เปิดสาเหตุ รัสเซีย-ยูเครน ยังบรรลุข้อตกลงยุติสงครามไม่ได้

ฝั่งยูเครนมี 2 ข้อ คือ หยุดยิง และรัสเซียต้องถอนทหารออกทันที ส่วนรัสเซียจากเดิมข้อเรียกร้องเป็นการยื่นคำขาด 3 ข้อหลัก ๆ คือ

1.ยูเครนต้องแก้รัฐธรรมนูญระบุว่าจะไม่เข้าเป็นสมาชิกนาโตและอียู

2.ต้องให้การรับรองเอกราชของแคว้นโดเนตสก์และลูฮันสก์ 

3.ต้องรับรองไครเมียว่าเป็นส่วนหนึ่งของรัสเซีย

อีกประเด็นสำคัญคือ ปูตินประกาศชัดว่ารัสเซียต้องการปลดอาวุธของยูเครน ซึ่งหมายถึงปูตินไม่ต้องการให้ยูเครนมีกองทัพอีกต่อไป 

หลายคนมองว่าเป็นข้อเรียกร้องที่สุดโต่งที่รัสเซียใช้กำลังทางการทหารบังคับประเทศที่มีเอกราชและอธิปไตยให้ทำตามใจตัวเอง

 

อย่างไรก็ตามประเด็นนี้ดูเหมือนมีทางออกเมื่อรัสเซียออกมาบอกว่า ยอมให้ยูเครนมีกองทัพได้แต่ต้องดำรงสถานะประเทศเป็นกลาง หรือ Neutrality  ความเป็นกลางเป็นสถานะทางกฎหมายที่บ่งบอกว่ารัฐหรือประเทศใดประเทศหนึ่งจะไม่เข้าไปจากการมีส่วนร่วมกับสงครามของรัฐอื่น หรือสงครามใด ๆ ก็ตามที่จะขึ้นในอนาคต 

ตอนนี้ทั่วโลกมีประมาณ 21 ประเทศ ที่ประกาศว่าประเทศของตนเองเป็นกลาง เช่น สวิตเซอร์แลนด์ ฟินแลนด์ สวีเดน ไอร์แลนด์ ออสเตรีย มอลตา วาติกัน สิงคโปร์เป็นต้น  แต่หลายฝ่ายบอกว่า ถึงแม้ยูเครนจะยอมให้สถานะประเทศตัวเองเป็นกลาง แต่สิ่งที่น่ากังวลมากที่สุดคือ อนาคตจะแน่ใจได้อย่างไรว่าจะไม่ถูกรุกรานอีก

 

มีรายงานว่าในการเจราจา ยูเครนต้องการสิ่งหลักประกันด้านความมั่นคงที่เป็นสนธิสัญญาที่ระบุว่ายูเครนจะไม่ถูกรังแกหรือถูกรุกรานในวันที่ดำรงความเป็นกลาง ทั้งหมดต้องมีพันธะผูกพันตามกฎหมายด้วย นี่คือประเด็นหลักที่อยู่บนโต๊ะเจรจา

อย่างไรก็ตาม หลายฝ่ายตั้งข้อสังเกตว่าการเจรจาไม่ง่าย วัดจากที่ผู้นำยูเครนออกมาพูดเรื่องนี้แทบทุกวัน และจากการที่ขอร้องให้หลายประเทศเข้ามาช่วย นับตั้งแต่ตุรกี จนถึงอิสราเอลและสวิตเซอร์แลนด์

 

ประธานาธิบดียูเครน ออกมาส่งสัญญาณเป็นนัยหลายครั้งแล้วว่าต้องการเจรจาสงบศึก อย่างไรก็ตาม มีการวิเคราะห์กันว่าการสงบศึกแบบยอมรัสเซียทุกเงื่อนไขอาจสร้างความกังวลให้ทั้งสหรัฐฯ และยุโรป 

หากยูเครนยอมยกธงขาวในครั้งนี้ รัสเซียจะเป็นผู้ชนะจากการใช้กำลังทหารในการบังคับประเทศที่มีอธิปไตยเปลี่ยนแปลงการตัดสินใจหรือนโยบายของตน

บรรดาทูตจากยุโรปและสหรัฐฯ เกรงว่าถ้าผู้นำรัสเซียทำเช่นนี้ในยูเครนได้ เขาอาจทำแบบนี้กับทุก ๆ ที่ที่เขาไม่พอใจ สิ่งนี้อาจกัดกร่อนระบบระหว่างประเทศที่เป็นหลักมาตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุด และอาจนำไปสู่เส้นทางใหม่ที่ไม่มีใครคาดเดาได้

อีกทั้งประธานาธิบดีเซเลนสกี ต้องฟังเสียงประชาชนที่ตอนนี้สูญเสียไปมาก และไม่อยากอยู่ใต้ร่มเงารัสเซียแล้ว  นี่กลายเป็นโจทย์ที่อาจทำให้การเจรจายากขึ้นไปอีก