จุฬาฯ เปิดเวทีชำแหละขยะอิเล็กทรอนิกส์เงินสะพัด 100 ล้านต่อเดือน

เผยแพร่ 14 พ.ย. 2569 ,20:17น.

จุฬาฯ เปิดเวทีชำแหละวิกฤตอาชญากรรมสิ่งแวดล้อม เผยขยะอิเล็กทรอนิกส์เงินสะพัด 100 ล้านต่อเดือน

วันที่ 14 พ.ย. 2569 ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีการจัดเวทีเสวนาหัวข้อ "วิกฤติอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมในไทย เศรษฐกิจสีเทา ความยุติธรรม และทางออกของสังคมไทย" โดยมี นายวีระยุทธ กาญจน์ชูฉัตร ประธานคณะกรรมาธิการการพัฒนาเศรษฐกิจ สภาผู้แทนราษฎร, คุณเพ็ญโฉม แซ่ตั้ง ผู้อำนวยการมูลนิธิบูรณะนิเวศ, คุณฐปณีย์ เอียดศรีไชย ผู้สื่อข่าวอาวุโส และ ดร.ปรเมศวร์ กุมารบุญ นักอาชญาวิทยาไซเบอร์ ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองถึงปัญหาอาชญากรรมสิ่งแวดล้อม ตลอดจนแนวทางแก้ไขและรับมือกับผลกระทบที่เกิดขึ้นในสังคมไทย

นายวีระยุทธ กล่าวถึงปัญหาขยะอุตสาหกรรมในพื้นที่จังหวัดปราจีนบุรีว่า ชาวบ้านและภาคปศุสัตว์ได้รับผลกระทบต่อเนื่องมาหลายปี แต่สังคมยังไม่เห็นภาพความรุนแรงของปัญหาอย่างชัดเจน จนกระทั่งเกิดสถานการณ์น้ำท่วม ทำให้ขยะและคราบมลพิษถูกพัดกระจายออกสู่พื้นที่เกษตรกรรมและชุมชน ส่งผลให้ประชาชนเริ่มตระหนักถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นมากขึ้น

นายวีระยุทธ ชี้ว่า ปัญหาขยะอุตสาหกรรมไม่ได้เกี่ยวข้องเพียงการจัดการภายในประเทศ แต่ยังเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์ระหว่างประเทศ เนื่องจากประเทศร่ำรวยบางส่วนส่งออกขยะมายังประเทศกำลังพัฒนา รวมถึงประเทศไทย ขณะที่อีกหนึ่งปัญหาสำคัญคือบทลงโทษที่อาจไม่สอดคล้องกับต้นทุนของการกระทำผิด ทำให้ผู้ประกอบการบางรายมองว่าการฝ่าฝืนกฎหมายยังคุ้มค่าทางธุรกิจ ดังนั้น การแก้ปัญหาจึงจำเป็นต้องทบทวนทั้งมาตรการทางกฎหมาย บทลงโทษ และต้นทุนการจัดการขยะให้เหมาะสม เพื่อไม่ให้การกระทำผิดกลายเป็นช่องทางสร้างผลกำไร พร้อมอาศัยข้อมูลที่โปร่งใสควบคู่กับการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง นอกจากนั้นเราได้ข้อมูลเชิงลึกมาว่าค่าขนขยะอิเล็กขยะอิเล็กทรอนิกส์มีเงินหมุมเวียนกว่า 100 ล้านบาทต่อเดือน ซึ่งถือเป็นเงินหมุมเวียนสีเทา

นายวีระยุทธ มองว่า การแก้ปัญหาต้องแยกผู้ประกอบการออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มสีดำ ซึ่งเป็นผู้ที่กระทำผิดกฎหมายอย่างชัดเจน ภาครัฐต้องดำเนินการอย่างเด็ดขาด กลุ่มสีเทา ซึ่งอาจปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเมื่อมีการตรวจสอบเข้มงวดขึ้น ภาครัฐจึงต้องกำกับดูแลอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้ประกอบการกลุ่มนี้ค่อย ๆ ปรับเข้าสู่ระบบที่ถูกต้อง และกลุ่มสีขาว ซึ่งเป็นผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจอย่างถูกกฎหมายและเสียภาษีถูกต้อง รวมถึงบริษัทที่มีมาตรฐานในการจัดการขยะและนำไปรีไซเคิลหรือแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อื่น

ด้าน คุณเพ็ญโฉม เสนอให้รัฐบาลเร่งปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมสิ่งแวดล้อม เพิ่มประสิทธิภาพในการเอาผิดผู้ก่อมลพิษ พร้อมจัดตั้งกองทุนเยียวยาประชาชนที่ได้รับผลกระทบ โดยปรับกองทุนสิ่งแวดล้อมให้สามารถช่วยเหลือประชาชนได้โดยตรง

ขณะที่ ดร.ปรเมศวร์ เสนอว่า การแก้ไขปัญหาอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมต้องเริ่มจากการตั้งคำถามว่า ใครคือผู้พิทักษ์และปกป้องสิ่งแวดล้อม โดยมองว่าภาครัฐต้องมีบทบาทหลักในการกำหนดนโยบายและบังคับใช้กฎหมาย พร้อมประเมินว่าปัจจุบันมีความพร้อมเพียงพอหรือไม่ ทั้งด้านบุคลากร เทคโนโลยี และมาตรการรับมือภัยคุกคามด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อให้การป้องกันและแก้ไขปัญหาเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม

ส่วนการแก้ไขปัญหามลพิษในพื้นที่จังหวัดปราจีนบุรี นายวีระยุทธ เสนอให้ดำเนินการควบคู่กัน 2 ด้าน คือ การตรวจสอบและเอาผิดผู้ก่อมลพิษให้ถึงที่สุด และการฟื้นฟูพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ โดยมอบหมายให้กรมโรงงานอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม เป็นหน่วยงานหลักในการดำเนินการ พร้อมจัดสรรงบประมาณเพิ่มเติม เนื่องจากคาดว่าต้องใช้งบประมาณประมาณ 200-300 ล้านบาท เพื่อฟื้นฟูพื้นที่เกษตรกรรมและแหล่งน้ำให้กลับมาใช้งานได้อย่างปลอดภัย