การเกษียณก่อนกำหนด (Early Retire) ของหน่วยงานราชการ เป็นมาตรการที่ภาครัฐ มุ่งหวังเพื่อลดขนาดกำลังคนในหน่วยงานและประหยัดงบประมาณ โดยมีการดำเนินการมาหลายยุคหลายสมัย
ซึ่งการเกษียณก่อนกำหนด ของข้าราชการในอดีต มักเปิดให้ผู้มีอายุ 50 ปีขึ้นไปหรือมีอายุราชการครบ 25 ปีขึ้นไปเข้าร่วมโครงการ โดยผู้เข้าร่วมจะได้รับเงินตอบแทน เช่น เงินบำนาญปกติหรือบำเหน็จบำนาญพิเศษตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด เพื่อช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของรัฐบาล
อาทิ ในปี 2556 คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบในหลักการให้ส่วนราชการดำเนินมาตรการปรับปรุงอัตรากำลังของส่วนราชการ(โครงการการเกษียณก่อนกำหนด) โดยคณะกรรมการกำหนดเป้าหมายและนโยบายกำลังคนภาครัฐ(คปร.) ได้กำหนดให้ข้าราชการเข้าร่วมมาตรการฯ ในโครงการดังกล่าวได้ไม่เกิน ร้อยละ 5 ของกลุ่มเป้าหมาย และใช้งบบุคลากรของปีงบประมาณ 2556 จ่ายเป็นเงินสิทธิประโยชน์ให้แก่ข้าราชการที่เข้าร่วมมาตรการฯ และต้องยุบเลิกตำแหน่งผู้เข้าร่วมมาตรการฯ
โดยในครั้งนั้น สำนักปลัดกระทรวงมหาดไทย กำหนดเงื่อนไขของผู้เข้าร่วมมาตรการฯ ต้องเป็นข้าราชการ ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือมีเวลาราชการ 25 ปีขึ้นไป และจะต้องมีเวลาราชการเหลือตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไป นับตั้งแต่วันที่ออกจากราชการตามมาตรการฯ
ขณะที่สิทธิประโยชน์ในการร่วมมาตรการฯดังกล่าว จะมีสิทธิได้รับเงินก้อน 8-15 เท่าของเงินเดือน รวมเงินประจำตำแหน่ง(ถ้ามี) ตามเวลาราชการที่เหลือ(ปี) โดยมีสูตรคำนวณ คือ
เงินก้อน = (8+อายุราชการที่เหลือ(ปี)) X เงินเดือนเดือนสุดท้ายรวมเงินประจำตำแหน่ง(ถ้ามี) แต่สูงสุดไม่เกิน 15 เท่าของเงินเดือน รวมเงินประจำตำแหน่ง (ถ้ามี)
ส่วนสิทธิประโยชน์อื่น อาทิ การยกเว้นภาษีเงินก้อนที่ได้รับตามมาตรการฯ, การยกเว้นภาษีในส่วนของเงินที่ได้รับจากองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.), การยกเว้นไม่ต้องชดใช้ส่วนต่างของอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ปกติกับเงินกู้ตามพระราชกฤษฎีกาสวัสดิการเงินกู้เพื่อที่อยู่อาศัย พ.ศ. 2553 โครงการสวัสดิการเงินกู้เพื่อที่อยู่อาศัยจากธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.) รวมทั้งโครงการเงินกู้เพื่อที่อยู่อาศัย ธอส.-กบข. ด้วย, มีสิทธิ์ได้รับการพิจารณาเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, มีสิทธิ์ได้รับการพิจารณาเลื่อนเงินเดือนประจำเสมือนข้าราชการผู้ออกจากราชการด้วยเหตุเกษียณอายุ, มีสิทธิขอรับการพิจารณาจัดสรรวงเงินกู้ยืมจากธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลาง และขนาดย่อมแห่งประเทศไทย (ธพว.) โดยมีสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) ประสานการฝึกอบรมการประกอบธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม เป็นต้น
ขณะที่โครงการการเกษียณก่อนกำหนด (Early Retire) สำหรับข้าราชการในปี 2569 จากการสืบค้นข้อมูลพบว่า สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอสีชมพู กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย ได้ระบุไว้ดังนี้
1. คุณสมบัติของผู้เข้าร่วมโครงการเพื่อให้การบริหารงานภาครัฐมีความคล่องตัวขึ้น ผู้ที่สนใจต้องมีคุณสมบัติดังนี้ (นับถึงวันที่ 30 กันยายน 2569) อายุ 50 ปีขึ้นไป อายุราชการตั้งแต่ 25 ปีขึ้นไป (ไม่รวมเวลาราชการทวีคูณ)
2. สิทธิประโยชน์และเงินชดเชยมีการคำนวณเงินชดเชยตามอายุราชการ ดังนี้
อายุราชการ 10-20 ปี ได้รับเงินชดเชยเท่ากับค่าจ้าง 300 วัน
อายุราชการ 20 ปีขึ้นไป ได้รับเงินชดเชยสูงสุดเท่ากับค่าจ้าง 400 วัน
สูตรการคำนวณ: เงินชดเชย = (เงินเดือนเดือนสุดท้าย)/30 x จำนวนวันที่ได้รับชดเชย
นอกจากนี้ ยังคงได้รับสิทธิพื้นฐานอื่นๆ เช่น เงินบำเหน็จบำนาญปกติ, เงินจากกองทุน กบข., และสิทธิสวัสดิการรักษาพยาบาลตามเดิม
อย่างไรก็ตาม ล่าสุดนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี ได้เปิดเผยแนวคิดให้ สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) ศึกษาการ เกษียณอายุราชการก่อนกำหนด (เออร์ลีรีไทร์) โดยจะให้มีผลทันทีภายในปีงบประมาณ 2570 โดยตำแหน่งที่อาจจะปรับลด คือ พนักงานพิมพ์ รวมถึงงานธุรการ ซึ่งสามารถใช้เทคโนโลยีเข้ามาแทนได้
ส่วนหลักเกณฑ์กำหนดอายุ แต่เดิมมีการกำหนดหลักเกณฑ์ ต้องมีอายุราชการเหลือไม่น้อยกว่า 2 ปี ขึ้นไป หรืออายุ 55 ปีขึ้นไป แต่อาจจะปรับเป็นอายุ 40 ปี เพื่อที่จะสามารถรีสกิลได้