เทศกาลไหว้บัวลอยคืออะไร รู้จักตังโจ่ยและประเพณีในฤดูหนาว

เทศกาลไหว้บัวลอย ประเพณีจีนช่วงปลายปีที่เต็มไปด้วยความหมาย

เมื่อเข้าสู่ช่วงฤดูหนาว หลาย ๆ คนคงนึกถึงเทศกาลสำคัญอย่างลอยกระทงหรือคริสต์มาส แต่รู้ไหมว่าในกลุ่มชาวจีนและชาวไทยเชื้อสายจีน ยังมีอีกหนึ่งเทศกาลที่น่าสนใจอย่าง “เทศกาลไหว้บัวลอย” ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่สมาชิกในครอบครัวจะได้กลับมาใช้เวลาร่วมกัน พร้อมทานขนมหวานที่หลายคนคุ้นเคยอย่างขนมบัวลอย แม้จะดูเป็นเพียงเทศกาลที่มีขนมบัวลอยเป็นส่วนหนึ่งของธรรมเนียม แต่จริง ๆ แล้วเทศกาลนี้มีเรื่องราวที่น่าสนใจซ่อนอยู่ไม่น้อย ทั้งยังเกี่ยวข้องกับช่วงเวลาสำคัญตามปฏิทินจีน แล้วทำไมต้องเป็น “ขนมบัวลอย” และเทศกาลนี้มีความเชื่อหรือธรรมเนียมอะไรที่สืบต่อกันมาบ้าง? ชวนไปทำความรู้จัก “เทศกาลไหว้บัวลอย” กันต่อ

เทศกาลไหว้บัวลอยคืออะไร รู้จักที่มาของเทศกาลตงจื้อ

เทศกาลไหว้บัวลอย เป็นประเพณีที่เกี่ยวข้องกับ “ตงจื้อ” (冬至) หรือเทศกาลฤดูหนาวของจีน ซึ่งตรงกับช่วงวันเหมายัน โดยเป็นวันที่ช่วงกลางคืนยาวที่สุดและกลางวันสั้นที่สุดในซีกโลกเหนือ หลังจากผ่านวันดังกล่าวไปแล้ว ช่วงเวลากลางวันจะค่อย ๆ ยาวขึ้นตามลำดับ 

ในวัฒนธรรมจีน เทศกาลตงจื้อมีความสำคัญกับการรวมตัวของครอบครัว หลายพื้นที่มีอาหารประจำเทศกาลแตกต่างกันไป โดยชาวจีนทางภาคใต้และชุมชนชาวจีนในไทยนิยมรับประทาน “ขนมอี๋” หรือขนมบัวลอย ซึ่งทำจากแป้งข้าวเหนียวปั้นเป็นลูกกลม ๆ และนำไปต้มกับน้ำเชื่อม ก่อนนำมาใช้ในพิธีไหว้เทพเจ้าและบรรพบุรุษ 

สำหรับปี 2569 วันไหว้ขนมบัวลอยตรงกับวันอังคารที่ 22 ธันวาคม 2569 โดยเวลาที่ดวงอาทิตย์เข้าสู่จุดเหมายันตามเวลา UTC+8 คือช่วงเช้ามืดของวันดังกล่าว

สนใจสถานที่ไหว้พระแบบจีน ลองทำความรู้จักวัดเล่งเน่ยยี่

ความเชื่อในเทศกาลไหว้บัวลอย สื่อถึงความรักและความกลมเกลียว

หัวใจสำคัญของเทศกาลไหว้บัวลอยไม่ได้อยู่เพียงการนำขนมมาใช้ในพิธี แต่ยังเกี่ยวข้องกับความเชื่อและความหมายที่ส่งต่อกันมาภายในครอบครัว โดยขนมบัวลอยมีลักษณะเป็นก้อนกลม จึงถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของความกลมเกลียว ความพร้อมเพรียง และการอยู่ร่วมกันของสมาชิกในครอบครัว 

การไหว้บัวลอยยังมีความหมายในเชิงการขอบคุณเทพเจ้าฟ้าดินและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คุ้มครองครอบครัวมาตลอดปีที่ผ่านมา เช่น ตี่จู่เอี๊ยะ บรรพบุรุษ หรือเจ้าแม่กวนอิม พร้อมทั้งขอพรให้สมาชิกในครอบครัวมีความสุข สุขภาพแข็งแรง และใช้ชีวิตอย่างราบรื่นในปีต่อไป ส่วนขนมบัวลอยสีแดงหรือชมพูที่พบในบางธรรมเนียม ก็มีความหมายในด้านความโชคดีและความเป็นสิริมงคล 

อีกสิ่งที่น่าสนใจคือ หลังจากทำพิธีไหว้แล้ว หลายครอบครัวจะนำขนมบัวลอยมารับประทานร่วมกัน จึงทำให้ขนมชนิดนี้ไม่ได้เป็นเพียงของไหว้ แต่ยังเป็นช่วงเวลาที่คนในครอบครัวได้ใช้ร่วมกัน เช่นเดียวกับเทศกาลตรุษจีน

ของที่ใช้ในการไหว้ขนมบัวลอย มีอะไรบ้าง?

การเตรียมของสำหรับเทศกาลไหว้บัวลอย สามารถแตกต่างกันไปตามธรรมเนียมของแต่ละครอบครัวและแต่ละท้องถิ่น จึงไม่จำเป็นต้องมีรายการเหมือนกันทั้งหมด โดยของที่พบได้ทั่วไปมีทั้งขนมบัวลอย ผลไม้ น้ำชา และเครื่องไหว้อื่น ๆ ที่พบได้ เช่น

• ขนมบัวลอยหรือขนมอี๋ นิยมใช้เป็นของไหว้หลัก โดยบางธรรมเนียมนิยมใช้สีขาวและสีแดงหรือชมพู
• ผลไม้ เลือกใช้ผลไม้ตามธรรมเนียมและความสะดวกของแต่ละครอบครัว
• น้ำชา สำหรับจัดถวายในพิธี
• ธูปและเทียนแดง ใช้ประกอบพิธีไหว้ตามธรรมเนียม
• กระดาษเงินกระดาษทอง บางครอบครัวนิยมจัดเตรียมตามความเชื่อ
• เครื่องบรรณาการอื่น ๆ สามารถเพิ่มเติมได้ตามธรรมเนียมของแต่ละบ้าน

ใครสนใจเรื่องอาหารในเทศกาลจีน ลองดูเมนูอาหารเจ

เทศกาลไหว้บัวลอย อีกหนึ่งธรรมเนียมที่ชวนให้ครอบครัวกลับมาอยู่พร้อมหน้า

แม้เทศกาลไหว้บัวลอยจะเป็นประเพณีที่มีเรื่องราวเกี่ยวข้องกับความเชื่อและการไหว้เทพเจ้าฟ้าดิน รวมถึงบรรพบุรุษ แต่สิ่งที่ยังเห็นได้ชัดในปัจจุบัน คือการใช้เทศกาลเป็นช่วงเวลาที่สมาชิกในครอบครัวได้กลับมาเจอกัน ทำขนม และรับประทานอาหารร่วมกัน ความหมายของขนมบัวลอยที่มีรูปร่างกลมจึงสอดคล้องกับภาพของครอบครัวที่กลับมาอยู่พร้อมหน้าและมีความสัมพันธ์ที่เหนียวแน่น วันไหว้บัวลอยจึงไม่ได้มีเพียงพิธีกรรมเท่านั้น แต่ยังสะท้อนวัฒนธรรมการให้ความสำคัญกับครอบครัวที่สืบต่อกันมาในชุมชนชาวไทยเชื้อสายจีน 

หากใครสนใจเรื่องราวของประเพณี วัฒนธรรม และข่าวสารรอบตัว สามารถติดตามเรื่องน่าสนใจเพิ่มเติมได้ทาง PPTV HD 36 เพื่อไม่พลาดข่าวสารและเรื่องราวที่เกิดขึ้นในสังคม

FAQ คำถามที่พบบ่อย

ทำไมต้องใช้ขนมบัวลอยในการไหว้?

ขนมบัวลอยหรือขนมอี๋มีลักษณะเป็นก้อนกลม จึงมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ถึงความกลมเกลียว ความรักใคร่ และการอยู่พร้อมหน้าพร้อมตาของคนในครอบครัว นอกจากนี้ยังถือเป็นขนมมงคลที่ใช้ในวันไหว้ขนมบัวลอยของชาวจีนและชาวไทยเชื้อสายจีนบางกลุ่ม

เทศกาลไหว้บัวลอยจัดขึ้นวันไหน?

เทศกาลไหว้บัวลอยหรือเทศกาลตงจื้อจะอยู่ในช่วงวันเหมายัน โดยทั่วไปตรงกับวันที่ 21 หรือ 22 ธันวาคม ขึ้นอยู่กับปี