อิสราเอลกังวล “ทรัมป์” อาจทำข้อตกลงที่ไม่ดีกับอิหร่าน

แหล่งข่าวจากอิสราเอลหลายคนเปิดเผยกับ CNN ว่า อิสราเอลกำลังกังวลว่า ประธานาธิบดีสหรัฐฯ โดนัลด์ ทรัมป์ อาจบรรลุข้อตกลงกับอิหร่านก่อนที่จะพิจารณาประเด็นสำคัญบางประเด็นที่ผลักดันให้ทั้งสองประเทศเริ่มสงครามตั้งแต่แรก

แหล่งข่าวระบุว่า ข้อตกลงที่ปล่อยให้โครงการนิวเคลียร์ของเตหะรานยังคงอยู่บางส่วน ขณะที่ละเลยประเด็นต่าง ๆ เช่น ขีปนาวุธ และการสนับสนุนกลุ่มตัวแทนในภูมิภาค จะทำให้อิสราเอลมองว่าสงครามยังไม่จบสิ้น

Reuters/ILIA YEFIMOVICH/Pool

แหล่งข่าวรายหนึ่งกล่าวว่า “ความกังวลหลักคือทรัมป์จะเบื่อหน่ายการเจรจาและทำข้อตกลงใด ๆ ก็ได้ โดยมีการประนีประนอมในนาทีสุดท้าย” แม้ว่าเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ จะให้ความมั่นใจกับอิสราเอลว่า ประเด็นเรื่องคลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงของอิหร่านจะได้รับการแก้ไข แต่แหล่งข่าวกล่าวว่า การที่เห็นได้ชัดว่าไม่ได้กล่าวถึงขีปนาวุธและเครือข่ายตัวแทนของเตหะรานในการเจรจา “เป็นเรื่องใหญ่”

เจ้าหน้าที่กล่าวว่า ข้อตกลงบางส่วนที่ไม่สามารถแก้ไขปัญหาสำคัญบางประการของอิหร่านได้ ในขณะเดียวกันก็ช่วยบรรเทาแรงกดดันทางเศรษฐกิจต่อประเทศนั้น อาจช่วยสร้างเสถียรภาพให้กับอิหร่านและทำให้มีเงินสดไหลเข้าสู่ประเทศมากขึ้น

ข้อตกลงระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านเพื่อยุติสงครามยังห่างไกลจากความแน่นอน เนื่องจากยังมีช่องว่างสำคัญในจุดยืนของทั้งสองฝ่ายเกี่ยวกับการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งและอนาคตของโครงการนิวเคลียร์ของเตหะราน และอิสราเอลกำลังเตรียมพร้อมสำหรับความเป็นไปได้ที่การสู้รบจะปะทุขึ้นอีกครั้ง แต่รัฐบาลทรัมป์ยังคงผลักดันเส้นทางการทูตต่อไป โดยดูเหมือนจะไม่อยากเริ่มต้นความขัดแย้งอีกครั้ง

ในช่วงต้นของสงคราม ทรัมป์เสนอว่าสหรัฐฯ ต้องการทำลายโครงการขีปนาวุธของอิหร่าน ยุติการสนับสนุนกลุ่มตัวแทนในภูมิภาค และปิดโรงงานนิวเคลียร์ของอิหร่านเพื่อไม่ให้สามารถพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ได้ แต่หลังจากผ่านไป 10 สัปดาห์ การเจรจาได้มุ่งเน้นไปที่ยูเรเนียม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมให้ถึงระดับที่ใช้ในการผลิตอาวุธ และการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง

การจำกัดเป้าหมายให้แคบลงนั้นเห็นได้ชัดจากแถลงการณ์สาธารณะของนายกรัฐมนตรีอิสราเอล เบนจามิน เนทันยาฮู

เมื่อเดือน ก.พ. ก่อนสงครามกับอิหร่าน เนทันยาฮูได้วางเงื่อนไข 5 ประการสำหรับข้อตกลงที่ยอมรับได้ ได้แก่ การกำจัดยูเรเนียมเสริมสมรรถนะทั้งหมด การรื้อถอนโรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียม การจัดการกับขีปนาวุธ การรื้อถอนเครือข่ายตัวแทนในภูมิภาคของอิหร่าน และการตรวจสอบนิวเคลียร์อย่างเข้มงวด

แต่เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ในการกล่าวปราศรัยผ่านวิดีโอต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรีความมั่นคงของอิสราเอล เขาได้ลดเงื่อนไขเหล่านั้นเหลือเพียงข้อเดียว “เป้าหมายที่สำคัญที่สุดคือการกำจัดวัสดุเสริมสมรรถนะจากอิหร่าน วัสดุเสริมสมรรถนะทั้งหมด และการรื้อถอนโรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของอิหร่าน” โดยไม่ได้กล่าวถึงขีปนาวุธหรือกลุ่มตัวแทน เช่น ฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอนหรือฮามาสในฉนวนกาซา

แหล่งข่าวที่คุ้นเคยกับการหารือกล่าวว่า ประเด็นขีปนาวุธและกลุ่มตัวแทนน่าจะถูกตัดออกไปแล้ว เนื่องจากดูเหมือนว่าจะไม่ได้รวมอยู่ในร่างการเจรจาทางการทูตเบื้องต้น และนั่นเป็นเหตุผลที่เนทันยาฮูให้ความสำคัญกับยูเรเนียมในฐานะภัยคุกคามที่เร่งด่วนที่สุด

แหล่งข่าวอิสราเอลรายหนึ่งระบุว่า นายกรัฐมนตรีเนทันยาฮูติดต่อโดยตรงกับทรัมป์ เนื่องจากเขาไม่ไว้วางใจ สตีฟ วิตคอฟฟ์ ทูตพิเศษสหรัฐฯ และจาเร็ด คุชเนอร์ ลูกเขยของทรัมป์ ซึ่งเป็นผู้นำการเจรจากับอิหร่าน เนทันยาฮูจึงพยายามรวบรวมข้อมูลข่าวกรองจากปากีสถาน กาตาร์ และอิหร่านเพื่อเจรจาทางการทูตลับกับอิหร่าน

เจ้าหน้าที่อิสราเอลอีกคนหนึ่งกล่าวกับ CNN ว่า “มีความกังวลอย่างแท้จริงว่าทรัมป์จะบรรลุข้อตกลงที่ไม่ดี อิสราเอลกำลังพยายามมีอิทธิพลต่อข้อตกลงนั้นให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้” แต่เนทันยาฮูระมัดระวังเกี่ยวกับระดับแรงกดดันที่จะใช้ เพราะกลัวว่าจะถูกมองว่ากำลังนำทรัมป์กลับไปสู่สงคราม

หน่วยงานด้านความมั่นคงของอิสราเอลยังมีความกังวลเป็นพิเศษเกี่ยวกับข้อตกลงชั่วคราวที่จะขยายเวลาหยุดยิง การเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง และลดแรงกดดันทางเศรษฐกิจต่ออิหร่านโดยไม่แตะต้องประเด็นนิวเคลียร์เลย

อิหร่านยืนยันว่า ข้อตกลงเบื้องต้นควรครอบคลุมเฉพาะการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตรและช่องแคบเท่านั้น โดยเรื่องนิวเคลียร์จะถูกเลื่อนไปในขั้นตอนต่อไป

เจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิสราเอลกล่าวกับ CNN ว่า อิสราเอลยังคงเฝ้าระวังอย่างเข้มงวดต่อความล้มเหลวของการเจรจา “เรากำลังจับตาดูสถานการณ์อยู่ เราจะยินดีหากไม่มีข้อตกลง เราจะยินดีหากการปิดล้อมช่องแคบฮอร์มุซยังคงดำเนินต่อไป และเราจะยินดีหากอิหร่านโจมตีเพิ่มอีก 2-3 ครั้ง”

เจ้าหน้าที่รายนี้ยังยอมรับว่า การตัดสินใจขั้นสุดท้ายขึ้นอยู่กับทรัมป์ และการยกระดับความขัดแย้งเป็นสถานการณ์ที่เป็นไปได้ “หากอิหร่านยังคงเล่นเกมและยืดเยื้อการเจรจา”

แหล่งข่าวอีกรายที่คุ้นเคยกับการหารือกล่าวว่า สหรัฐฯ และอิสราเอลยังคงประสานงานกันเกี่ยวกับแผนการทางทหารที่อาจเกิดขึ้นในอิหร่าน รวมถึงการโจมตีโรงงานพลังงานและโครงสร้างพื้นฐาน ตลอดจนการสังหารผู้นำอิหร่าน หากการเจรจาล้มเหลว

แหล่งข่าวอิสราเอลยังบอกกับ CNN ว่า แนวคิดเรื่องข้อกำหนดการหมดอายุ (sunset clause) ได้ถูกหยิบยกขึ้นมาในการเจรจา ซึ่งเป็นข้อกำหนดที่จะอนุญาตให้ข้อจำกัดบางอย่างหมดอายุลงหลังจากจำนวนปีที่กำหนด การหมดอายุนั้นจะอนุญาตให้อิหร่านกลับมาดำเนินกิจกรรมนิวเคลียร์บางอย่างได้ เช่นเดียวกับข้อตกลงนิวเคลียร์อิหร่านปี 2015 ที่เจรจาภายใต้ประธานาธิบดี บารัก โอบามา

ทั้งเนทันยาฮูและทรัมป์วิพากษ์วิจารณ์ข้อตกลงนั้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า และอิสราเอลก็กังวลว่ากรอบการเจรจาในปัจจุบันอาจมีองค์ประกอบที่คล้ายคลึงกัน

แหล่งข่าวระบุว่า อิสราเอลกำลังผลักดันให้เพิ่มข้อกำหนด 2 ข้อที่อาจทำให้ข้อตกลงแตกต่างจากข้อตกลงสมัยโอบามา ได้แก่ การห้ามการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมอย่างเด็ดขาดในช่วงระยะเวลาสิ้นสุด และการรื้อถอนโรงงานใต้ดินฟอร์โดว์ของอิหร่านและพิกแอ็กซ์เมาน์เทน ซึ่งทั้งสองแห่งเป็นพื้นที่ใต้ดินที่มีการป้องกันอย่างแน่นหนา และเชื่อกันว่าอิหร่านกำลังพัฒนาขีดความสามารถด้านนิวเคลียร์ของตนอยู่ภายใน

 

เรียบเรียงจาก CNN