"แพนโดรา เปเปอร์ส" เปิดโปงผู้นำโลก ซุกซ่อนทรัพย์สินลับ

“พาราไดซ์ เปเปอร์ส” แฉเส้นทางจัดการภาษีบุคคลระดับโลกรอบ 2

เมื่อปี 2016 สมาคมผู้สื่อข่าวสืบสวนสอบสวนนานาชาติ หรือ ICIJ เปิดเผยเอกสารที่ถือว่าเป็นการเปิดโปงความลับทางการเมืองที่ใหญ่ที่สุดในโลกครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์  ชื่อว่า Panama Paper เผยรายชื่อของบุคคลสำคัญระดับโลกในเกือบทุกแวดดวง รวมถึงผู้ก่อการร้ายที่ถูกตั้งข้อสงสัยว่า หลบเลี่ยงภาษีหรือฟอกเงิน ผ่านมา 5 ปี ล่าสุด ICIJ เปิดเอกสารลับอีกชิ้น ชื่อว่า Pandora Papers โดยเปิดโปงการซุกซ่อนทรัพย์สินจำนวนมหาศาลของบรรดามหาเศรษฐี และผู้นำประเทศทั่วโลก เพื่อหลบเลี่ยงการภาษีไปจนถึงเพื่อฟอกเงิน

ICIJ ระบุว่า มีหลักฐานยืนยันได้ว่า มีบริษัท Offshore ในแดนสวรรค์แห่งการหลบเลี่ยงภาษีอย่าง หมู่เกาะบริติช เวอร์จิ้น เป็นผู้บริหารจัดการทรัพย์สินของกษัตริย์แห่งจอร์แดน โดยทรัพย์สินที่คาดว่ามีมูลค่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ถูกเก็บไว้ในรูปของอสังหาริมทรัพย์จำนวนมากทั้งในสหรัฐฯ เช่น คฤหาสน์ริมทะเล 3 หลัง ที่หาดมาลิบูในรัฐแคลิฟอร์เนีย และ พระตำหนักในกรุงลอนดอนและเมืองแอสคอตของสหราชอาณาจักรสหราช หลักฐานชี้ว่า พระองค์เริ่มสะสมทรัพย์สินเหล่านี้นับตั้งแต่ขึ้นครองราชย์เมื่อปี 1991

ภายหลังเอกสารลับหลุดออกมา ทนายความของกษัตริย์อับดุลลาห์ที่สองแห่งจอร์แดน ชี้แจงว่า ทรงซื้ออสังหาริมทรัพย์ในต่างประเทศด้วยพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ส่วนการใช้บริษัทออฟชอร์ เป็นตัวแทนเข้าซื้อทรัพย์สินเหล่านี้ เป็นธรรมเนียมปฏิบัติที่บุคคลระดับสูงนิยมทำกันอย่างแพร่หลาย เนื่องด้วยเหตุผลเรื่องความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัย

นอกเหนือจากกษัตริย์จอร์แดนแล้ว รายชื่อที่เป็นที่น่าสนใจอีกก็คือ ผู้นำและนักการเมืองดังของโลก เช่น ประธานาธิบดีปูตินของรัสเซีย เอกสารลับแพนโดราเผยว่า ประธานาธิบดี วลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย ซุกซ่อนไว้ทรัพย์สินจำนวนมากไว้ที่ประเทศโมนาโก

นายอันเดรจ์ บาบิซ นายกรัฐมนตรีของสาธารณรัฐเช็ก ที่กำลังจะลงแข่งขันในการเลือกตั้งทั่วไปสัปดาห์นี้ เอกสารชี้ว่า ผู้นำสาธารณรัฐเช็กปกปิดเรื่องที่ใช้ บริษัทออฟชอร์ ด้านการลงทุนเข้าซื้อคฤหาสน์สองหลังในทางตอนใต้ของฝรั่งเศส ซึ่งมีมูลค่าถึง 16 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

ประธานาธิบดีอิลฮัม อาลิเยฟ ของอาเซอร์ไบจาน ถูกระบุว่า มีส่วนเกี่ยวข้องกับการลอบซื้ออสังหาริมทรัพย์ในสหราชอาณาจัก รและนำไปขายทำกำไร

ประธานาธิบดีอูฮูรู เคนยัตตา ของเคนยา เอกสารลับเผยว่า ตัวเขาและสมาชิกในครอบครัว 6 คน ลักลอบเป็นเจ้าของเครือข่ายบริษัทออฟชอร์ที่ซุกซ่อนไว้ลับ ๆ จำนวน 11 แห่ง ซึ่งบริษัทเหล่านี้เก็บรักษา และบริหารทรัพย์สินที่คิดเป็นมูลค่าสูงถึง 30 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

อีกคนหนึ่งคือ นายกรัฐมนตรีอิมราน ข่าน ของปากีสถาน ซึ่งบุคคลใกล้ชิด และคนในครอบครัวครอบครัวลักลอบเป็นเจ้าของบริษัทออฟชอร์ และกองทุนการเงินที่เก็บรักษาทรัพย์สินมูลค่ามหาศาล

 

เอกสารลับแพนโดราเป็นการเปิดเผยข้อมูลครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมาของ ICIJ ซึ่งเป็นเครือข่ายผู้สื่อข่าวสืบสวนสอบสวนของโลก โดยผู้สื่อข่าวเหล่านี้สืบสวนจนสามารถเข้าถึงเอกสารเกือบ 12 ล้านฉบับ ที่เก็บไว้ในแฟ้มลับของบริษัทผู้ให้บริการทางการเงิน 14 แห่งในหลายประเทศและดินแดน ซึ่งรวมถึงหมู่เกาะบริติชเวอร์จิน, ปานามา, เบลิซ, ไซปรัส, สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์, สิงคโปร์ และสวิตเซอร์แลนด์

ก่อนหน้านี้เคยมีการเปิดเผยเอกสารลักษณะนี้มาก่อนแล้ว เมื่อปี 2016 ICIJ ปล่อยเอกสารปานามาหรือ Panama Papers  เปิดโปงถึงการปกปิดและฟอกเงินคนดังของโลกในแทบทุกวงการ ทั้งนักกีฬาอาชีพ นักธุรกิจชื่อดัง ผู้นำกลุ่มก่อการร้าย รวมไปถึงบรรดาคนสนิทของนักการเมืองและผู้นำประเทศทั้งในอดีตและปัจจุบัน แต่ Panama Papers ที่สั่นสะเทือนไปทั่วโลกในตอนนั้น ก็ยังไม่มากเท่ากับ Pandora Papers ที่ถูกปล่อยออกมาล่าสุด

ข้อมูลจาก Pandora Papers มหาศาลแค่ไหน สำนักข่าวบีบีซีรายงานว่า มีไฟล์มากถึง 11.9 ล้านไฟล์ รวมกันเป็นปริมาณข้อมูลที่มากถึง 2.94 เทเลไบร์ท เทียบกับ Panama Papers ที่หลุดออกมาเมื่อปี 2016 ในตอนนั้นมีเอกสารราว 11.5 ล้านไฟล์ รวมเป็นข้อมูลราว 2.6 เทเลไบร์ท การเปิดโปงล่าสุด จึงเป็นการเปิดโปงครั้งใหญ่ในรอบทศวรรษ

ย้อนไปปี 2016 แรงสะเทือนจากเอกสารปานามาทำให้ ซิกมูเดียร์ กันลักซัน นายกรัฐมนตรีไอซ์แลนด์ต้องลาออกจากตำแหน่งผู้นำประเทศ หลังจากที่ข้อมูลในแฟ้มลับระบุว่าเขาและภรรยาเป็นเจ้าของบริษัทนอกประเทศแห่งหนึ่ง โดยที่เขาไม่ได้แจ้งเรื่องนี้ต่อรัฐสภาตอนที่ได้เป็น ส.ส.

คราวนั้น ประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซียก็ติดโผเช่นเดียวกัน รวมทั้งนายกรัฐมนตรีนาวาซ ชารีฟ ของปากีสถาน แต่ทั้งสองออกมาให้สัมภาษณ์ประณามการเปิดโปง และบอกปัดข้อกล่าวหาว่าพัวพันกับการฟอกเงิน

ในคราวนั้น บริษัทที่ถูกกล่าวหาเป็นศูนย์กลางในการดำเนินการโยกย้ายเงินนี้คือ บริษัทมอสแซค ฟอนเซกา โดยเป็นบริษัทที่ปรึกษาด้านกฎหมายและการลงทุนที่ใหญ่เป็นอันดับ 4 ของโลก มีฐานดำเนินการอยู่ในประเทศปานามา คอยให้บริการด้านกฎหมายและการบริหารจัดการสินทรัพย์ รวมถึงการรับทำธุรกรรมลับทางการเงินให้กับลูกค้า โดยมีพนักงานเพียง 600 คน ให้บริการดูแลบริษัทคู่ค้าหลายแสนแห่งทั่วโลก

ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นบริษัทตัวแทน ที่จดทะเบียนภายใต้ชื่อ มอสแซค ฟอนเซกา อยู่ตามกลุ่มประเทศที่เปิดเสรีด้านการลงทุน ปลอดภาษี หรือเก็บภาษีในอัตราต่ำมากๆ โดยเฉพาะประเทศหมู่เกาะโพ้นทะเล ทั้งในแถบแคริบเบียน แอฟริกา และโอเชียเนีย ส่งผลให้ยากต่อการติดตามและตรวจสอบที่มาของเงินที่แท้จริง

 

ต้องติดตามกันต่อว่า Pandora Papers จะส่งผลกระทบอย่างไรต่อสถานะของบรรดานักการเมืองระดับโลกที่มีชื่ออยู่ในเอกสาร เพราะหลายคนมีตำแหน่งสำคัญของประเทศที่ขณะนี้กำลังเผชิญกับวิกฤตทางเศรษฐกิจ เช่น นาจิบ มิคาตี นายกรัฐมนตรีเลบานอนคนปัจจุบัน ที่ Pandora Papers ระบุว่า ตัวเขามีทรัพย์สินซุกซ่อนไว้นอกประเทศเช่นกัน โดย มิคาตี ได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในมหาเศรษฐีที่รวยที่สุดของประเทศอยู่แล้ว