“เสือดำ” สู่การปลุกปฏิกิริยาตอบกลับของสังคม

เพียงไม่กี่ชั่วโมงที่ข่าวแพร่ออกไป ก็เกิดปรากฏการณ์โซเชียล แซงชั่น “Social Sanction” หรือที่เรียกว่า วิธีการ กระบวนการทางสังคม เพื่อสร้างการควบคุม และสร้างบทลงโทษทางสังคม

ผู้ใช้งานโซเชียลมีเดียต่างแสดงอารมณ์ความรู้สึกผ่านช่องทางโซเชียลมีเดียอย่างรวดเร็ว เริ่มจาก ดาราสาว ไอซ์-อภิษฎา เครือคงคา ที่โพสต์ภาพพร้อมข้อความ “เห็นแล้วสงสารจับใจ เกิดมายังไม่เคยเห็นเสือดำตัวจริง คงหายากมากจริงๆ แล้วสินะ อย่าให้มันต้องตายฟรี ขอให้การตายของมันเปลี่ยนเป็นการปกป้องเพื่อนสัตว์ตัวอื่นที่เหลืออยู่ อย่างจริงจัง และขอเป็นกำลังใจให้นักพิทักษ์อนุรักษ์ทุกคนนะคะ”

ขณะที่ “บุ๋ม-ปนัดดา วงศ์ผู้ดี” ได้โพสต์ข้อความพร้อมภาพ “เสียงปืนที่ดังลั่น ตัวแม่นั้นต้องสิ้นใจ ลูกน้อยที่กอดไว้ กระดอนไปเพราะแรงปืนฝืนใจเข้ากอดแม่ หวังแก้ให้แม่ฟื้น แม่จ๋าเพราะเสียงปืน จึงไม่คืนชีวิตมาโทษไหนจึงประหาร ศาลไหนพิพากษาถ้าลูกท่านเป็นสัตว์ป่า ใครเข่นฆ่าท่านยอมไหม ชีวิตใครใครก็รัก ท่านประจักษ์หรือไม่ โปรดเถิดจงเห็นใจ สัตว์ป่าไซร้ก็เหมือนกัน”

นอกจากนี้ ยังมีศิลปินดาราอีกหลายคนที่โพสต์ภาพและข้อความที่แสดงออกถึงความเสียใจต่อเหตุการณ์ครั้งนี้ เช่น "ทอป ดารณีนุช, โย ยศวดี, บี พีระพัฒน์ เถรว่อง และจั๊กจั่น-อคัมย์สิริ สุวรรณศุข เป็นต้น

ขณะที่ผู้ใช้งานทวิตเตอร์ และสื่อสังคมออนไลน์อื่นๆ ก็โพสต์ข้อความและภาพที่สะท้อนถึงความเสียใจต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เช่นกัน

มุมมองนักวิชาการต่อปรากฏการณ์ “Social Sanction” กรณี “เปรมชัย”

ดร.มานะ ตรีรยาภิวัฒน์ คณบดีคณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย กล่าวว่า กรณีเจ้าหน้าที่เข้าจับกุมนายเปรมชัย กรรณสูต ประธานบริหาร บริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ จำกัด (มหาชน) พร้อมพวกอีก 4 คน ลักลอบเข้าไปล่าสัตว์ป่าคุ้มครองในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร เป็นประเด็นร่วมของสังคมที่หลายคนมองว่า ถ้าไม่มีการแสดงบางสิ่งบางอย่างออกมาคดีอาจไม่ได้เป็นไปตามระบอบยุติธรรม เพราะกลัวว่าผู้ต้องหามีอิทธิพลทางการเงิน ดังนั้นคนที่อยู่ในสังคมและโลกออนไลน์จึงมีอารมณ์ร่วม ที่อยากให้กระบวนการยุติธรรมดำเนินไปได้โดยไม่ดูเรื่องการเงิน ซึ่งเป็นการแสดงออกผ่านทั้งทางตรงและทางอ้อมเพื่อเป็นการกดดันทางสังคม

ดร.มานะ กล่าวต่อว่า การแสดงออกในรูปแบบปรากฏการณ์ “Social Sanction” มีผลต่อคนที่ทำหน้าที่เพราะต้องใช้ความระมัดระวังมากขึ้นในเชิงยุติธรรม แต่การดำเนินงานก็ต้องเป็นไปตามกระบวนการยุติธรรม ซึ่งการจับตามองของสังคมจะทำให้การทำงานเกิดความระมัดระวังแต่ไม่มีผลต่อกระบวนการทำงาน

อย่างไรก็ตาม ดร.มานะ กล่าวว่า ปรากฏการณ์ครั้งนี้ไม่ได้ใหญ่ที่สุด แต่เป็นปรากฏการณ์ที่เห็นได้ตลอดเวลา เพราะในอดีตถ้าสื่อหนังสือพิมพ์ หรือโทรทัศน์ ไม่ได้นำเสนอข้อมูล ประชาชนอาจไม่ได้รับรู้ข้อมูลข่าวสาร แต่ในยุคนี้ทุกคนมีโทรศัพท์มือถือสามารถรับข่าวสารได้ทันทีทันใด ต้องดูว่าปรากฏการณ์จะอยู่ได้ยาวนานแค่ไหน ซึ่งจำเป็นที่ต้องมีคนทำหน้าที่สื่อสารและติดตามเรื่องต่อเนื่อง นั่นก็คือสื่อมวลชนกระแสหลักต้องนำเสนอข้อมูลให้ลงลึกและตามจนเรื่องจบ

นักสังคมวิทยา ชี้ ทุกคนมีอารมณ์ร่วม แต่การตัดสินต้องเป็นไปภายใต้กระบวนการยุติธรรม

ดร.ปุรินทร์ นาคสิงห์ อาจารย์ประจำภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ให้ความคิดว่า “Social Sanction” เป็นปฏิกิริยาของสังคมที่กระทำต่อผู้ที่ละเมิดบรรทัดฐานของสังคม มีมาก่อนที่จะมีกฎหมายซึ่งเป็นการควบคุมทางสังคมอย่างเป็นทางการในปัจจุบัน โดยรูปแบบปฏิกิริยาของสังคมก็แตกต่างกันไป  เช่น การซุบซิบนินทา การประทุษร้ายร่างกาย ซึ่งกล่าวได้ว่าเป็นกลไกในการควบคุมระเบียบ หรือข้อตกลงร่วมกันของคนในสังคม

ดร.ปุรินทร์ มองว่า “Social Sanction” ในปัจจุบันด้านกระบวนการไม่ต่างจากในอดีต แต่ที่ต่างคือ เทคโนโลยีทำให้เกิดรูปแบบที่แตกต่างกัน คือ ทำให้ปฏิกิริยาของสังคมรวดเร็วขึ้น ในแง่ของการพูดถึงการกระทำผิดและการละเมิดของสังคม อย่างไรก็ตาม ปฏิกิริยาของสังคมที่เกิดขึ้นต้องไม่ก้าวล่วงกระบวนการยุติธรรม และต้องแยกให้ออกระหว่างเรื่องอารมณ์และเหตุผล

“ทุกคนมีอารมณ์ร่วม แต่กระบวนการต่อสู้อาจไม่สอดคล้องกับความต้องการ ซึ่งการตัดสินต้องเป็นไปภายใต้กระบวนการยุติธรรมและเที่ยงตรง” ดร.ปุรินทร์ กล่าว