สาเหตุและวิธีรักษา “ริดสีดวงทวาร” ตามระยะโรค เพิ่มโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ

ริดสีดวงทวาร คือ ภาวะที่หลอดเลือดบริเวณทวารหนักและปลายลำไส้ตรงโป่งพองหรือบวม ซึ่งอาจเกิดจากความดันในช่องท้องเพิ่มขึ้น เช่น การเบ่งอุจจาระเป็นประจำ ท้องผูก การตั้งครรภ์ หรือการนั่งนานๆ

 ริดสีดวงทวาร 2 ประเภทหลัก

• ริดสีดวงภายใน (Internal Hemorrhoids) เกิดเหนือเส้น dentate line (เส้นแบ่งระหว่างทวารหนักและปลายลำไส้ตรง) มักไม่เจ็บ แต่อาจมีเลือดออกเวลาถ่ายอุจจาระ
• ริดสีดวงภายนอก (External Hemorrhoids) เกิดใต้เส้น dentate line อาจเจ็บและคัน บางครั้งมีลิ่มเลือด ทำให้ปวดมาก

อาการของริดสีดวงทวาร

• เลือดออก มักพบเลือดสดหลังถ่ายอุจจาระ
• ปวดหรือคัน โดยเฉพาะในริดสีดวงภายนอกหรือริดสีดวงภายในที่ยื่นออกมา (Prolapsed Hemorrhoids)
• ก้อนโป่ง อาจคลำได้ก้อนบริเวณทวารหนัก
• ระคายเคือง อาจมีอาการคันหรือแสบร้อน

การรักษาริดสีดวงทวาร

รักษาแบบไม่ผ่าตัด

• ปรับพฤติกรรม
•  รับประทานอาหารที่มีกากใยสูง จิบน้ำ ดื่มน้ำบ่อยๆ มากกว่า 2-3 ลิตรต่อวัน เพื่อป้องกันท้องผูก
• หลีกเลี่ยงการเบ่งอุจจาระแรงๆ หรือนั่งถ่ายนาน การเอาหนังสือหรืออุปกรณ์สื่อสารเข้าไปใช้ขณะนั่งถ่ายอุจจาระ
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ การขยับลำตัวสามารถกระตุ้นการทำงานของลำไส้
• ยารักษา
  • ยาทาเฉพาะที่หรือยาเหน็บทวาร เพื่อลดอาการอักเสบและปวด
  • ยาเม็ดรักษาริดสีดวง ปรับการไหลเวียนเลือดดำและเส้นเลือดขอด
  • ยาระบายอ่อนๆ เพื่อป้องกันท้องผูก เช่น fiber หรือ ยาระบายแบบน้ำ  หลีกเลี่ยงยาระบายแบบเม็ด หรือกลุ่มกระตุ้นบีบตัวลำไส้ เช่น มะขามแขก

การรักษาแบบไม่ผ่าตัดอื่นๆ

• การรัดด้วยยาง (Rubber Band Ligation)ใช้ได้เฉพาะสำหรับริดสีดวงภายในระดับ 1-3 โดยรัดโคนริดสีดวงให้ขาดเลือดและหลุดออก
•   การฉีดยา (Sclerotherapy)ฉีดสารเคมีเพื่อให้ริดสีดวงฝ่อตัว ปัจจุบันลดความนิยมลง จากภาวะแทรกซ้อน เช่น ก้นตีบ
•  การจี้ด้วยความเย็น (Cryotherapy): ใช้ความเย็นจี้ริดสีดวงให้ตายและหลุดออก

การรักษาริดสีดวงทวารด้วยเลเซอร์ (Laser Treatment)

ขั้นตอนการรักษาริดสีดวงทวารด้วยเลเซอร์

• ผู้ป่วยได้รับการระงับความรู้สึกเฉพาะที่หรือทั่วไป
• ใช้เลเซอร์จี้ที่โคนริดสีดวงเพื่อตัดเลือดและทำให้เนื้อเยื่อฝ่อตัว
• ใช้เวลาเพียง 15-30 นาที ในริดสีดวงภายใน และ อีก 15-30นาที สำหรับตัดริดสีดวงภายนอก และผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถกลับบ้านได้ในวันเดียวกันหรือวันรุ่งขึ้น และกลับไปทำงานและใช้ชีวิตปกติได้ใน 2-7 วัน
• การหายของแผลรวดเร็ว หากทำเฉพาะริดสีดวงภายใน แผลหายในเพียง 1-2 สัปดาห์ หากมีการตัดริดสีดวงภายนอกออกร่วมด้วย แผลหายสนิท 6-8 สัปดาห์ เท่าการผ่าตัดปกติ แต่เจ็บปวดน้อยกว่า

ข้อดีของการรักษาด้วยเลเซอร์

• เป็นวิธีการรักษาที่มีความแม่นยำสูง ลดการบาดเจ็บต่อกล้ามเนื้อหูรูด
• เจ็บน้อยกว่าและฟื้นตัวเร็ว
• ลดความเสี่ยงในการติดเชื้อและเลือดออก
• สามารถรักษาได้ทั้งริดสีดวงภายในและภายนอก และสามารถรักษาได้พร้อมกันหลายหัว

ซึ่งอาการปวดและเลือดออกลดลงอย่างรวดเร็วมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำน้อยกว่าวิธีการรักษาแบบดั้งเดิม อัตราความสำเร็จมากกว่า 90 %แทบไม่เกิดแผลเป็นในทวาร ไม่พบภาวะก้นตีบ ปวดรุนแรงสามารถทำเลเซอร์ซ้ำได้ หากมีอาการอีกในอนาคตโอกาสเป็นซ้ำถึงขั้นต้องทำหัตถการอีกครั้งค่อนข้างต่ำ < 5% ใน 5 ปี

แหล่ง “โพรไบโอติกส์” และ “พรีไบโอติกส์”คู่หูช่วยปรับสมดุลระบบย่อยอาหาร

 การรักษาแบบผ่าตัด

• การผ่าตัดริดสีดวง (Hemorrhoidectomy) ใช้ในกรณีริดสีดวงรุนแรง (ระดับ 4) หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาอื่นๆ ใช้การตัดเย็บ แต่ละหัวออกไป อาจใช้กรรไกรหรืออุปกรณ์ตัดเส้นเลือด (Ligasure) จึงมีการเสียเนื้อทวาร ทำให้จำกัดการรักษา ไม่เกิน 2-3 หัวต่อครั้ง มีโอกาสบาดเจ็บหูรูดและเกิดภาวะก้นตีบได้บ้าง หากเสียเนื้อก้นมากเกินไป เจ็บปวดมากกว่าวิธีอื่น
• การเย็บริดสีดวง (Stapled Hemorrhoidopexy) เป็นการตัดและเย็บริดสีดวงภายในเพื่อลดการยื่นออกมา เพื่อกระชับเนื้อทวารเข้าในด้วยอุปกรณ์ตัดเย็บอัตโนมัติ เจ็บปวดน้อยกว่าการผ่าตัด ฟื้นตัวเร็ว แต่มีความเสี่ยงบาดเจ็บเนื้อเยื่อชั้นลึก หรือภาวะก้นตีบ ปวดหน่วงเรื้อรัง หรือเจ็บรำคาญวัสดุตัดเย็บ 2-5% ทำซ้ำได้ยาก หากกลับเป็นซ้ำในอนาคต

การป้องกันริดสีดวงทวาร

• รับประทานอาหารที่มีกากใยสูง เช่น ผัก ผลไม้ และธัญพืช
• ดื่มน้ำมากๆ ช่วยให้อุจจาระนิ่มและถ่ายง่าย
• หลีกเลี่ยงการเบ่งอุจจาระแรงๆ
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เพื่อกระตุ้นการทำงานของลำไส้
• ไม่นั่งหรือยืนนานเกินไปเปลี่ยนอิริยาบถบ่อยๆ

ริดสีดวงทวาร เป็นภาวะที่พบได้บ่อยและสามารถรักษาได้หลายวิธี ตั้งแต่การปรับพฤติกรรม การใช้ยา ไปจนถึงการผ่าตัดการรักษาด้วยเลเซอร์ เป็นวิธีที่ทันสมัย มีความแม่นยำสูง เจ็บน้อย และฟื้นตัวเร็ว เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ต้องการผลลัพธ์ที่ดีและลดความเสี่ยงในการกลับมาเป็นซ้ำ หากมีอาการริดสีดวงทวาร ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและเลือกวิธีการรักษาที่เหมาะสมที่สุด

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลพญาไท 3

5 เทคนิคคนอ้วนง่าย เพิ่มอัตราการเผาผลาญ ช่วยคุมน้ำหนัก รักษาหุ่นเป๊ะ

เช็กอาการท้องผูก หรือ ลำไส้อุดตัน สัญญาณคล้ายกันแต่ความรุนแรงแตกต่าง!