โรคอัลไซเมอร์ ต่างจาก หลงลืมตามอายุอย่างไร? แพทย์แนะวิธีชะลอโรค

เผยแพร่: 5 ม.ค. 2568 กดเพิ่ม PPTV เป็นสื่อโปรดบน Google

อาการหลงลืม ดูเหมือนจะเป็นเรื่องที่หลายคนนึกถึงเมื่อพูดถึงผู้สูงวัย แต่ทราบหรือไม่ว่า อาจไม่ใช่แค่ตามอายุที่เพิ่มขึ้น แต่เป็นสัญญาณอัลไซเมอร์ได้ และหากได้รับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้อง จะสามารถชะลอและจัดการอาการไม่ให้เป็นมากขึ้นได้

เมื่อมีอายุมากขึ้น จะมีการเปลี่ยนแปลงในระบบประสาทและสมอง ทำให้ เนื้อสมองมีการหดเล็กลง ส่งผลต่อการเรียนรู้และการใช้ความคิดที่ซับซ้อน การส่งสัญญาณระหว่างเซลล์ประสาทมีประสิทธิภาพลดลง ปริมาณเลือดที่ไปเลี้ยงสมองลดลง การอักเสบและการขาดเลือดในบริเวณเล็ก ๆ ของเนื้อสมอง การลดลงของสารเซโรโทนินและโดปามีน และการเพิ่มขึ้นของสารอนุมูลอิสระภายในสมอง ส่งผลต่อความจำในผู้สูงวัย แม้แต่ในผู้ที่มีสุขภาพแข็งแรง

สาเหตุของการสูญเสียความทรงจำ

นอกเหนือจากการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายเมื่ออายุมากขึ้น ดังที่กล่าวมาแล้ว ยังมีสาเหตุของการสูญเสียความจำอื่นๆ ดังนี้

การใช้ยาต่าง ๆ เช่น ยากันชักบางประเภท ยาต้านซึมเศร้าและยานอนหลับบางประเภท
การบาดเจ็บทางสมอง อาจทำให้มีการสูญเสียความทรงจำถาวรหรือค่อย ๆ ดีขึ้นตามเวลาก็เป็นได้
โรคเกี่ยวกับฮอร์โมนไทรอยด์
การดื่มแอลกอฮอล์เป็นปริมาณมาก
การนอนหลับไม่เพียงพอ หรือการนอนที่ไม่มีคุณภาพ การหยุดหายใจขณะหลับ
การขาดวิตามินบางชนิด เช่น B1 B12
การได้ยาเคมีบำบัดเพื่อรักษาโรคมะเร็ง
โรคหลอดเลือดสมองในเนื้อสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความจำ
โรคหรือเหตุการณ์ด้านจิตใจ
โรคลมชัก
โรคสมองเสื่อมและอัลไซเมอร์
การติดเชื้อภายในระบบประสาทและสมอง
ประเภทของการสูญเสียความจำ
การสูญเสียความจำมีได้หลายชนิด แต่ละชนิดมีสาเหตุและส่งผลต่อการใช้ชีวิตแตกต่างกันไป

อาการหลงลืมในผู้สูงอายุ แบบไหนเรียก อาการหลงลืมปกติ

เมื่ออายุเพิ่มมากขึ้น โดยทั่วไปอาจมีผลต่อความทรงจำยะยะยาว เช่น การนึกคำที่ต้องการใช้ไม่ออก หรือต้องใช้เวลานึกเป็นเวลานาน การลืมรายละเอียดของเรื่องที่ผ่านมานานแล้ว นึกชื่อหรือสิ่งของต่าง ๆ ไม่ออก แต่มักจะนึกได้ในภายหลัง การลืมว่าวางของต่าง ๆ เช่น แว่นตาหรือรีโมทไว้ที่ใด ลืมว่าเดินมาห้องนี้ทำไม

สัญญาณเตือนว่าถึงเวลาต้องปรึกษาแพทย์

การมีปัญหากับการพูดและเขียนที่เป็นขึ้นมาในทันที
สับสนเรื่องบุคคล เวลา และสถานที่ เช่น จำคนในครอบครัวไม่ได้ ไม่ทราบว่าเป็นเวลากลางวันหรือกลางคืน ไม่ทราบว่าอยู่ที่ไหน หรือมาอยู่ที่นี่ได้อย่างไร เป็นต้น
มีการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์หรือพฤติกรรม เช่น สับสน ก้าวร้าว ซึมเศร้า วิตกกังวลเพิ่มขึ้นอย่างมาก
ทำกิจวัตรประจำวันไม่ได้
หากท่านหรือคนครอบครัวมีอาการต่าง ๆ เหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวินิจฉัยและทำการรักษา

ผู้สูงอายุโมโหร้าย อาจเป็นสัญญาณสภาพจิตใจย่ำแย่ เผยอาการพาพบแพทย์

ข้อแตกต่างระหว่างหลงลืมตามอายุและอัลไซเมอร์

ภาวะหลงลืมตามอายุ

ยังสามารถทำกิจวัตรประจำวันเองได้ แม้จะมีช่วงที่หลงลืมบ้าง
สามารถจำช่วงที่ตนเองมีอาการหลงลืมได้
อาจจำทางไม่ได้หรือต้องใช้เวลานึกนาน แต่จะไม่ลืมสถานที่ที่คุ้นเคย
อาจนึกคำไม่ออกแต่สามารถสนทนาได้ตามปกติ
สามารถตัดสินใจได้เป็นปกติ

โรคอัลไซเมอร์

ไม่สามารถทำกิจกรรมง่าย ๆ ได้ เช่น อาบน้ำ แต่งตัว ลืมสิ่งที่เคยทำจนเป็นกิจวัตร
ไม่สามารถจำเหตุการณ์ที่ตนหลงลืมได้ จนเป็นปัญหากับชีวิตประจำวัน
ลืมหรือหลงทางแม้เป็นสถานที่ที่คุ้นเคย เช่น บ้านของตนเอง
ลืมหรือใช้คำที่ไม่สอดคล้องกับบทสนทนาสม่ำเสมอ
ตัดสินใจในเรื่องง่าย ๆ ไม่ได้ หรือแสดงออกในเรื่องต่าง ๆ ไม่เหมาะสม

เคล็ดลับจัดการ อาการหลงลืม ในผู้สูงอายุ

เข้าสังคม การที่ได้เข้าสังคมและทำกิจกรรมอื่น ๆ ร่วมกับผู้อื่นจะช่วยฝึกความคิดและทักษะต่าง ๆ ผู้ที่เข้าสังคมและทำกิจกรรมกับครอบครัวหรือผู้อื่นสม่ำเสมอจะมีความจำที่ดีกว่าผู้ที่อยู่ตัวคนเดียวหรือมักทำกิจกรรมคนเดียว
เลิกบุหรี่ การสูบบุหรี่จะเพิ่มการอักเสบของเส้นเลือด ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของภาวะสมองเสื่อมได้
ลด หรือเลิกดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
จัดการกับความเครียด
นอนให้เพียงพอและมีคุณภาพ
ทานอาหารที่มีประโยชน์ ครบ 5 หมู่ มีสารต้านอนุมูลอิสระ
ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ โดยเน้นการออกกำลังแบบคาร์ดิโอและการรักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
การเดินสัปดาห์ละ 10-15 กิโลเมตรจะช่วยลดการหดตัวของเนื้อสมองและทำให้มีความจำที่ดีกว่าผู้ที่ไม่ได้ออกกำลังกาย
ฝึกการใช้สมอง เล่นเกมที่ต้องใช้กลยุทธ์ เช่น หมากรุก เกมต่อคำ ซุโดกุ อ่านหนังสือที่ต้องใช้ความคิด
พยายามเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ เช่น เข้าคอร์สทำอาหาร วาดรูป เล่นดนตรี
ทำกิจกรรมเดิม ๆ ให้มีความท้าทายมากขึ้น เช่น ฝึกการใช้ภาษาที่สองที่รู้อยู่แล้วให้มากขึ้น หากเล่นกีฬาก็ฝึกฝนเทคนิคที่ยากขึ้น เป็นต้น