คลำเจอก้อนที่คอคืออะไร? แพทย์เผยลักษณะก้อนเสี่ยงมะเร็งต่อมน้ำเหลือง
ก้อนที่คอ เกิดจากหลายปัจจัย ทั้งเกิดจากการอักเสบ สัญญาณโรคร้าย หรือแม้แต่เป็นเนื้องอกตั้งแต่กำเนิด แล้วหากคลำเจอก้อน ลักษณะแบบไหนควรรีบพบแพทย์
ภาวะก้อนเนื้อที่บริเวณลำคอเป็นความผิดปกติที่พบได้บ่อย ผู้ป่วยมักมาพบแพทย์ด้วยการคลำได้ก้อนนูนโตบริเวณลำคอ ซึ่งก่อให้เกิดความวิตกกังวลถึงโรคร้ายแรงที่อาจเกิดขึ้นได้ โดยก้อนเนื้อบริเวณลำคอสามารถเกิดขึ้นได้ทุกบริเวณของลำคอ
3 ประเภทก้อนเนื้อบริเวณลำคอ
- กลุ่มก้อนเนื้อที่เกิดจากการอักเสบ เป็นกลุ่มพบได้บ่อยที่สุด ซึ่งอาจเกิดจากการติดเชื้อไวรัส แบคทีเรีย หรือการอักเสบจากสภาวะต่าง ๆ ส่งผลให้เกิดต่อมน้ำเหลืองหรือต่อมน้ำลายอักเสบโตขึ้น
กลุ่มนี้มักมีลักษณะของการอักเสบ เช่น การปวด บวม คลำได้อุ่นบริเวณก้อน ร่วมกับประวัติก้อนโตค่อนข้างเร็ว หรืออาจมีประวัติการอักเสบร่วมของอวัยวะอื่น ๆ
- กลุ่มเนื้องอกจากความผิดปกติตั้งแต่กำเนิด มักพบในกลุ่มเด็กมากกว่าผู้สูงอายุ อาจพบโตตั้งแต่แรกคลอดหรือค่อย ๆ โตเมื่ออายุมากขึ้นก็ได้
- กลุ่มเนื้องอกและมะเร็ง มักพบในช่วงอายุที่มากกว่าสองกลุ่มแรก เกิดได้ทุกบริเวณลำคอ และมักมีขนาดที่โตมากกว่าเกิดจากการอักเสบ ก้อนค่อย ๆ โต ไม่ค่อยตอบยุบลงจากการรักษาแบบก้อนเนื้อจากการอักเสบ ลักษณะของก้อนต่อมน้ำเหลืองที่แข็งและติดกับอวัยวะข้างเคียง ยิ่งผู้ป่วยสูงอายุมีประวัติการสูบบุหรี่ ดื่มสุรา อาจสงสัยก้อนเนื้องอกมะเร็งมากขึ้น
สาเหตุการเกิดก้อนที่คอ
- ก้อนบริเวณผิวหนัง เช่น ก้อนซีสต์ไขมันผิวหนัง (Sebaceous Cyst ), ก้อนไขมันใต้ผิวหนัง (Lipoma)
- ก้อนต่อมน้ำเหลืองโต ซึ่งเกิดจาก
- การติดเชื้อที่หู การติดเชื้อที่โพรงจมูก คอ, ทอนซิลอักเสบ, การติดเชื้อที่เหงือกและฟัน โดยมักมีอาการที่อวัยวะนั้นๆ ด้วย เช่น ปวดหู ปวดฟัน ฟันผุ มีเหงือกอักเสบ เจ็บคอ ไอมีเสมหะ อาจมีไข้ร่วมด้วย
- ติดเชื้อวัณโรคต่อมที่น้ำเหลือง (Tuberculosis lymph node)
- ติดเชื้อไวรัสบางชนิดที่ทำให้ต่อมน้ำเหลืองโต
- มะเร็งต่อมน้ำเหลือง (Lymphoma)
- มะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukemia)
- มะเร็งที่อวัยวะอื่นๆ ที่แพร่กระจายมาที่ต่อมน้ำเหลือง เช่น มะเร็งปอด มะเร็งเต้านม มะเร็งบริเวณลำคอ
ก้อนบริเวณต่อมไทรอยด์
- ต่อมไทรอยด์อักเสบ (Thyroiditis) มักมีก้อนที่ไทรอยด์ กดเจ็บบริเวณก้อน
- ก้อนเนื้อหรือถุงน้ำที่ต่อมไทรอยด์ ( Thyroid nodule , Thyroid cyst )
- มะเร็งต่อมไทรอยด์ (Thyroid cancer )
- ก้อนถุงน้ำที่คอ (Branchial Cleft Cyst) เกิดขึ้นเพราะเนื้อเยื่อตอนเป็นตัวอ่อนพัฒนาไม่สมบูรณ์ ทำให้เกิดช่องว่างระหว่างเนื้อเยื่อ และมีสารน้ำมาสะสมเป็นถุงน้ำ
เมื่อตรวจพบก้อนเนื้อบริเวณลำคอควรพบแพทย์ทันทีเพื่อซักประวัติและตรวจร่างกายโดยละเอียด แพทย์จะคลำก้อนว่าอยู่ในตำแหน่งใดและทำการตรวจร่างกายโดยเฉพาะระบบหู คอ จมูกเพื่อหาร่องรอยของโรคที่สัมพันธ์กัน หากพบลักษณะที่ต้องสงสัยว่าเป็นเนื้องอกภายในช่องคอหรือโพรงจมูก แพทย์จะทำการส่องกล้องเพื่อตรวจวินิจฉัยโดยละเอียด ซึ่งอาจจำเป็นจะต้องตรวจทางรังสี เช่น การตรวจอัลตราซาวนด์เพื่อระบุตำแหน่ง วัดขนาดของก้อน และดูลักษณะของเนื้อเยื่อภายในก้อน และการเจาะตรวจชิ้นเนื้อโดยใช้เข็มขนาดเล็กเพื่อการวินิจฉัยที่แน่ชัด
ภาวะแทรกซ้อนจากก้อนเนื้อบริเวณลำคอ
หากก้อนเนื้อบริเวณลำคอมีขนาดใหญ่อาจไปกดเบียดอวัยวะข้างเคียงได้ อย่างทางเดินหายใจ หลอดลม หลอดอาหาร ฯลฯ ถ้ากดเบียดทางเดินหายใจ อาจทำให้ผู้ป่วยหายใจลำบาก และอาจร้ายแรงถึงขั้นเสียชีวิต หากกดเบียดหลอดอาหาร อาจทำให้กลืนลำบาก เจ็บเวลากลืน หรืออาจไปกดเบียดเส้นประสาทสำคัญอย่างกล่องเสียง ทำให้เสียงแหบ สำลักได้ เป็นต้น เพราะฉะนั้นอย่าชะล่าใจถ้าเจอก้อนเนื้อบริเวณลำคอควรรีบมาพบแพทย์โดยเร็วที่สุด
ปัจจัยเสี่ยง “มะเร็งไทรอยด์” ลักษณะก้อนที่คอแบบไหนต้องระวัง
รักษาก้อนเนื้อบริเวณลำคอ
- หากเกิดจากการอักเสบติดเชื้อ แพทย์จะให้ยาปฏิชีวนะเป็นหลักตามเชื้อที่เป็นสาเหตุ
- หากเป็นก้อนที่เกิดจากความผิดปกติตั้งแต่กำเนิด การรักษาส่วนใหญ่คือการผ่าตัดก้อนเนื้อที่ผิดปกติออกเช่นเดียวกับกลุ่มเนื้องอกที่ไม่ใช่มะเร็ง
- หากก้อนเนื้อเป็นมะเร็ง การรักษาจะขึ้นกับระยะของมะเร็ง ซึ่งการรักษาอาจเป็นการผ่าตัด การให้รังสีรักษา การให้เคมีบำบัด หรือให้การรักษาร่วมกัน โดยหากพบในระยะแรกเริ่มจะให้ผลการรักษาที่ดีและมีโอกาสหายมากขึ้น
หลายคนมักสงสัยว่าถ้าคลำเจอก้อน แต่ไม่มีอาการเจ็บปวดรอดูก่อนแล้วค่อยมาพบแพทย์ดีไหม แนะนำให้มาทันทีเมื่อคลำเจอก้อนบริเวณลำคอไม่ว่าลักษณะใดก็ตาม เพื่อจะได้รับการตรวจวินิจฉัยและรักษาให้หายได้ในเร็ววัน หากปล่อยทิ้งไว้อาจรุนแรงกว่าที่คิดได้
ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลกรุงเทพ และ โรงพยาบาลพญาไท 2