที่ส่งผลต่อเศรษฐกิจคอนเทนต์ไทยในยุคดิจิทัล 

จากจอมือถือขนาดไม่กี่นิ้ว จึงอาจเป็นจุดเริ่มต้นของโอกาสที่ใหญ่กว่านั้น ตั้งแต่การสร้างงาน สร้างรายได้ สร้างแบรนด์ ไปจนถึงการส่งออกเรื่องราวและวัฒนธรรมไทยไปสู่ผู้ชมทั่วโลก